Temel Elektriksel Elemanlar

elA-Rezistörler: Direnç sağlayan elemanlardır. Kriterleri rezistans değeri ve gücüdür. Yapıldığı maddeler; karbon, film, karbon-film, metal, taş, tel. Karbon ve film rezistörler 5W’a kadar güçlerde yapılır. Yüksek güçlüleri ise taş ve tel rezistörlerdir.

B-Kondansatörler: İki iletken arasına yalıtkan konularak elde edilen elemanlardır. Elektriği elektrik yükü olarak depo eder. Doğru akım (DA)’da rezistans göstermez, alternatif akım (AA)’da gösterir. Depolama süresi birkaç saniyedir. Yapıldığı maddeye göre çeşitleri; seramik, mika, polyester, tantal. Güç katsayısı düzeltme (kompanzasyon), bir fazdan üç faz elde etme gibi yerlerde kullanılır. Elektrolitik kondansatörlerin +/- uçları vardır.

C-Bobinler: İletkenin spiral gibi sarılmasından meydana gelen elemandır. Nüveli veya içi boş olabilir. Kapalı hazır bobinler de mevcuttur. Elektriği manyetik alan olarak depolar. Nüve çeşitleri; demir nüve, ferrit nüve, sac nüve. Doğru akım (DA)’da rezistans göstermez, alternatif akım (AA)’da gösterir. Kullanım alanları yeri geldikçe öğrenilmelidir.

D-Ayarlayıcılar: Yukarıda anlatılan elemanların değeri ayarlanabilenlere ayarlayıcı denir. Belirli büyüklüklerin ayarlanmasında kullanılır. Elle ayarlamalı, tornavida ile ayarlamalı ve mekanizma ile ayarlamalı çeşitleri vardır. Sık ayarlama yapılan yerlerde elle ayarlamalılar, nadiren ve arıza durumlarında ayarlama yapılan yerlerde tornavida ile ayarlamalılar, belirli bir harekete bağlı değer değişimi istenen yerlerde ise mekanizma ile ayarlamalılar kullanılır.

el21-Ayarlı Rezistörler: Sürtünen orta uçla değeri değişir. Kollu tip, sürgülü tip, tornavida ayarlı tip ve vidalı tipleri vardır. Büyük güçlülerine reosta, küçük güçlülerine potansiyometre denir. Çoğu ayarlamalar ayarlı rezistörlerle yapılmaktadır.

2-Ayarlı Kondansatörler: İki iletken levhadan biri sabit, diğeri hareketlidir. Karşı karşıya gelen yüzeyler büyüdükçe kapasitesi büyür. Tornavida ile ayarlananlarına trimer kondansatör, elle ayarlananlarına varyabl kondansatör denir.

3-Ayarlı Bobinler: Hareketli orta uçlu ve nüvesi hareketli tipte yapılırlar. Elle ayarlamalı ayarlı bobin yoktur.

Eleman değerleri standarttır. Standart dışı değer gerektiğinde birbirine seri veya paralel bağlanarak kullanılır.

Yazar: Halil İbrahim Arik