Türkler’de Ebelik Tarihi

Türklerde Ebelik Tarihi

Tarihe bakıldığında, Türklerin her döneminde ebelik kültürünün olduğu görülmektedir. Türk kültüründe her zaman gebe olan kadına çok önem verilmiş, gebe kadına hizmet eden ebelere de ayrı bir önem verilmiştir. Ebelik, usta- çırak şeklinde öğretilmektedir. Doğuma yardım eden ebe, Orta Asya Türklerinde tanrıça şeklinde görülmektedir. Osmanlı Döneminde ise ebeleri 3 grupta toplanmıştır;

*Saray ebeleri
*Kibar ebeleri
*Halk ebeleri

1366617822_10759127Osmanlılar’da ebe, gebenin yanına gittiğinde, gebe kadının rahatlamasını sağladığı, kolay doğum yapmasına yardımcı olduğu anlatılmaktadır. Osmanlılar’da hekim doğum eylemini gerçekleştirmez, ebelere doğumu öğretirdi ve zor durumlarda doğuma katılırdı.

1840 tarihinde ebeler sınava tabi tutularak, okula alınmaya başlamışlardı. Ebe eğitimini ilk zamanlar, Avrupa’dan gelen ebeler vermişlerdir. 1843 tarihinde ise sadece kadınlara özgü olarak Haseki Sultan Darüşşifası açılmış, 1847 tarihinde ise Guruba Hastanesi bölümlerine Kadın Hastalıkları ve Doğum servisini eklemiştir.

1880 tarihinde Doktor Ömer Paşa, sağlık kuruluşlarında doğum-ölüm kayıtlarını düzenlemiş, sağlık sisteminin düzenli bir şekilde işlemesine çok büyük katkı da bulunmuştur. Yine 1892 tarihinde Besim Ömer Paşa ilk doğum evini hizmete açmıştır. 1905 tarihinde ilk doğumhaneye ek olarak, daha büyük bir doğumhane olan Kadırga Viladethanesi açılmıştır.

1909 yılında 30 yaşından küçük kadınlar ebe okuluna koşulsuz bir şekilde kayıt olma imkânı sunulmuştur.

1920 tarihinde Sağlık Bakanlığı kurulmuş olup, ilk bakan olarak Dr. Adnan Adıvar atanmıştır.

1920 tarihinde, ebe ihtiyacını karşılamak için, ilkokul mezunu olan kızlara 2 yıl ebelik kursu verilerek, mezun olmaları sağlanmıştır.

1924 tarihine gelindiğin de, Şişli Çocuk Hastanesi içinde Ebe Öğretim Yurdu kurularak, ücretsiz yatılı olarak 2 yıl süreli ebelik eğitim almaları sağlanmıştır. Mezuniyet sonrası, ihtiyaç olan yerlere atanmaları ve zorunlu hizmete tabii tutulmuşlardır. 1928 tarihinde Haydarpaşa Tıp Fakültesi’nde ebelik eğitimi, ortaokul mezunu kızlara verilmeye başlanarak, eğitimin kalitesini arttırma çabalarına girişmişlerdir.

1937 tarihine gelindiğinde köylerde ebe okulu açılarak, ebelik ihtiyacı bu şekilde karşılanmaya çalışılmıştır. 1943 tarihinde 6 yıl boyunca taşralarda zorunlu olarak çalışan ebelere, merkezlere atanma fırsatı yaratılmaya çalışıldı.

1953 yılında Cerrahpaşa Hastanesi içerisinde Ebelik Okulu ve Kadın Doğum Servisleri açılarak, ebelik hizmetinin alanı genişletilmiş oldu. 1961-1962 tarihlerinde ebelik eğitimi 3 yıla çıkartılarak, eğitim içeriğinin genişletilmesi sağlandı. 1975 tarihinde ebe-hemşire okul programları açılmıştır.

1978 tarihinde eğitim sistemini kaliteli seviyelere çıkartabilmek amacıyla, köy ebe okulları kapatılmıştır. 1978 yılında Sağlık Meslek Liseleri’nde ebelik bölümü, hemşirelik programından ayrılarak, ebelik bölümü olarak 4 yıllık eğitime devam etmiştir.

1985 – 1986 tarihlerinde Yüksek Öğretim Kurulu Bakanlık protokolüyle, ebelik eğitimine 2 yıllık Sağlık Meslek Yüksekokulu öğretim programları açarak, eğitim sisteminde büyük bir adım atmıştır. 1997-1998 tarihlerinde ebelik eğitimi veren, Sağlık Yüksekokulu ebelik programı 4 yıllık lisans çıkartılarak, daha da etkili ve eğitim hizmeti sunmuştur. Şuan ülkemizde Ebelik Bölümü Yüksek Lisans Programları da açılmış olup, mesleğin bilimsel gelişimi adına çalışmalar yapılmaktadır.

Yazar: Saniye BÖrekcİ