Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Koronavirüs Farklı Yüzeylerde Ne Kadar Yaşar?

0 254

2019’un sonlarında, yeni bir koronavirüs tüm dünya nüfusunda hızla yayılmaya başlamıştır. SARS-CoV-2 adı verilen bu virüs, COVID-19 olarak bilinen hastalığa neden olmuş ve bu SARS-CoV-2 kişiden kişiye kolaylıkla yayılmıştır. Bu yayılım esas olarak, virüsü olan biri yakınında konuştuğunda, öksürdüğünde veya hapşırdığında ve damlacıklar üzerine düştüğünde üretilen solunum damlacıkları yoluyla olmaktadır. Üzerinde virüs bulunan bir yüzeye veya nesneye dokunduktan sonra ağza, buruna veya gözlere dokunulduğunda SARS-CoV2 bulaşmış olur. Ancak, virüsün yayılmasının ana yolunun bu olmadığı düşünülmektedir.

Koronavirüs Yüzeylerde Ne Kadar Yaşar?

Koronavirüs Farklı Yüzeylerde Ne Kadar Yaşar?SARS-CoV-2’nin çeşitli yüzeylerde ne kadar yaşayabileceği de dâhil olmak üzere birçok yönüyle ilgili araştırmalar halen devam etmektedir. Şimdiye kadar bu konuda iki çalışma yayınlanmıştır. İlk çalışma New England Tıp Dergisi’nde (NEJM) yayımlanmıştır ve bu çalışma için, farklı yüzeylere standart miktarda aerosolize edilmiş virüs uygulanmıştır. İkinci çalışma ise The Lancet’dir ve bu çalışmada, yüzeye belirli miktarda virüs içeren bir damlacık yerleştirilmiştir. Her iki çalışmada da virüsün uygulandığı yüzeyler oda sıcaklığında inkübe edilmiştir. Örnekler, farklı zaman aralıklarında toplanmış ve bunlar daha sonra canlı virüs miktarını hesaplamak için kullanılmıştır. SARS-CoV-2 bu yüzeylerde belirli bir süre tespit edilebilmesine rağmen, çevresel ve diğer koşullar nedeniyle virüsün yaşayabilirliği tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte korona virüsün hangi yüzeyde ne kadar yaşadığına dair bilgiler aşağıdaki gibidir:

Plastik

Her gün kullanılan birçok nesne plastikten yapılmıştır ve buna bazı örnekler vardır ancak bunlarla sınırlı değildir. Bu plastikler aşağıdaki gibidir:
• Yemek ambalajları
• Su şişeleri ve süt kapları
• Kredi kartları
• Uzaktan kumandalar ve video oyun denetleyicileri
• Işık anahtarları
Bilgisayar klavyeleri ve fare
• ATM düğmeleri
• Oyuncaklar
NEJM makalesi, virüsü plastik üzerinde 3 güne kadar tespit etmiştir ve bununla birlikte Lancet çalışmasındaki araştırmacılar, virüsü plastik üzerinde 7 güne kadar daha uzun süre yaşadığını tespit etmişlerdir.

Metal

Metal, her gün kullanılan çok çeşitli nesnelerde vardır ve en yaygın metallerden bazıları paslanmaz çelik ve bakırdır. Bu metal ve paslanmaz çeliklere örnekler aşağıdaki gibidir:
Paslanmaz çelik
• Kapı kolları
• Buzdolapları
• Metal korkuluklar
• Anahtarlar
• Çatal bıçak takımı
• Tencere ve tavalar
• Endüstriyel ekipman
Bakır
• Madeni paralar
• Tencere
• Takı
• Elektrik telleri
NEJM makalesi, 3 gün sonra paslanmaz çelikte hiçbir canlı virüs tespit edilemediğini bulurken, Lancet makalesi için araştırmacılar, paslanmaz çelik yüzeylerde 7 güne kadar canlı virüs tespit etmiştir. NEJM makalesindeki araştırmacılar ayrıca bakır yüzeylerdeki viral stabiliteyi de değerlendirmişlerdir. Virüs bakır üzerinde daha az kalmış ve sadece 4 saat sonra hiçbir canlı virüs tespit edilememiştir.

Kağıt

Bazı yaygın kağıt ürünleri örnekler aşağıdaki gibidir:
• Kağıt para
• Mektuplar ve kırtasiye
• Dergi ve gazeteler
• Dokular
• Kağıt havlu
• Tuvalet kağıdı
Lancet çalışması, 3 saat sonra baskı kağıdı veya kağıt mendil üzerinde canlı bir virüs bulunamadığını bulmuştur, ancak virüs kağıt para üzerinde 4 güne kadar yaşadığı tespit edilmiştir.

Bardak

Koronavirüs Farklı Yüzeylerde Ne Kadar Yaşar?Her gün dokunulan cam nesnelerine bazı örnekler aşağıdaki gibidir:
• Pencereler
• Aynalar
• İçecek kapları
• TV’ler, bilgisayarlar ve akıllı telefonlar için ekranlar
Lancet makalesi, 4 gün sonra cam yüzeylerde virüs tespit edilemediğini bulmuştur.

Karton

Temas edebilecek bazı karton yüzeyler, gıda ambalajı ve nakliye kutuları gibi nesneleri içerir. NEJM çalışması, 24 saat sonra kartonda hiçbir canlı virüs tespit edilemediğini bulmuştur.

Odun

Evlerde, işyerlerinde veya ofislerde bulunan ahşap nesneler genellikle masa üstü, mobilya ve raf gibi nesnelerdir. Lancet makalesinde yer alan araştırmacılar, ahşap yüzeylerden canlı virüsün 2 gün sonra tespit edilemediğini bulmuşlardır.

Sıcaklık ve nem Koronavirüsü Etkileyebilir mi?

Virüsler kesinlikle sıcaklık ve nem gibi faktörlerden etkilenebilir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre, çoğu koronavirüs daha yüksek sıcaklıklarda ve nem seviyelerinde daha kısa süre hayatta kalmaktadır. Örneğin, Lancet makalesinden bir gözlemde SARS-CoV-2, 4 ° C’de (yaklaşık 39 ° F) inkübe edildiğinde çok stabil kaldığı bulunmuştur. Bununla birlikte, 70 ° C’de (158 ° F) inkübe edildiğinde hızla inaktive edilmiştir.

Giysiler, Ayakkabılar ve Döşemeler

Lancet makalesi, SARS-CoV-2’nin kumaş üzerindeki stabilitesi de yaşayan virüsün 2 gün sonra kumaştan kurtarılamadığı tespit edilmiştir.
Genel olarak bakıldığında, muhtemelen her dışarı çıkıldığında kıyafetleri yıkamak gerekmemektedir. Bununla birlikte, başkalarından uygun fiziksel mesafeyi korunmadıysa veya biri öksürdü veya hapşırdıysa, giysileri yıkamak iyi bir fikirdir. Gelişen Bulaşıcı Hastalıklar üzerine yapılan bir araştırma, bir hastanede hangi yüzeylerin SARS-CoV-2 için pozitif olduğunu değerlendirmiştir. Bu çalışmada zemin örneklerinden çok sayıda pozitif bulunmuştur ve yoğun bakım çalışanlarının ayakkabılarından alınan numunelerin yarısı da pozitif çıkmıştır. SARS-CoV-2’nin zeminlerde ve ayakkabılarda ne kadar dayanabileceği tam olarak bilinmemektedir. Bu konuda kişinin endişeleri varsa, eve varır varmaz ayakkabılarını kapıda çıkarmayı düşünmelidir. Ayrıca dışarı çıktıktan sonra ayakkabın tabanını dezenfekte edici mendil ile silinebilir.

Koronavirüs Yiyeceklerle Hayatta Kalabilir mi?

CDC ye göre, koronavirüsler genellikle gıda ürünlerinde ve paketlemede hayatta kalmadığını ve hatta hayatta kalma için zayıf bir virüs grubu olduğunu söylemektedir. Ancak, kontamine olabilecek gıda ambalajları tutulurken yine de dikkatli olunması gerektiğini kabul etmektedirler. Gıda ve İlaç Dairesi’ne (FDA) göre, gıda veya gıda ambalajının SARS-CoV-2 iletimi ile ilişkili olduğunu, ayrıca, uygun gıda güvenliği uygulamalarını takip etmenin hala önemli olduğunu belirtmektedir.
Koronavirüs Farklı Yüzeylerde Ne Kadar Yaşar?Özellikle taze meyve ve sebzeler çiğ yenecekse temiz suyla iyice yıkamak her zaman iyi bir kuraldır. Ayrıca satın alınan plastik veya cam gıda ambalajları üzerinde dezenfekte edici mendil kullanılmalıdır. Yiyeceklerle ilgili durumlarda elleri sabun ve ılık suyla iyice yıkamak önemlidir. Yiyecekleri tuttuktan ve depoladıktan sonra, yemek hazırlamadan önce ve sonra hatta yemek yemeden önce eller iyice yıkanmalıdır.

Koronavirüs Suda Yaşayabilir mi?

SARS-CoV-2’nin suda ne kadar yaşayabileceği tam olarak bilinmemektedir. Ancak, 2009’dan itibaren yapılan bir çalışma ortak bir insan koronavirüsünün filtrelenmiş musluk suyunda hayatta kalmasını araştırmıştır. Bu çalışma, koronavirüs seviyelerinin oda sıcaklığında musluk suyunda 10 gün sonrasında yüzde 99,9 düştüğü bulunmuştur. Test edilen koronavirüs, daha düşük su sıcaklıklarında daha bulaşıcı ve daha yüksek sıcaklıklarda daha az bulaşıcıdır. Su sistemlerinin içme suyunu içmeden önce arıtarak virüsü etkisiz hale getirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. CDC’ye göre, içme suyunda SARS-CoV-2 tespit edilememiştir.

Koronavirüs Yüzeyde Olduğunda Hala Yaşayabilir mi?

SARS-CoV-2’nin bir yüzeyde bulunması, onunla temas edileceği anlamına gelmez. Koronavirüsler gibi zarflı virüsler, çevredeki koşullara çok duyarlıdır ve zamanla kararlılığını hızla kaybedebilir. Bu, zaman geçtikçe bir yüzeydeki viral partiküllerin giderek daha fazla inaktif hale geleceği anlamına gelir. Örneğin, NEJM stabilite çalışmasında, paslanmaz çelik üzerinde 3 güne kadar canlı virüs tespit edilmiş. Bununla birlikte, gerçek virüs miktarının (titre) bu yüzeyde 48 saat sonra büyük ölçüde düştüğü bulunmuştur. Ancak, bir enfeksiyon oluşturmak için gereken SARS-CoV-2 miktarı hala bilinmemektedir. Bu nedenle, potansiyel olarak kirlenmiş nesneler veya yüzeyler konusunda dikkatli olmak hala önemlidir.

Yüzeyler Nasıl Temizlenir?

SARS-CoV-2 birkaç saatten birkaç güne kadar çeşitli yüzeylerde yaşayabildiğinden, virüsle temas edebilecek alanları ve nesneleri temizlemek için adımlar atmak önemlidir. Yüksek temas yüzeylerine odaklanılmalıdır ve bunlar, kişilerin günlük aktiviteleri sırasında sık sık dokunduğu yerlerdir. Buna bazı örnekler aşağıdaki gibidir:
• Kapı kolları
• Fırın ve buzdolabı gibi aletlerin tutacağı
• Işık anahtarları
• Musluklar ve lavabolar
• Tuvaletler
• Masalar
• Tezgah
• Merdiven korkulukları
• Bilgisayar klavyeleri ve bilgisayar faresi
• Telefonlar, tabletler ve video oyun denetleyicileri gibi el tipi elektronik cihazlar
Diğer yüzeyleri, nesneleri ve kıyafetleri gerektiği gibi veya kirlendiklerinden şüphelenildiğinde temizlenmelidir. Mümkünse, temizlik sırasında tek kullanımlık eldivenler giyilmeli ve iş biter bitmez atılmalıdır. Eldiven kullanılmıyorsa, temizlik bittikten sonra eller sabun ve ılık suyla iyice yıkanmalıdır.

Temizlik İçin Kullanılacak En İyi Ürünler Hangileridir?

CDC’ye göre ev temizlik ürünleri veya EPA tescilli dezenfektanlar ev yüzeylerini temizlemek için kullanılabilir. Etiketteki talimatları izlenmeli ve bu ürünleri yalnızca uygun oldukları yüzeylerde kullanılmalıdır. Ev tipi ağartıcı çözeltiler de uygun olduğunda kullanılabilir. Çamaşır suyu solüsyonu hazırlamak için aşağıdakiler yapılmalıdır:
• Galon su başına 1/3 bardak çamaşır suyu
• Her litre su için 4 çay kaşığı çamaşır suyu
Elektronik eşyaları temizlerken dikkatli olunmalıdır. Üreticinin talimatları yoksa elektronikleri temizlemek için alkol bazlı bir mendil veya yüzde 70 etanol spreyi kullanılmalıdır. Cihazın içinde sıvı birikmemesi için bunları iyice kurulandığından emin olunmalıdır. Çamaşır yıkarken normal deterjanlar kullanılabilir. Yıkanan çamaşırların türüne uygun en sıcak su ayarını kullanmaya çalışılmalıdır ve yıkanmış giysileri kaldırmadan önce tamamen kurumasını beklenmelidir.
Yeni koronavirüsün farklı yüzeyler üzerinde ne kadar zaman canlı kalabileceği konusunda birkaç araştırma yapılmıştır. Virüs en uzun süre plastik ve paslanmaz çelik yüzeylerde yaşamaya devam etmektedir, ayrıca kumaş, kağıt ve karton üzerinde daha az yaşamaktadırlar. Virüsün yiyecek ve suda ne kadar yaşayabileceğini henüz bilinmemektedir. Bununla birlikte, gıda, gıda ambalajı veya içme suyu ile ilişkili belgelenmiş COVID-19 vakası yoktur. SARS-CoV-2 saatler ve günler içinde etkisiz hale gelebilse de, enfeksiyona yol açabilecek kesin doz hala bilinmemektedir. Uygun el hijyenini korumak ve yüksek temaslı veya potansiyel olarak kontamine ev yüzeylerini uygun şekilde temizlemek hala önemlidir.

Kaynakça:
cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/cleaning-disinfection.html
hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/coronavirus/coronavirus-and-5-questions-about-safe-snacking
fda.gov/consumers/consumer-updates/food-safety-and-availability-during-coronavirus-pandemic
ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7091381/

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.