Tüm Yönleriyle Uçurtma

Günümüzde her yaştan kişilerin eğlence amaçlı kullandığı rengarenk uçurtmalar, tarih boyunca çok farklı işlevlere sahip olmuşlardır. Askeri alanlardan tutun da sağlık alanlarına kadar birçok alanda kullanılmışlardır. Aklınız almıyor değil mi? Bu rengarenk, eğlence verici uçurtmaların askeri alanlarda bile kullanılabildiği…

Uçurtmanın İcadı

Uçurtmanın icadı, çok eskilere dayanmaktadır; tam olarak 2300 yıl öncesine uzanmaktadır. 2300 yıl önce bulunduğu biliniyor; ama tarih çok eski olduğu için kim tarafından, nasıl bulunduğu bilinmiyor. Bazı eski kaynaklarda uçurtmanın Çin’de icat edildiği ve ilk başta çok farklı bir işleve sahip olduğu yazıyor.

Kaynaklara göre Çinli bir çiftçi tarlada iş yaparken, şapkasının rüzgar tarafından uçurulmaması için şapkasını iple bağlıyor ve ilk uçurtma fikri bu şekilde doğuyor.

6345_ucurtmanikapgel

Çin’de üretilen uçurtmaların büyük çoğunlunda ipek ve bambu malzemeleri kullanılmıştır. Bambu hafif ve dayanıklığı bir malzeme olduğu için uçurtmanın iskeletini yaparken kullanılmış, ipek’de dış etkilere karşı çok dayanıklı bir malzeme olduğu için uçurtmanın ip kısmının yapımında ve bambuların birbirlerine bağlanmasında kullanılmış.

Uçurtma hakkında kayıtlara geçen ilk yazılı kaynak, M.Ö 200’lü tarihlerde yazılmış. Bu eski yazılı kaynağa göre Çinli bir general olan Han Hsin, techizatları tam olmayan ve az sayıda askeri bulunan bir orduya sahipmiş. Bu durumdan dolayı uçurtma yapılmış ve uçurtma sayesinde karşı tarafa gökyüzünden süpriz bir saldırı yapılmış ve savaş kazanılmış.

Han Hsin, uçurtmaları çok farklı bir işlevde daha kullanmış. Askerlerinin hepsine uçurtma yapmalarını ve yaptıkları uçurtmaları doğrudan kralın sarayına doğru uçurmalarını emretmiş. Uçurtmalar saraya ulaştığı zaman iplerin boylarını işaretlemiş ve bu uzunlukta tünel kazdırmış. Kazılan bu tünel sayesinde saraya ulaşmışlar ve yer altı saldırısı sayesinde galibiyet elde edilmiş.

Uçurtmanın İcadı İle İlgili Başka Rivayetler de Var

Bazı eski kaynaklarda ise uçurtmanın Malezya’da icat edildiği söyleniyor. Malezya’daki yapılan uçurtmalar birkaç bitki yaprağının birleştirilmesiyle ya da tek büyük bir bitki yaprağı ile yapılmış ve genellikle eğlence amaçlı kullanılmış.

Tarihçilerin söylediklerine göre uçurtma Japonya tarafına 17.yy’da Çin ve Kore’den yayılmış ve uçurtmalar Japonya’da ilk olarak dinsel bir işleve sahip olmuş.

Uçurtmanın Dini İşlevi

İlk başta klasik dörtgen şeklinde olan uçurtmalar zamanla farklı formlara sahip olmuştur. Ejderha, sembol, kaplumbağa gibi formlara sokulan uçurtmalar bereket ve iyi şansı temsil etmektedirler. Yani önemli bir dinsel işlev barındırmışlardır.

6345_renkli-ucurtma-1

Uçurtmalar ile ilgili sayısızca efsane ve rivayet bulunuyor. Bu efsanelerden en bilindiği bir Samuray ve oğluna aittir. Efsaneye göre bir Samuray, hükümdara ve yasalarına karşı gelmiş. Hükümdar da bu durumdan dolayı Samurayı ve oğlunu bir adaya sürgün etmiş. Samuray ise oğlunun adada sürgün yaşamasını istememiş ve büyük boyutlarda bir uçurtma yapmış. Oğlunu uçurtmaya bağlamış, havalandırmış ve onu adadan kurtarmış.
Uçurtma, Avrupa’da M.S 105 yılından sonra görülmeye başlanmış. Avrupa’da ilk defa Romalılar tarafından savaş bayrağı işleviyle kullanılmış. Uçurtmanın Avrupa’da çeşitli işlevlerle kullanılması Paraşüt ve Helikopter’in icat edilmesinde ve tasarlanmasında büyük bir öneme sahip olmuştur.

Uçurtmanın Bilimsel Amaçla Kullanılması

Uçurtma bilimsel bir amaçla ilk defa Alexander Wilson tarafından 1749 yılında İskoçya’da kullanılmış. Alexander Wilson, daha yüksek yerlerde sıcaklıkları tespit etmek amacıyla uçurtmaya termometre bağlamış ve uçurtmayı trene bağlamış.Bu uygulama sayesinde uçurtma farklı yükseliklere çıkabilmiş ve o yüksekliklerdeki sıcaklıklar ölçülebilmiş.

Uçurtma günümüzde ise her yaş grubu tarafından eğlence amaçlı kullanılıyor. Uçurtlamalar hakkında çeşitli yarışmalar düzenleniyor. En iyi uçurtma, uçurtma uçurma, en büyük uçurtma- en küçük uçurtma yarışmalarını bu düzenlenen yarışmalara örnek verebiliriz. Uçurtmalar hakkında günümüzde dergi, kitap çıkarılıyor; hatta dernekler bile kuruluyor. Kısaca söylemek gerekirse uçurtma tüm değerini korumaya devam ediyor.

Yazar: Ensar Türkoğlu