Uzun Burunlu Zargana Nasıl Bir Canlıdır?

3545_

Yaygın Adı: Uzun Burunlu Zargana

Bilimsel Adı: Lepisosteus osseus

Familya: Lepisostedidae

Takım: Semionot iformes

Boyutları: 1,8 metreye kadar uzar.

Fiziksel Özellikleri: İnce gövdelidir. Dar uzun somaklı (somağı diğer tüm zarganalardan baş ve gövdesi daha uzun) pulları ganoiddir. Kısaltılmış heteroserk  kuyrukludur.

Yaşam Çizgisi: Yaşadığı yere bağlı olarak mart ayından ağustos ayına kadar bir dişi birkaç erkekle birlikte aynı yere 27000-77000 yumurta bırakabilir; yumurtalar, 6-9 gün sonra çatlar ve yavrular çıkarak içlerindeki öz besinleri bitinceye kadar bitkilere yapışırlar. Erkekler 3-4 yılda erginleşir. Dişilerin erginleşmesi, 6 yıl sürebilir.

Beslenme Tarzı: Yırtıcıdırlar. Başlıca balıklar ve kabuklular ile beslenir.

Yaşam Alanı: Göller, nehirler ve durgun sular dâhil olmak üzere temiz, sakin, berrak veya yavaş akan sularda, sıklıkla suya batmış dallar ve bitkilere yakın yerlerde bulunur. Sahil bölgelerinde az tuzlu sularda bulunurlar.

Yeryüzünde Dağılımı: Kanadanın Quebec şehrinden güneye orta Florida’ya ve Delaware’den batıya doğru Meksika’ya aynı zamanda Superior gölü hariç diğer tüm büyük göllerde dağılım gösterirler.

İnce yapılı; uzun burunlu zargananın olağandışı uzun somağı, narin ve hassas bir cihaz gibi görünür. Fakat somağı sert ve çok etkili bir avlanma aracıdır.

Uzun burunlu zargana, türünün en yaygın olanıdır. Kanada’nın Quebec şehrinden güneye Orta Florida’ya ve oradan batıya doğru Teksas ve Meksika’ya kadar uzanan bölgelerde yaşar. Aynı zamanda Superior Gölü hariç diğer tüm Büyük Göller ile Delawareden Floridaya kadar uzanan bölgelerde yamaç sularını Atlas Okyanusu’na boşaltan drenaj kanallarında bulunur. Yaşadığı yerlerin sahil kesimlerinde hem tatlı sularda hem de hafif tuzlu sularda yaşayabilir. Her nedense, tercih ettikleri yaşam alanları, göller, durgun sular veya yavaş akan havuzlar, su birikintileri ile orta boy ve büyük nehirlerde yaşamaktır.

3545_zargana1

Çok İsimli Balık
Birçok balık, yıllar içinde farklı bilimsel isimlerle tanınmıştır fakat bu konuda rekoru elinde tutan uzun burunlu zargana balıklarıdır. Lepisosteus osseus ismi, bu balığa 1758 yılında verilmiş olmasına rağmen, o tarihten beri 38 kadar başka bilimsel isim ile anılmıştır.

O isimlerden birisi olan Esox osseus, özellikle ilginçtir çünkü bu isim kuzey turna balıkları (Esox licius) gibi turna balıklarına verilmiş jenerik bir isimdir. Bu isim, onlara ikisinin de pusu kurarak avlanma tekniğini kullanan ve kendilerini yırtıcılığa adamış balıklar olmaları nedeniyle uygun görülmüş olsa gerek. Saklandıkları yerde, genellikle uygun bir kurbanın kendi menzillerinin içine girmelerini bekler ve sonra şaşkınlıktan insanı hayrete düşürecek bir çabuklukla adeta yıldırım hızıyla ileriye atılırlar.

Uzun burunlu zarganaların ince uzun ve zarif çenelerine dizilmiş keskin dişleri, kurbanlarına hiç kaçma şansı bırakmayacak bir biçimde sıkıca kavrar ve aynı anda birkaç işi bir arada yapma becerilerini güçlükle de olsa sürdürerek, avlarını önce kafasından başlamak üzere bütün olarak yutarlar. Bu türlere geçmişte verilen diğer bir isim ise, gavyallar familyasından Ganj Nehri timsahı olarak bilinen uzun somaklı Asya timsahı ile uzun burunlu zargana balıkları arasındaki benzerlikleri yansıtan Lapisosteus gaviel olmuştur. Onun akrabalarına verilen isim ise, timsah zarganaları olarak bilinir.

3545_2984

Gruplar Halinde Yumurtlama
Uzun burunlu zarganalar, nehirlerin üst kısımlarına doğru yumurtlama göçlerine ilkbaharın ilk günlerinde başlarlar. Gerçek yumurtlama, mart ayı kadar erken olabilmesine rağmen, üreme yaz boyunca ağustos ayına kadar sürer.

Bazı raporlara göre, bir tek dişi, birçok erkek balığı birlikte grup olarak yumurtlamak amacıyla cezbederek etrafına toplayabilir.Diğer raporlar da grup olarak yumurtlamaya işaret etmekte fakat cinsiyet yönünden bir ayrıma gitmemektedir. Gruplar, her iki cinsten birkaç balıktan oluşabilir.

ZD YouTube FLV Player

Kaynakça:
BBC John Dawes

Yazar: Tuncay Bayraktar