Ünlü San Andreas Fayı

Okuma Süresi: 3 Dakika  | Yazdır

Dünyanın en tehlikeli fay hatları arasında kabul edilen San Andreas Fayı, Amerika Birleşik Devletleri’nin batı bölgesinde yer alan Kaliforniya eyaletinde yer alır. San Andreas Fayı, Kuzey Amerika tektonik levhası ile Pasifik tektonik levhası arasında yer alır. Aslında bu fay iki plakanın hareketi sonucunda tetiklenecek vaziyettedir. Bir anlamda patlamaya hazır bir bombadır. Kuzey Amerika ve Pasifik levhaları arasında boylu boyunca uzanan San Andreas Fayı, yaklaşık olarak 1200km uzunluğundadır. Bu hattın 56km’lik bir kısmı vardır ki, bu Amerika Birleşik Devletleri açısından ciddi bir tehlikeyi de barındırır. Çünkü bu hat doğrudan doğruya üzerinde yaklaşık 30 milyonluk bir şehir olan Los Angeles’ı barındırmaktadır. Bunun dışında bu fay hattının toplam 3 kısma ayrıldığını söylemeliyiz. Ancak bunlar arasında en tehlikeli olanı, Los Angeles’ın altında geçendir. Amerika Birleşik Devletleri’nin en popüler fay hattı olarak da bilinen San Andreas Fayı, uzun yıllar boyunca kırılmaması sebebiyle ciddi bir enerji yüklemesi yapmıştır.

1985 yılında resmi olarak Amerikan Jeoloji dairesi tarafından rapor edilen ve o tarih itibari ile üzerinde sürekli durulan San Andreas Fayı, yılda yaklaşık olarak 20 ile 35mm arasında hareket etmektedir. Bu da uygun bir an geldiğinde fayın her an kırılabileceği anlamını da içinde barındırmaktadır. San Andreas Fayı, ismini Andrew Lawson tarafından verilmiştir. Fay başlı başına Los Angeles ve San Francisco şehirleri için tehlike arz etmektedir. Halen aktif fay kategorisinde olan San Andreas Fayı, ölümcül potansiyeli ile de Hollywood yapımı birçok filme konu olmuştur. Son olarak en büyük enerji boşaltımını 1906 yılında yapan San Andreas Fayının, önümüzdeki 30 yıl içinde kırılacağı öngörülmektedir. Bakıldığında Amerikan yapıları bağlamında betonarme evleri de bünyesinde barındıran Los Angeles ve San Francisco olası kırılmadan en çok etkilenecek şehirler arasında kabul edilir. Uzmanlara göre en büyük tehlike deprem sonucu kırılan gaz hatlarının beraberinde devasa yangınlara da sebebiyet verecek olmasıdır.

Bölgede 1850 yılından sonra birçok büyük ölçekli deprem meydana gelmiştir. Bunlardan bazıları şunlardır: 1857 Fort Tejon, 1906 ve 1957 San Francisco, 1989 Loma Prieta ve 2004 Parkfield depremleridir. Bunlardan en etkili olanı olan 1906 San Francisco depremi yaklaşık olarak 3,000 kişinin yaşamına mal olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri Federal Hükümeti de başta olmak üzere ayrıca Kaliforniya eyaleti San Andreas Fayı’nın kırılması ihtimaline karşı çok ciddi tedbirler alınması gerektiğini vurgulasa da bu uygulamada ciddi sorunları da beraberinde getirmiştir. Bunun en önemli sebebi, olası depremin şiddetinin tam olarak kestirilemiyor olmasıdır. Büyüklüğü konusunda kesin bilgiye varılsa da şiddet konusu doğrudan doğruya büyüklük sonrasında oluşan yıkım sonrasında tespit edilebilmektedir.

Not: San Andreas Fayı Doğrultu Atımlı Ters Fay olup Kuzey Anadolu Fayı ile aynı özellikleri göstermesi bakımından Gezegenimizdeki diğer faylardan farklıdırlar.

Yazar: Emir Karasu