Papatyalar, en bilinen ve sevilen, kolay tanınan, dünya çapında bahçe yataklarına ve saksılara ekilen popüler çiçeklerdir. “Papatya” genel adı, Asteraceae (diğer adı Compositae) bitki familyasındaki birçok türe uygulanır. Bu grup, düz ve disk şeklinde çiçekleri ve merkezden dışarıya doğru yayılan yaprakları ile bilinir. Bu familya, papatyalar, krizantemler, zinyalar, ayçiçekleri, asterler, karahindibalar ve daha birçok türü içerir. İlk olarak 1740 yılında tanımlanmış olan Asteraceae familyası (papatyagiller) Asterales takımındaki 1.900’den fazla cinste 32.500’den fazla bilinen çiçekli bitki türünü içeren dünyanın en büyük çiçekli bitki ailesidir ve flora evriminde en gelişmişlerden biri olarak kabul edilir. Tür sayısı bakımından yalnızca Orchidaceae ile rekabet edilebilir ve her familyadaki mevcut tür miktarı bilinmediğinden hangisinin daha büyük familya olduğu belirsizdir. Asteraceae türlerinin çoğu tek yıllık, iki yıllık veya çok yıllık otsu bitkilerdir, ancak çalılar, sarmaşıklar ve ağaçlar da vardır. Asteraceae ekonomik açıdan önemli bir familyadır ve temel gıda maddeleri, bahçe bitkileri ve bitkisel ilaçlar sağlar. Doğal yaşam alanlarının dışındaki türler yabani ot veya istilacı olarak kabul edilebilir. Familyanın subpolar bölgelerden tropikal bölgelere kadar çok çeşitli habitatlarda yaygın bir dağılımı vardır. Avrupa ve Asya’nın ılıman bölgelerinde ortaya çıkan papatyalar, artık Antarktika hariç dünyanın her yerinde yetişmektedir. Tropikal papatyalar, çöl papatyaları, soğuğa dayanıklı papatyalar ve deniz kıyısındaki tuzlu esintileri seven papatyalar vardır. Nemli ortamlarda, kuru ortamlarda, tam güneş altında veya gölgeli yerlerde yetişebilirler.
Papatyaların çiçekleri gün doğumu civarında, sabahın ilk ışıklarıyla açılıp gün batımı civarında kapanır. Güneş ufka yaklaşırken küçük taç yapraklarını kapatmaya başladıkları görülür. Aslında, isminin kendisi Anglo-Sakson (Eski İngilizce) kökenli bir kelimeden (daes eage veya day’s eye ) gelir ve “günün gözü” anlamına gelir. Bu isim yenilenmeyi ve yeniden doğuşu sembolize eder. Bazı araştırmalar, papatyagiller familyasının dinozorlar döneminde de var olabileceğini öne sürmektedir. Arılar ve kelebekler gibi polen taşıyıcılar tarafından sevilen papatyalar Orta Çağ boyunca önemini korumuş ve genellikle Orta Çağ sanat eserlerinde saflığın ve Meryem Ana’nın sembolü olarak tasvir edilmiştir.
Papatya Nasıl Bir Çiçektir?
Aslında bir çiçek değildir, en simgesel çiçeklerden biri olan papatya aslında bir reseptakulum ya da diğer adıyla çiçek tablasıdır. Papatyaları papatyagiller ailesindeki diğerlerinden ayıran şey bileşik çiçek yapılarıdır; tek bir çiçek gibi görünen şey aslında iki tür çiçekten oluşur:
Işın Çiçekler: Merkezi çevreleyen renkli “taç yapraklar”.
Disk Çiçekler: Çiçeğin merkezini (veya gözünü) oluşturan, genellikle nektar ve polenle dolu küçük, boru şeklindeki çiçekler.
Bu yapı, papatyaların polinatörlerin gözdesi olmasının sebebidir; tek bir çiçekte birden fazla nektar ve polen kaynağı sağlarlar. Yani her papatya, ortasında birçok disk çiçeği ve diskin kenarlarında birkaç ışın çiçeğinden oluşur. Sıradan papatyada (Bellis Perennis) yaklaşık 150 disk çiçeği (tüpsü çiçekçikler) ve 50 ışın çiçeği (dilsi çiçekçikler)vardır, yani sadece 16-25 mm çapındaki bir çiçekte 200 mini çiçek vardır. Işın çiçeklerin altında, genellikle yeşil renkli, biraz çanak yapraklarına benzeyen ama çanak yaprak olmayan yapraklar bulunur.
Popüler Papatya Türleri
Yaygın olarak bilinen papatya, sarı bir merkeze ve beyaz taç (ışın) yapraklara sahiptir, ancak dünya genelinde çeşitli renklerde yetişen 20.000’den fazla papatya türü vardır. Bu sayı diğer çiçek familyalarından daha fazladır. Yetiştirmek isteyenlere bolca seçenek sunsa da bu kadar çeşit arasından bahçe için en uygun olanı seçmek zordur. Güneş ışığına maruz kalma durumuna bakılarak bahçeler için doğru papatya türü seçilebilir. Bu, iyi drene edilmiş toprağa ve doğru mevsimde dikildiği sürece, alanda en iyi şekilde yetişecek papatya türünün seçilmesine yardımcı olur.
Bu yazıda seçimleri daraltmaya yardımcı olmak için en güzel ve popüler olan papatyalardan bazıları seçilmiş, bazı sınıflandırma bilgileri ve her gruptan birkaç papatya çiçeği çeşidine yer verilmiştir. İşte en sevilen bazı papatya türleri:
Öküzgözü Papatyası
Latince adı Leucanthemum vulgare olan, Shasta papatyasına benzerliğiyle bilinen, ancak daha küçük (3,5 ila 5 cm’lik ) çiçek başlarına (kömeçlere) sahip olan, kısa ömürlü çok yıllık bir Avrupa kır çiçeğidir. Öküzgözü papatyasının diğer yaygın isimleri ay papatyası, beyaz ay papatyası ve tarla papatyasıdır. Eskiden bilimsel adı Chrysanthemum leucanthemum olan bitki daha sonra taksonomisini daha iyi temsil etmesi için yeniden sınıflandırılmıştır.
Çiçekler Haziran’dan Ağustos’a kadar ince saplar üzerinde tek tek açılır. Tam güneş alan ortamları sever, genellikle yaklaşık 50 cm boyunda büyür ve gelişmesi için iyi drene edilmiş toprağa ihtiyaç duyar. Bu papatya, bitki hastalıklarına karşı üstün bir dirence sahiptir ve çok çeşitli ortamlarda gelişebilir. Ayrıca geyiklere, tavşanlara, kuraklık koşullarına ve tuza da dayanıklıdır. Kelebekler bu çiçeğe çok gelir, bu da çiçeğin bakımının kolay olmasına katkıda bulunur. Süt çiftçileri, sütü bozduğu için onu zararlı bir bitki olarak görürler. Tohumlar ve rizomlar yoluyla agresif bir şekilde üreyip yayılabilir. Öküzgözü papatyası, genellikle bitki başına 2.000 ila 4.000 tohum döken, hatta tek bir bitkide en fazla 26.000 tohum bırakan verimli bir tohum üreticisidir. Tohumlar, çiçeklenmeden sonraki on gün içinde canlı kalabilir ve çimlenmeye hazır olabilir. Çimlenme büyüme mevsimi boyunca gerçekleşir; ancak filizlenmeyen tohumlar toprakta birkaç yıl canlı kalabilir.
Çayırlarda, otlaklarda, ormanlık alanlarda ve nehir kenarlarında yoğun monokültürler oluşturan ve yerli bitki örtüsünü boğan istilacı bir türdür. Pasifik Kuzeybatı, Orta Batı, Güneybatı ve Doğu Amerika Birleşik Devletlerindeki birçok eyalette istilacı türler listesinde yer almaktadır. Yetiştirmek için saksılar kullanılarak ve çiçekleri tohum vermeden önce derhal çıkarılarak yayılması önlenebilir. Hem insanlar hem de evcil hayvanlar için zehirlidir. Küçük ve bakımlı bir kır çiçeği bahçesinde kullanılabilir veya yazlık bahçelerde doğal olarak yetişmelerine izin verilebilir.
Shasta Papatyası
Coğrafi kökeni Kaliforniya’dır. Bu papatya türü, öküzgözü papatyası, Portekiz papatyası ve İngiliz papatyasının en iyi özelliklerinin çaprazlanmasıyla (melezlenmesiyle) ortaya çıkmış, Kaliforniya’daki Shasta Dağı’nın beyaz karlarından adını alan sevilen Shasta papatyası (Leucanthemum x superbum) elde edilmiştir. Bu papatyanın birçok çeşidi çiçek bordürleri için çeşitli görünümler sunar. Kelebekler için çekici olduğundan tozlaşması kolaydır. Kuraklığa dayanıklıdır. Bu özellikler, Shasta Papatyasının bakımı kolay ve her türlü ev bahçesine kolayca eklenebilen bir bitki olmasını sağlar. Altın sarısından tereyağı sarısına kadar değişen renkte merkezleri olan beyaz taç yapraklı çiçekler üretir. Uzun sapları ile kesme çiçek aranjmanları için idealdirler. Uzun bir mevsim boyunca çiçek açarlar, ancak en yoğun dönemleri Haziran ve Temmuz aylarıdır. Bakımı kolay olmasına rağmen, Shasta papatyalar ıslak toprağı sevmez ve bazen yağışlı bir kışın ardından bahçede yeniden ortaya çıkmayabilir. Canlı kalmalarını sağlamak için bu bitkiler iki yılda bir ayrılmalı ya da bölünmelidir.
Portekiz Papatyası
Latince adı Leucanthemum lacustre olan bu papatya türü sadece Portekiz’de doğal olarak yetişir ancak dünyanın geri kalanında da popülerdir. Çok yıllık bir bitkidir ve çoğunlukla ılıman iklim bölgelerinde yetişir. Portekiz bataklık papatyası ya da Portekiz tarla papatyası da denir. Öküzgözü papatyasına benzer, Leucanthemum latifolum, Chrysanthemum latifolum, Chrysanthemum lacustre, Chrysanthemum grandiflorum gibi eşanlamlı isimleri vardır. Boyu 30- 90 cm arasında değişir, çeşitli koşullarda yetişebilir ve genellikle bakımı kolay, ideal olmayan koşullarda bile gelişebilen bir çiçektir. Ait olduğu Leucanthemum cinsinin diğer üyeleri gibi, altın sarısı pistilli beyaz çiçekler açar.
Montauk Papatyası ( Japon Papatyası )
Beyaz, sarı ortası ve parlak, koyu yeşil yapraklarıyla Montauk papatyaları, en klasik anlamda bir papatyalardır. Japonya’nın kıyı bölgelerine özgü bir bitki türüdür, ancak diğer bölgelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Çalımsı, çok yıllıktır, yaklaşık 90 cm boyunda büyür. Botanik adı Nipponanthemum nipponicum (sinonimleri Leucanthemum nipponicum ve Chrysanthemum nipponicum’dur.) olan bu papatyalar Nippon papatyası, Japon papatyası veya Japon krizantemi olarak da adlandırılır.
Dar Yapraklı Papatya
Latince adı Leucanthemum graminifolium olan çok yıllık bir papatya çeşididir. Coğrafi Kökeni Fransa’dır. Adından da anlaşılacağı gibi, koyu yeşil ve çimen renginde olan yapraklarının şekli diğer türlere göre daha dardır. Çoğu papatya gibi bakımı kolaydır ve yeni başlayanlar için şiddetle tavsiye edilir. Dar yapraklı papatya, ince saplarla desteklenen koyu yeşil taban yapraklarına sahiptir. Yaz aylarında parlak sarı pistil ile beyaz çiçek başları üretir. Yaprak bitleri ve yaprak solucanlarının hedefi olabilir, bu nedenle bu papatya dikilirken çiçeklenmeye devam etmesini sağlamak için önlemler alınmalıdır. Bu çiçek, büyüme mevsimi boyunca düzenli olarak solmuş çiçek başları üretebileceğinden çoklu çiçeklenmeyi teşvik etmek için birden fazla budamaya ihtiyaç duyar.
Gazanya (Koyungözü)
Gazania veya koyungözü (Gazania spp.),Güney Afrika kökenli bir çiçekli bitki cinsidir. Görünümleri nedeniyle yaygın olarak Afrika papatyaları olarak da anılır ancak aynı isimle anılsa da Osteospermum ile karıştırılmamalıdır. Bazıları yıllık, bazıları ise yayılan otsu çok yıllık bitkiler olarak yetiştirilir. Çok alçak, yere yakın bir yer örtüsü oluşturur. Bitkiler 15 ila 30 cm boyunda ve mavimsi yapraklıdır. 20’den fazla türü bulunan Gazanyalar bahçe yataklarına, bordürlere ve kaya bahçelerine veya çakıl bahçelerine ekilebilirler. Ayrıca saksılarda da iyi performans gösterirler, bu da onları büyük ve küçük birçok farklı bahçe tasarımı için çok yönlü seçenekler haline getirir. Gazanyaların bu kadar popüler olmasının nedenlerinden biri de bakımının kolay olmasıdır. Bilinmesi gereken en önemli nokta, bu bitkilerin bol güneşe, mümkün olduğunca sıcak koşullara ve drenajı kolay toprağa ihtiyaç duyduğudur.
Sarı, turuncu ve kırmızıdan pembe ve beyaza kadar çeşitli renklere sahip çiçekler açan türleri bulunur. Çiçekleri tipik olarak, koyu merkezleri (sarı veya turuncu) olan büyük taç yapraklarına sahiptirler. Pek çok çiçeğin taç yaprakları üzerinde düz renkler ve yatay veya dikey alacalı desenler, bazen de beyaz ve parlak pembe benekler bulunur. Taç yaprakları, altın rengi merkezlerini çevreleyen koyu bir bölge veya siyah noktalardan oluşan bir halka ile süslenebilir. Gazania çiçeklerinin ilginç bir özelliği de geceleri ve bulutlu günlerde kapanıp, tam güneş ışığı altında tekrar açılmasıdır. Gazanya çiçeklerinin güçlü bir kokusu yoktur, ancak parlak renkleri arılar ve kelebekler gibi polinatörleri (tozlaştırıcıları ) bahçelere çeker. Gazania çelikleri yaz sonunda yeni bitkiler yetiştirmek için alınabilir. Gazanyalar çelikleme yönteminin yanı sıra, tohum ile ve bölünerek yetiştirilebilir. Tohumları, bölgedeki son don tarihinden yaklaşık 6 ila 8 hafta önce iç mekanda ekilmelidir. Çimlenme genellikle iki ila üç hafta içinde gerçekleşir. Fideler iki gerçek yaprak setine sahip olduktan sonra, yaşanılan bölgede don tehlikesi geçtikten sonra dışarıya nakledilebilir.
Ekinezya Papatyaları
Anavatanı Kuzey Amerika olan ekinezyalar çayırların en simgesel çiçekleridir. Ekinezyaların 10 türü, 30’dan fazla çeşidi vardır. Böcek dostudurlar; her bir merkez diskinde 200 ila 300 çiçek bulunur ve tabanında bir nektar saksısı bulunur; bu da çiçekleri kelebekler ve arılar için ideal kılar. Bu papatya grubu, ortadaki, birçok boru şeklindeki çiçeğin bulunduğu merkezi disk kısmının düz olmaması, biraz sivri bir çam kozalağını ya da kirpiyi andıran belirgin, dikenli bir yapıya sahip olması nedeniyle koni çiçeği, kirpi otu gibi isimlerle de bilinir. Yabani çayırlarda yetişen çoğu çiçek gibi, çok dayanıklı ve güçlüdürler, bu da yetiştirmelerini çok kolay ve az bakım gerektirir hale getirir. Son zamanlarda, başka bir nedenle ilgi odağı haline gelmişlerdir; birçoğunun olağanüstü tıbbi özelliklere sahip olması nedeniyle ilgi odağı haline gelmişlerdir. Ekinezya, aslında bağışıklık sistemini güçlendirme özelliğine sahiptir, bu da onu çok çeşitli rahatsızlıkları tedavi etmek ve iyileştirmek için hale getirir.
Mor Ekinezya
Pembe mor taç yaprakları ve turuncu merkeziyle tanınan Mor ekinezya (Echinacea purpurea) Haziran ve Ağustos aylarında çiçek açar. Yetiştirmesi kolay ve bakımı azdır, ayrıca kuşları, kelebekleri ve diğer yararlı böcekleri çeker. Mor ekinezya papatyaları, kuru, killi ve sığ kayalık topraklar dahil olmak üzere çok çeşitli toprak türlerini tolere edebilir. Bu tolerans kuraklık, nem ve verimsiz topraklara da uzanır. Bu çiçek yetiştirilirken, aşırı kalabalıklaşmayı önlemek için kümeleri bölünmeli ve görünümlerini korumak için solmuş çiçekleri temizlenmelidir. Bahçeye dikilmeye karar verildiyse ve ilk yıl çiçek açmazlarsa, umutsuzluğa kapılmamak gerekir. İlk mor tomurcuklarını vermeleri iki yıla kadar sürebilir. Tam güneşli ve kısmi gölgeli alanlara uygundurlar.
Sarı Ekinezya
Gündoğumu Papatyası veya Sarı ekinezya (Echinacea paradoxa ), sabahın erken saatlerindeki güneşe benzemesinden dolayı bu adı alır. Alışılmış mor çiçekler yerine sarı çiçeklere sahip tek Echinacea türüdür. Ozark koni çiçeği olarak da bilinen sarı koni çiçeği, Missouri ve Arkansas’taki Ozark Dağları’ndaki kireçtaşı açıklıklarına özgüdür. Sarkık sarı ila turuncu-sarı yaprakları (ışın çiçekleri) ve çok büyük, bakır kahverengi ila çikolata kahverengi (başlangıçta yeşil renktedir) merkezi konileri olan büyük çiçekleri vardır. Çiçekler genellikle 90-100 cm. uzunluğunda sert, tüysüz saplarda yetişir. Pürüzsüz, uzun, dar, mızrak şeklinde, koyu yeşil yapraklar (10-20 cm uzunluğunda) doğrusal damarlıdır. En güzel çiçeklenme dönemi haziran ortasından temmuz ortasına kadardır, bazen yaz boyunca dağınık olarak çiçeklenmeye devam eder. Tam güneş ışığını sever, ancak gerektiğinde hafif gölge koşullarına da tolerans gösterebilir. Ortalama, kuru ila orta, iyi drene edilmiş toprakları tercih eder. Kesme ve kurutulmuş çiçek olarak mükemmeldir. Uzun çiçeklenme dönemi ve birçok olumsuz koşula dayanıklılığı nedeniyle sinek kuşları, kelebekler ve kuşlar için güzel bir çiçektir. Bitkiler genellikle ölü çiçekleri temizlemeden yeniden çiçek açar, ancak solmuş çiçeklerin hemen çıkarılması genel görünümü iyileştirir fakat en azından bazı tohum başları yerinde bırakılırsa kendi kendine tohumlanabilir. Ölü çiçek sapları kışın da dik kalır ve çiçek başları çıkarılmazsa tohumlarla beslenmek için genellikle kararmış konilerin üzerine veya hemen altına konan saka kuşları tarafından sıklıkla ziyaret edilir.
İngiliz Papatyası
Bu papatya, “papatya” kelimesi duyulduğunda birçok kişinin aklına gelen klasik papatya yapısına sahiptir. İngiliz papatyası (Bellis perennis), çimenliklerde, çayırlarda, sıkça görüldüğü için çayır papatyası olarak da bilinir. Ana vatanı Avrupa olan bu bitki adını, mitolojisindeki mevsimlerin ve bahçelerin tanrısı Vertumnus’un istenmeyen saldırılarından kaçmak için kendini papatyaya dönüştüren ve doğanın bir parçası haline gelen su perisi Belides’ten alır. Latince ismi “sonsuz savaş” anlamına gelen, dünyanın ılıman bölgelerindeki çimenliklerde ve alçak çayırlarda görülen bu papatya, parlak sarı merkezli, bazen özellikle mevsimin sonlarına doğru dış yaprakları morumsu bir vurgu rengine sahip olan ve bu sayede göze çarpan beyaz ışınlı bir çiçektir. Boyları sadece 10 cm kadar uzayabilir, ancak güçleri sayılarındadır, çimenli bir tepeciği kaplayabilirler. Oldukça dayanıklı olup, hızlı çoğalması nedeniyle tüm dünyada doğal olarak yetişir hale gelmiştir. Nisan ve Haziran ayları arasında açık havada yetiştirildiğinde gölgeli ortamları ve serin havayı sever. O kadar hızlı çoğalabilir ki birçok kişi tarafından yabani ot olarak görülür ve diğer bitkiler için rahatsızlık kaynağı olarak değerlendirilir, bazı bölgelerde istilacı bir tür olarak kabul edilir.
İngiliz papatyası beyaz ışın çiçeklerine sahip olsa da kırmızı ve pembe çiçek renklerine sahip olan, ‘Galaxy Kırmızısı’ gibi yarı çift ve düğme çiçekli birçok çeşidi vardır. Bu çeşitler, ana türden daha gösterişli ve daha iyi davranışlıdır. İngiliz papatyalar dayanıklıdır, ancak genellikle sıcak bölgelerde iki yıllık, soğuk bölgelerde ise tek yıllık olarak yetiştirilir. Bu bodur papatyalar, özellikle daha gösterişli çeşitleri, mükemmel yer örtücü bitkiler olabilir.
İngiliz Papatyası ‘Ponponette’ (Bellis Perennis ‘Ponponette’), ana türden farklılaşan küçük bir çiçektir çünkü çok sayıda güzel düzenlenmiş taç yaprağı vardır ve top gibi görünürler. Ayrıca ortasında pembe taç yaprakları vardır. Bu nedenle basit Bellis perennis’ten farklı olarak, yabani çayırların, çimenlerin dışına ekilebilir ve bordürlerin, çiçek tarhlarının, terasların, saksıların bir parçası haline gelebilir.
Güney Papatyası
Bellis cinsinin bir başka türü olan güney papatyası ( Bellis sylvestris), genellikle Akdeniz bölgelerindeki çayırlarda ve açık ormanlarda yaşar. Nine otu olarak da bilinen güney papatyasının coğrafi kökeni Orta ve Güney Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’dır. Boyu 15-30 cm kadar uzayabilir. Tanımlayıcı ad (epitet) olan sylvestris, Latince’de “ormanda yaşayan” ya da “vahşi” anlamına gelen silvestris kelimesinden gelir. Toprağın derinliklerine doğru uzanan kökleri sayesinde besinleri emer ve koyu yeşil renkte yapraklar üretir. Yaprakları kaşık biçiminde olup, sonbahar mevsiminde çiçek açtığında aken adı verilen bir meyve verir. Güney papatyası, Bellis cinsinin diğer üyelerine göre daha büyük baş ve taç yapraklara sahiptir. Yaprakları, taç yaprakları ve çiçek tomurcukları yenilebilir ve ekşi bir tada sahiptir. İnsanlar bu çiçeklerin özünü, kesik ve sıyrıkları tedavi etmek ve çilleri hafifletmek için cilt toniği olarak kullanır.
Gerbera Papatyaları
Gerberalar 40’tan fazla çeşidi olan hassas çok yıllık bitkilerdir. Gerbera aslında çok gösterişli çiçekleri olan bir bitki cinsidir ve çoğu zaman dış taç yapraklarıyla aynı renkte bir halka içerir. Dünya çapında en çok satan ilk 10 çiçekçiden biridir. Güney Afrika kökenli Gerbera papatyaları ( tür adı Gerbera jamesonii ), sabah güneşini tercih eder. Bu bitki, günümüzde birçok çeşidi bulunan birçok melez gerberanın (Gerbera x melez) atası konumundadır. Cins, adını Alman botanikçi ve tıp doktoru Traugott Gerber’den almıştır. Tür adını ise, bitkiyi Güney Afrika’nın Barberton yakınlarında bulan Dr. Robert Jameson’dan almıştır. Yaygın isimleri arasında Veldt papatyaları, Transvaal papatyası ve Barberton papatyası yaygın isimleri bulunur. Tam güneşi severler. Ortalama bir su ihtiyacı vardır, ancak tüketebileceği su miktarı açısından oldukça esnektir. Her türlü su veya toprak pH’ını kabul edebilir ve yıl boyunca büyüyüp çiçek açabilir. Suyun yapraklara ulaşmasını önlemek ve mantar hastalıklarını önlemek için bitkiler toprak seviyesinden sulanmalıdır. En iyi rengi elde etmek için, besin açısından zengin ve iyi drene edilmiş orta nemli bir ortam sağlanması gerekir. Ayrıca kireç, kum veya tınlı toprak türlerinde yetiştirilmeyi tercih eder. Çiçeklenme ilkbahar ve sonbaharda gerçekleşir, ancak herhangi bir zamanda çiçek açabilirler. Daha sıcak iklimlerde, yapraklar kış boyunca kalabilir. Çiçekler, uzun yaprak saplarında bir yaprak rozetinin üzerinde belirir ve genellikle kırmızı renktedir, nadiren sarı, turuncu, somon, beyaz, pembe renkte ve iki renkli olabilirler. Solmuş çiçekleri kesilmelidir. Saksı bahçelerinde iyi yetişebilir ve muhteşem kesme çiçeklere dönüşebilir. Çiçeklerinin güzelliğine ve çok belirgin renklerine çok zengin bir yaprak örtüsü de eklenir. Büyük ve dalgalı kenarlı yapraklar, bitkinin tabanında çalı benzeri bir küme oluşturmak üzere büyürken, çiçekli saplar yapraklardan daha uzun büyür ve üstteki renkli çiçekleri alttaki yapraklardan ayırır. Bu papatya çeşidi doku kültürü yöntemiyle çoğaltılır ve seralarda ve gölgeliklerde yetiştirilir. Kesme çiçekler yaygın olarak hidroponik yöntemlerle yetiştirilir.
Kara Gözlü Susan
Kara gözlü Susan’ların (Rudbeckia Hirta) anavatanı Kuzey Amerika’dır. Güneş şapkası adıyla da tanınan bitkinin yetiştirilmesi kolaydır, bahçelere neşeli bir hava katarlar. Pistilinin (merkezinin) koyu renginden dolayı “kara gözlü Susan” adı verilmiştir. Koyu mor renkten, uzaktan siyah görünen koyu bordo rengine dönüşebilir. Taç yaprakları sarıdır. Kısa bordür çiçeklerinin arkasında mükemmel bir fon oluştururlar. Tam güneşten kısmi güneşe kadar olan alanlarda iyi yetişirler. Kara gözlü Susan’lar diğer gloriosa papatyalarından daha uzun çiçeklenme süresine sahiptir, yaz başından sonbahara kadar çayırlarda veya yabani otlaklarda, bordürlerde veya çiçek tarhlarında bu enerjik ve canlı rengini korur.
Teknik olarak gloriosa papatyaları, kara gözlü susanların çeşitleridir. Birçok kişi bu isimleri birbirinin yerine kullansa da, gloriosa papatyaları (Rudbeckia Hirta var.) genellikle yabani kara gözlü susanlardan daha büyük ve gösterişlidir. Kısa ömürlü çok yıllık veya yıllık olarak yetiştirilebilirler. Çiçekçiler arasında popülerdir ve yaz veya sonbaharın başlarında buketlerde muhteşem görünürler.
Afrika Papatyaları
Afrika papatyaları aslında Arctotis, Osteospermum ve Dimorphoteca adlı cinsleri kapsar. Afrika papatyaları bakımı en kolay bahçe bitkileri arasındadır. Uygun bakımla ilkbahardan sonbahar sonuna kadar sürekli çiçek açarlar.
Arctotis, Güney Afrika’nın en güney ucundan Angola’ya kadar uzanan yaklaşık 63 türe sahip, papatyagiller (Asteraceae) familyasından bir Afrika cinsidir. Parlak renkleri, zarif, mumsu yaprakları ile diğer papatyalardan ayrılırlar. Genellikle az sayıda alçak yaprakları vardır, bu da papatyaların görünümünde çiçeğin ön plana çıkmasını sağlar. Tüylü yapraklara sahiptir ve osteospermum bitkilerine kıyasla daha zayıf ve kuru yetiştirme koşullarını tercih eder. Afrika papatyası türlerinin çoğu Batı ve Doğu Cape ile Namaqualand’da bulunur, ancak Arctotis türleri diğer tüm illerde de temsil edilir. Çiçekleri yalnızca parlak güneş ışığında tamamen açılır ve soğuk veya yağmurlu havalarda kapalı kalır. Çeşitli böcekler ve arılar tarafından ziyaret edilirler ve bunlardan herhangi biri tozlaşma işini yapabilir. Tohumlar hafiftir ve rüzgarla dağıldıklarını gösteren kağıtsı pullardan oluşan bir papusa sahiptir.
Mavi Gözlü Papatya
Mavi gözlü papatya (Arctotis stoechadifolia, daha önce bilinen isimleri Arctotis grandis ve Arctotis venusta) yere sıkıca tutunan ve yayıldıkça sürekli kök salan, çok güçlü, yayılan çok yıllık bir bitkidir. Güney Afrika’da Yzerfontein ile Cape Yarımadası arasındaki batı kıyısı boyunca kum tepecikleri ve düzlüklerde sınırlı yabani dağılımına rağmen, kıyı Kaliforniya’da ve Avustralya’nın bazı bölgelerinde o kadar başarılı bir şekilde yerleşmiştir ki, oradaki yerel bitki örtüsünü tehdit etmektedir ve zararlı bir ot olarak kabul edilmektedir. Bu papatya türü ilk olarak Peter Jonas Bergius tarafından1767’de Cape Eyaleti’nin batı kıyısındaki kumullarda ve kurak koşullarda yetişen bir çiçek olarak bilimsel literatüre geçmiştir.
Yaygın isimler arasında gümüş Arctis, Kusgousblom ve mavi gözlü Afrika papatyası bulunur. Yapraklarının üst kısmı yeşil, alt kısmı gümüş yeşilidir. Gövdeleri ve yaprakları hafif yapışkandır ve dokunulduğunda çok güçlü, acı-tatlı bir koku verir. Gri veya yeşil renkte yünsü tüyleri olan bu papatya, adını beyaz ve krem rengi çiçeklerinin ortasında bulunan, sarı bir halka ile çevrili gri ila parlak mavi (çelik mavisi) renkteki belirgin gözünden (merkez disk) almıştır. Bu renk düzeni, çiçeklerin yerden çıkan mavi gözler gibi görünmesini sağlar. Kesme çiçek olarak idealdir.
Çok uzun boylu olmayan bu papatya türü nispeten az bakım gerektirir ve yetiştirilmesi kolaydır. Tam güneşte, iyi drenajlı, kumlu toprakta iyi gelişir, 30 ila 45 cm boylanabilir. Özellikle kurak dönemlerde, iyice yerleşene kadar düzenli sulama gereklidir. Gösterişli çiçek kümeleri, ilkbahardan yaza (Eylül-Aralık) kadar, yaklaşık 35 cm yüksekliğinde dik sürgünler üzerinde belirir. Çiçekler sıcaklığa ve ışığa ise tamamen açılarak tepki verir. Çiçekler günün ilerleyen saatlerinde veya bulutlu havalarda kapanır ve şaşırtıcı bir lavanta rengi alt yüzeyini ortaya çıkarır. Sert kışları atlatacak donanıma sahip değildirler, ancak kuru koşullara ve ideal olmayan topraklara uyum sağlayabilirler. Solmuş çiçeklerin budanması, çiçeklenme mevsimini uzatmaya ve temiz bir görünüm sağlamaya yardımcı olur. Bu papatya çeşidinin ana tozlayıcısı arılardır. Avrupa, Amerika ve Afrika’daki bahçıvanlar arasında popüler bir papatya tercihidir.
Renoster Kadife Çiçeği Papatyası
Renoster Kadife Çiçeği Papatyası (Arctotis acaulis) renostergousblom ve Tonteldoekblom adlarıyla da bilinir. Coğrafi kökeni Güney Afrika’daki Cape Eyaletleridir. Kısa boylu, sapsız çok yıllık bir bitkidir. Yunanca “acaulis” ismi İngilizce’de “sapsız” anlamına gelir. Gümüş yeşili, loblu yaprakları yoğun, yere yakın bir rozet oluşturur. Bu küme oluşturan bitki, 30 cm boyunda ve 90-120 cm genişliğinde, gri-yeşil, kısmen bölünmüş yapraklara sahiptir. Uzun çiçeklenme süresi ve sahip olduğu canlı renk yelpazesi sayesinde oldukça gösterişli bir papatyadır. Çiçek rengi beyazdan sarı, turuncu, pembe ve gül kırmızısına kadar değişir ve çoğunun yaz aylarında koyu bir merkezi vardır. İyi drene edilmiş topraklarda gelişir, kuraklığa dayanıklıdır. Yetiştirilmesi kolay ve hızlı büyüyen bir bitkidir. Güneşli bir yerde, yazın çok az veya hiç sulanmadan yetiştirilmelidir. Bu çiçekler güneş ışığında açar ve gece veya kapalı havalarda kapanır. Eski çiçek başlarını kesmek, çiçeklenme süresini uzatmanın bir yoludur. Eskiden, Arctotis acaulis dahil olmak üzere papatyagiller familyasındaki birçok türün yapraklarının alt taraflarındaki gri tabaka kazınarak ateş yakmak için kav(tontel) olarak kullanılmıştır. Kazındığında bu tabaka minyatür bir kumaşa ya da beze (doek) benzer, bu türün Afrikaans dilindeki (güney Afrika dili) yaygın adı olan “tonteldoekblom” buradan gelmektedir.
Altın Afrika Papatyası
Altın Afrika papatyası ya da diğer adıyla Botterblom Kadife Çiçeği Papatyası (Arctotis arctotoides) hızlı büyüyen bir papatya türüdür. Güney Afrika’nın büyük bir bölümünde, özellikle Batı Kap, Doğu Kap, KwaZulu-Natal, Özgür Devlet, Mpumalanga ve Limpopo eyaletlerinde, Lesotho ve Esvatini’ye kadar uzanan bölgeye özgü ve yaygındır. Afrikaans dilindeki (güney Afrika dili) yaygın isimleri Bitter gousblom, Botterblom’dur. Sarı Arctotis adıyla da bilinir. Çok dayanıklı ve uyumlu çok yıllık bir bitki olan Altın Afrika papatyası, açık alanları hızla kaplayabilen, gümüş-yeşilden gri-yeşile kadar değişen yapraklardan oluşan, alçakta büyüyen ve yayılan bir örtü oluşturur. Yaprakları minik, ince, yumuşak tüylerle kaplı olduğundan yumuşak ve kadifemsi bir doku kazandırır, bu da bitkinin serin kalmasına ve su tasarrufu yapmasına yardımcı olur. En iyi çiçeklenme ve kompakt büyüme için tam güneşe ihtiyaç duyar, ancak çok hafif kısmi gölgeye de dayanabilir. Yerleştikten sonra kuraklığa oldukça dayanıklıdır ve kıyı koşullarına iyi uyum sağlar. Dona karşı orta derecede dayanıklıdır. Kumdan kile kadar çoğu toprak tipine, iyi drene edilmiş alanlara ve bataklık alanlara toleranslıdır.
Çiçekler canlı, parlak sarı (tereyağı sarısı) ışın çiçeklerine (taç yapraklar) ve kontrast oluşturan koyu morumsu kahverengi ila siyah bir merkez diske sahiptirler. Çiçek başları, yaprakların üzerinde uzun, ince saplar (pedunküller) üzerinde tek tek taşınır. Neredeyse tüm yıl boyunca açar, Haziran-Ağustos arasında zirveye ulaşır. Çiçeklerinin genellikle öğleden sonra geç saatlerde veya bulutlu günlerde kapanması karakteristik bir özelliğidir. Altın Afrika papatyasının çiçekleri hermafrodittir ve çiçek başında hem erkek hem de dişi üreme organları bulunur. Bakımı kolaydır. Solmuş çiçeklerin temizlenmesi daha fazla çiçek açmasını sağlayabilir.
Kıyı düzlükleri, kumlu alanlar, çayırlıklar ve bozulmuş alanlar dahil olmak üzere çok çeşitli habitatlarda doğal olarak bulunur ve genellikle tam güneş ışığı alır. Çoğunlukla süs bitkisi, bordür bitkisi veya bahçelerde, özellikle kuru veya sulak alanlarda toplu dikim için yetiştirilir. Vazo çiçeği olarak toplandığında çiçeklerin renkleri birkaç gün boyunca kalabilir. Yayılma özelliği onu, kıyıları, kayalıkları ve geniş açık alanları kaplamak için mükemmel kılar. Tuz ve rüzgara dayanıklılığı nedeniyle kıyı bahçeleri için de uygundur. Çiçekleri arılar, sinekler ve kelebekler de dahil olmak üzere çeşitli böcek polinatörlerini cezbeder. Yayılan büyüme alışkanlığı, toprağı stabilize etmeye, erozyonu azaltmaya ve yabani otları bastırmaya yardımcı olur. Küçük, yerde yaşayan omurgasızlar için bir miktar koruma sağlayabilir. İnsanlar tarafından yenilebilir olarak kabul edilmez. Spesifik bir toksisite yaygın olarak bildirilmemiştir. Herhangi bir yabani bitkide olduğu gibi, tüketilmesi önerilmez. Gövdelerden alınan çelikler ile üretimi çok kolaydır, çelikler kolayca köklenir. Tohumdan da üretilebilir. Tohumlar küçük, koyu renklidir ve çoğunlukla bir pappus (tüy tutamı) içerir veya yünlü tüylerle kaplıdır, bu da rüzgârla dağılmalarına yardımcı olur. Yere düşen küçük kahverengi tohumların büyümesi yaklaşık bir ay sürer.
Zulu Prensi Cape Papatyası
Zulu Prensi Cape papatyası (Arctotis fastuosa, eşanlamlısı Venidium fastuosum), Veldt Hükümdarı veya Namoqualand papatyası olarak da bilinir. Namaqua kadife çiçeği ve Namakwagousblom diğer bilinen adları arasındadır. Tüm Afrika papatyası çeşitleri gibi, Zulu Prensi de sıcak ve kuru bir iklime sahip Güney Afrika’da ortaya çıkmıştır. Tam güneşi, fazla ıslanmayan toprağı sever ve kuraklığa diğer birçok çiçekten daha iyi dayanır. Hassas çok yıllık bir bitkidir, bu nedenle bazı bölgelerde genellikle yarı dayanıklı tek yıllık bitki olarak yetiştirilir. Bitkinin boyu yağışa bağlıdır, ancak bahçede ölçülü sulanırsa 60 cm’ye kadar uzayabilir. Gümüşi yeşil yaprakları beyaz tüylerle kaplıdır ve çiçek sapları uzundur. Çok uzun bir yaz ve sonbahar mevsimi boyunca çiçek açar. Göz alıcı, yarı çift kat çiçekler üretir. Her çiçek beyaz taç yaprakları, sarı-turuncu ve bordo mor anterlerden oluşan bir iç halka ve koyu siyah bir merkezi diske sahiptir. Sıcak ve kurak koşullarda yetiştirilmesi kolaydır, yaz bahçeleri için mükemmel bir seçimdir. Çiçekleri, yalnızca güneşli günlerde açılıp öğleden sonra kapanan doğal türlere göre daha uzun süre açık kalma eğilimindedir. Yıllık çiçek tarhlarına, bordürlere, saksılara, balkonlara harika bir katkı sağlar. Açık havada veya iç mekanda yetiştirebilir ve kesme çiçekleri aranjmanlarda kullanılabilir. Nektar ve polen bakımından zengin çiçekleri sayesinde arılar gibi tozlayıcı böcekleri çeker.
Cape Papatyaları
Osteospermum cinsleri Cape papatyaları olarak adlandırılır. Cape papatyalarının diğer isimler arasında Güney Afrika papatyası, Cape kadife çiçeği, Cape yağmur papatyaları, mavi gözlü papatya veya güneş papatyası bulunur. İlk bakışta Afrika papatyaları ve Cape papatyaları çok benzer, bu nedenle yaygın olarak Afrika papatyası olarak da bilinirler. Osteospermum’lar Güney Afrika’ya, özellikle Cape eyaletlerine özgü çok yıllık veya tek yıllık bitkilerdir fakat süs bitkisi olarak dünyanın birçok yerine yayılmıştır. Bu cinsin 50’den fazla türü, birçok kültivarı ve melezi mevcut olup, bahçıvanlara geniş bir renk ve çiçek formu yelpazesi sunar. Osteospermumlar eskiden ‘Dimorphotheca’ olarak adlandırılsa da, bu isim artık sadece tek yıllık formlar için kullanılmaktadır. Osteospermum adı yalnızca çok yıllık formlar için kullanılır. Cape papatyalarının ilk kayıtlı koleksiyonu 18. Yüzyılım sonlarında İsveçli botanikçi Carl Peter Thunberg tarafından yapılmıştır. 19. Yüzyılın başlarında Avrupa’ya getirilen papatyalar o zamandan beri süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Çeşitlerine bağlı olarak, osteospermum genellikle kısa boyludur ve her daim yeşil gri-yeşil yapraklarıyla bir metre veya daha fazla yayılabilir.
Modern bitki ıslahı, turuncular, pembeler, kırmızılar, vişneçürüğü rengi, leylak rengi, sarılar, leylak rengi, morlar, beyazlar ve bunların kombinasyonları dahil olmak üzere çok çeşitli canlı renklere sahip, daha kompakt bitkilerden oluşan muhteşem bir dizi üretmiştir. Bazı yumuşak pastel tonlar, evin etrafındaki diğer renklerle bir araya getirildiğinde mükemmel dekoratör bitkiler oluşturur. Birçoğu ayrıca dış taç yapraklarıyla parlak bir kontrast oluşturan koyu mor veya mavi bir “göze” (ortada) sahipken, diğerlerinin merkezleri sarıdır. Cape papatyaları, öncelikle bahçelerde, çiçek tarhlarında ve bordürlerde süs bitkisi olarak kullanılır. Ayrıca, hem taze hem de kurutulmuş olarak çiçek aranjmanlarında ve peyzaj düzenlemelerinde yer örtücü olarak kullanılır. Genellikle ilkbahardan dona kadar (Mayıs ve Eylül ayları arasında) çiçek açarlar. Sıcakla iyi başa çıkarlar, bol güneşte büyür, ancak gölgeye de dayanabilirler. İyi drene edilmiş toprakları tercih ederler. Polenlerini nemden korumak için geceleri veya bulutlu havalarda çiçeklerini kapatır. Cape papatyaları kelebekleri, arıları ve diğer polinatörleri cezbeder, bu da onları yaban hayatı dostu bir bahçe oluşturmak için mükemmel bitkiler yapar.
Bodrum Papatyası
Afrika Cape papatyalarının en yaygın ve geniş çapta yetiştirilen türdür. Dimorphotheca ecklonis türü (Sinonimi ya da eş anlamlısı Osteospermum ecklonis) ülkemizde Bodrum papatyası adıyla tanınır. Bu Cape papatyası, genellikle tek yıllık olarak yetiştirilen, dik veya yayılan 1,2 metre yüksekliğe ve 90 cm genişliğe kadar büyüyebilen yaprak dökmeyen çalımsı bir bitkidir. Bu türe, 1800’lerin başında Cape’in bitki örtüsünü araştıran Danimarkalı botanik koleksiyoncusu Christian Friedrich Ecklon’un adı verilmiştir. Avustralya’nın bazı bölgelerinde, özellikle Victoria ve Batı Avustralya’da istilacı bir bitki olarak kabul edilmektedir. Dimorphotheca ecklonis, kenarları düz, kısmen veya tamamen dişli, çiçek başları 5-8 cm çapında, koyu mavi veya mor disk çiçekleri (merkezleri) ve üstleri beyaz, altları indigo renkli ışın çiçekleri ile yaz boyunca çiçekler açar. En iyi sonuçları elde etmek için korunaklı bir yerde, iyi drenajlı toprakta ve tam güneşte yetiştirilmelidir. Ilıman bölgelerde çok yıllık olarak çiçek tarhlarında yetiştirilebilir, ancak donmaya eğilimli bölgelerde, tek yıllık bir bitki olarak yetiştirilmesi en iyisidir. Alternatif olarak, sonbaharda iç mekâna taşınabilecek saksılarda yetiştirilebilir.
Margarit (Margrit) Papatyaları
Marguerite (margarit ya da margeret, Latincede margarita), Latince’de “inci” anlamına gelen bir kelimedir ve bazı ülkelerde (örneğin İtalya’da) papatya anlamına gelir. Marguerite adıyla anılan üç ana papatya cinsi bulunmaktadır, bunlar Felicia, Anthemis ve Argyranthemum’dur. Bu çiçekler beyaz, sarı, soluk renkli ve hatta mavi olabilir, ancak hepsi klasik papatyalarla ilişkilendirilen masum, saf bir görünüme sahiptir.
İşte popüler Margarit papatyası çeşitlerden bazıları:
Mavi Papatya (Felicia Papatyası)
Anavatanı Güney Afrika’dır. Cape Town Mavisi olarak da bilinen Felicia papatyası ya da mavi Margarit papatyası ( Felicia amelloides ), küçük, bakımı kolay, çok yıllık bir çalıya dönüşen papatya türlerinden biridir. Sıcağa dayanıklıdır, 30 cm’ye kadar boylanabilen bu bitki, yer örtüsü olarak mükemmeldir. Yabani çayırlarda, bordürlerde veya yataklarda yetiştirilirse arılar ve kelebekler gibi polen taşıyıcıları çekerler. Yaz başından sonbaharın başına kadar çiçek açan, soluk çivit mavisi ya da gök mavisi ışın çiçeklere, parlak sarı merkeze sahip olan papatya, çoğu bahçede bulunabilecek pembe, turuncu ve sarı çiçeklerle hoş bir kontrast oluşturur.
Altın Margarit Papatyası
Altın margarit (Anthemis tinctoria, eş anlamlısı Cota tinctoria olarak da bilinir), genellikle ikinci yılının yaz sonunda öldüğü için dayanıklı ancak zayıf çok yıllık bir bitki olarak tanımlanır. Altın Margarit papatyasının anavatanı Avrupa, Akdeniz ve Batı Asya’dır, ancak Kuzey Amerika’da da doğal olarak yetişmektedir. Diğer yaygın adı boyacı papatyasıdır. Kumaşlarda kullanılmak üzere mükemmel sarı, bej ve altın-turuncu boyalar üretir. Çiçek başları açıldıkça toplanır ve daha sonra kurutulur. Ayrıca boyama özelliklerine zarar vermeden dondurulabilirler.
Altın Margarit Papatyası popülerliğinin büyük bir kısmını, koyu yeşil sap ve üstü yeşil, altı tüylü, genellikle mavi yeşil, ince bölünmüş yapraklarıyla hoş bir tezat oluşturan çekici altın sarısı çiçeklerine borçludur. Göz alıcı bir papatyadır. Parlak sarı taç yaprakları ve ortasında daha koyu renkli, altın sarısı kabarık bir diski vardır. Hızlı büyür ve sonbahar boyunca bolca çiçek açar. Kır evi tarzı bir bahçe için mükemmel bir seçimdir. Bahçenin her yerine parlak sarı renkli çiçekler serpiştirmek isteyenler ve bahçe sezonuna geç başlayanlar için Altın Margarit Papatyası dikmenin tam zamanı olabilir. Dik gövdeli, küme oluşturan, aromatik bir bitkidir. Çok sayıda alt tür, melez ve bahçe çeşidi vardır. Bu papatyalar ılıman iklimlerde her dem yeşildir ve arıları çeken hoş bir ot kokusu yayarlar. Kokulu çiçekleri uzun süre (iki ila üç hafta) dayanır ve doğrudan güneş ışığıyla solmaz. Bu arada, çiçeklerden elde edilen boyanın ışığa ne kadar dayanıklı olduğunu değerlendirmek için iyi bir yoldur. Kuru ve orta nemli toprak, tam güneş alan ortamları sever. Bu çiçekler fakir topraklara ve kurak koşullara dayanabilir, ancak uygun çiçeklenme koşulları sağlanmazsa çiçeklerinin rengindeki parlaklık büyük ölçüde kaybolur.
Roma Papatyası
Otsu çok yıllık bir bitki olan Roma papatyası ( tür adı Chamaemelum nobile’dir, eşanlamlısı Anthemis nobilis’tir) Romen sarı papatyası olarak da bilinir. Avrupa, Batı Asya ve Akdeniz bölgesine özgü, tedavi edici özellikleri, zengin terpenoidler, flavonoidler ve antioksidan fenolik bileşiklerle dolu içeriğiyle tanınan tıbbi bir bitkidir. İngiltere’de genellikle kaldırım taşları arasındaki çatlakları doldurmak, yol örtüsü olarak kullanılır ve bazen İngiliz Papatyası olarak da anılır. Ancak, 16. yüzyılın ortalarında Roma’yı ziyaret eden bir Alman botanikçi, Roma Papatyası terimini ortaya atmış ve bu isim kalıcı olmuştur. Mısırlılar, Yunanlılar ve Romalılar papatyayı kullanmış ve hatta ona saygı duymuşlardır. Mısırlılar bu papatya çiçeklerini güneşe benzetmiş ve güneş tanrıları Re’ye (Ra) adamışlardır. Yunanlılar ise, sonunda Chamomile kelimesinin ortaya çıkmasına yol açan Kamaimelon adını vermişlerdir. Muhtemelen Britanya üzerinden papatyayı öğrenen Romalılar, papatyayla banyo yapmış, tıbbi amaçlarla kullanmışlardır.
Roma papatyası, tüylü gövdeli, tüylü pinnat yapraklı ve beyaz çiçekleri olan küçük, (Alman papatyasından daha büyük), çok yıllık bir bitkidir; yaklaşık 7-15 cm boyunda ve 25-30 cm genişliğinde büyür. Soğuğa dayanıklıdır. Sürüngen ve sağlam kökleri, yayılmasına ve sağlam bir temel oluşturmasına olanak tanır. Yerinden memnunsa sürüngen gövdeleri aracılığı ile agresif bir şekilde yayılabilir Tam güneşten yarı gölgeye, orta nemli, iyi drene edilmiş topraklarda gelişir. Yer örtüsü olarak, bahçe yatakları ve bordürleri, kaya bahçeleri veya kır bahçeleri için idealdir. Beyaz ışınlı ve sarı merkezli hoş kokulu küçük çiçekler yaz boyunca ve sonbahar başlarına kadar açar, arıları, diğer böcekleri ve diğer polinatörleri cezbeder. İnce bölünmüş, eğrelti otu benzeri yaprakları her daim yeşildir, Bazen üzerleri ince, tüylü tüylerle kaplıdır. Ezildiğinde aromatik bir koku (olgun elma kokusu) yayar. Roma papatyasının ışın çiçeklerinin katman sayısını gösteren tek ve çift olmak üzere iki farklı çeşidi vardır. Tek katmanlı olanı daha güçlüdür ve daha yüksek alkaloid içeriğine sahiptir; çift katlı olanı ise daha hafiftir, bitki çayların ve diğer bitkisel ilaçların hazırlanmasında, ayrıca yemek pişirmede tercih edilir. Taze çiçekleri garnitür olarak da kullanılabilir, sadece çiçeklerin altındaki yeşil acı yapraklar çıkarılmalıdır. Roma papatyasının uçucu yağı esas olarak kamulene, melek asidi, tiglik asit ve çeşitli seskiterpen laktonlardan oluşur. Canlandırıcı, rahatlatıcı ve spazm çözücü özelliklere sahiptir. Papatya çayı olarak da bilinen, kaynar suda demlenen çiçeklerin yatıştırıcı ve sakinleştirici etkileri uzun zamandır bilinmektedir. Çiçek başları toplanarak tarihi bir halk ilacı olan yatıştırıcı bir bitki çayı olan papatya çayı yapmak için kurutulabilir. Çiçekleri tamamen açıldığında toplanmalı, kurutulduktan sonra hava geçirmez bir kapta saklanmalıdır.
Bazı kişilerin Roma Papatyası’na karşı alerjisi veya hassasiyeti olabileceği unutulmamalıdır. Bunlar büyük olasılıkla kanarya otu (ambrosia ) ailesinin üyelerine alerjisi olan kişilerdir. Yüksek dozlarda toksik olabilen bir madde olan thujone (tuyon) içerdiğinden, günde bir fincandan fazla çay içilmemeli, hamileler papatya çayı kullanmamalıdır. Bazı kişilerde kontakt dermatite neden olabileceğinden eldiven giyilmesi önerilir. Kontakt dermatit, kusma, ishal, iştahsızlık ve alerjik reaksiyonlar zehirlenme belirtileridir. Uzun süreli kullanım kanama riskini artırabilir. Alman papatyası, ticari olarak pazarlanan papatya çayı paketlerinin çoğunda Roma papatyası ( Chamamaemelum nobile ) yerine kullanılır, çünkü büyük ölçüde ilki ikincisinden çok daha tatlı ve daha az acı bir tada sahiptir.
Roma Papatyası, hoş kokulu bir yol veya diğer bahçe bitkilerinin arasına sıkıştırılmış hoş kokulu bir sürpriz yapmak için kullanılabilir. Diğer bitkilere baskı yaparsa, çiçek açmış halde 30 cm yüksekliğe kadar ulaşabilir. Ayrıca düz tutmak için yere kadar biçilebilir. Ancak, önemli ve faydalı bir böcek bitkisi olduğundan, çiçeklerini açık bırakmak daha iyi bir seçim olabilir. Çiçekleri ve yaprakları diğer kurutulmuş çiçeklerle birlikte potpurilerde de kullanılabilir.
Alman Papatyası
Tek yıllık bir bitki olan alman papatyasının en bilinen botanik adı Matricaria chamomilla’dır bazen Matricaria recutita ve Chamomilla recutita olarak da adlandırılır. Eski zamanlardan beri bilinen bir ilaç olan Chamomile, Alman papatyası, Macar papatyası, mavi papatya, kokulu papatya, kokulu mayıs papatyası gibi çeşitli isimlerle bilinir ve bu da yaygın kullanımını gösterir. Cins adı (Matricaria), bir zamanlar tıbbi amaçlarla kullanılması nedeniyle, muhtemelen Latince’de rahim anlamına gelen matrix kelimesinden gelen ortaçağ adından gelmektedir. Gösterişli çiçekler yazdan sonbahara kadar açar. Her çiçek, tüp şeklindeki sarı çiçeklerden oluşan gösterişli parlak sarı kubbeli bir merkez diskini çevreleyen 10-20 taç yaprağı benzeri beyaz ışın içerir. Matricaria chamomilla, kültüre alınmış tıbbi bitkiler arasında önemli bir gruba aittir. Bitkisel kullanım için, çiçekler tamamen açıldığında hasat edilir. Çiçekler bitkiden taze olarak kullanılabilir veya kurutulup hava geçirmez kaplarda saklanabilir, ürün kısa sürede kullanılmayacaksa dondurulabilir. Genellikle bitki çayı yapımında kullanılır. Çok sayıda terapötik açıdan ilgi çekici ve aktif bileşik sınıfı içerir. Seskiterpenler, flavonoidler, kumarinler ve poliasetilenler papatya ilacının en önemli bileşenleri olarak kabul edilir.
Güney ve doğu Avrupa’ya özgü bu önemli tıbbi bitki Almanya, Macaristan, Fransa, Rusya, Yugoslavya ve Brezilya’da da yetiştirilmektedir. Babür döneminde Hindistan’a getirilen papatya, günümüzde Pencap, Uttar Pradesh, Maharashtra ve Jammu-Keşmir’de yetiştirilmektedir. Bu bitkiler Kuzey Afrika, Asya, Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda’da bulunabilir. Bitki biyokütlesinin ana üreticisi Macaristan’dır. Macaristan’da fakir topraklarda bol miktarda yetişir ve bu bölgelerin fakir sakinleri için bir gelir kaynağıdır. Çiçekleri, yağın damıtılması için toplu olarak Almanya’ya ihraç edilmektedir. Papatya yağına olan uluslararası talep giderek artmaktadır. Sonuç olarak, bitki Avrupa’da yaygın olarak yetiştirilmekte ve uçucu yağının üretimi için bazı Asya ülkelerine tanıtılmaktadır. Hafif bir yatıştırıcı, rahatlatıcı, karminatif (sindirim sistemini yatıştırıcı ve destekleyici) olan bu esansiyel yağ iltihap giderici ve antiseptik gibi sağlık destekleyici özellikleriyle de ünlüdür. Genel rahatlamayı teşvik etmek ve sindirim sistemini sakinleştirmek için yaygın olarak kullanılır ancak esansiyel yağının rahim kasılmalarını uyarabileceği için hamilelikte kullanılmaması gerektiği bildirilmektedir. Sulu veya alkollü özler halinde ve topikal merhem ve kremler olarak da bulunabilir. Güneş yanığı da dahil olmak üzere cilt döküntülerini ve yanıkları yatıştırmaya yardımcı olmak için topikal olarak uygulanabilir. Diş eti iltihabı gibi ağız içi iltihaplarında gargara olarak, iltihaplı ve ağrılı gözlerin yıkanmasında kullanılabilir.
Çoğu kişi Alman ve Roma papatyalarını karıştırır. Hem Alman hem de Roma papatyası toplanıp tıbbi amaçlarla ve meşhur rahatlatıcı Papatya çayı için kullanılır. Alman papatyası (Matricaria recutita) Roma papatyasından daha uzun boylu bir bitkidir ve benzer çiçekleri vardır. Her ikisinin de çiçeklerinin sarı merkezleri ve beyaz taç yaprakları (ışın çiçekleri) vardır. Her ikisinin de kokuları biraz farklı olsa da hoş kokulu, yumuşak ve narin yaprakları vardır. Her ikisinde de, esas olarak tıbbi kullanım veya çay için kurutulan çiçektir. Ancak botanik olarak farklıdırlar ve bu yüzden farklı cinslere aittirler. İkisini ayıran şey, çiçek kısımlarıdır. Roma Papatyası’nın çiçek sapları arasında, Alman Papatyası’nda olmayan küçük, kağıtsı bir brakte bulunur. Ayrıca, papatyaların ortasındaki koni, Roma papatyasında dolu, Alman papatyasında ise boştur. Roma Papatyası, serin yazları tercih eden 7-10 cm yüksekliğinde çok yıllık bir bitkidir; Alman Papatyası ise 60 cm’ye ulaşabilen ve neredeyse her yerde yetiştirilebilen bir yıllıktır. Roma Papatyası aslında çok fazla çiçek açmaz, bu muhtemelen Alman Papatyasından daha fazla hasat yapılmasının nedeni budur. Alman Papatyası genellikle büyüme mevsimi boyunca birkaç kez kesilebilir çünkü yeni bir çiçek mahsulü vermesi sadece birkaç hafta sürer. Son çiçek mahsulünün tohuma gitmesine izin vermek, gelecek baharda her yerde Alman Papatyası fidelerinin filizlenmesini sağlamaya yardımcı olacaktır. Roma Papatyası da tohum verir, ancak çok verimli değildir. Bazen üç yıl kadar sonra ayırma yoluyla yeniden ekilmesi gerekir.
Paris Papatyası (Margarit Papatyası ya da Çeşme Papatyası)
Shasta papatyası çiçeklerine benzeyen küçük çiçeklere sahip, kıyı bölgelerinden yüksek dağlık bölgelere kadar yabani olarak yetiştiği İspanyol Kanarya Adaları’na özgü yıllık bir süs bitkisidir. Latince adı Argyranthemum frutescens (eski adıyla Chrysanthemum frutescens) olan Margarit papatyası çok yıllık bir bitkidir, ancak daha soğuk iklimlerde tek yıllık olarak yetiştirilir. Popüler adı Paris papatyası’dır. Renkli marguerite, Kanarya margariti, çalı papatyası, yaz papatyası, Cobbitty papatyası yaygın diğer isimleri arasında bulunur, hepsi aynı bitkiyi ifade eder. Ülkemizde Çeşme Papatyası da denir.
Genellikle 60-90 cm yüksekliğe kadar büyür ancak yerden 1 metreye kadar da uzayabilir. Bitki hızla büyür. Yaprakları hafif mavimsi renkte koyu yeşildir ve birkaç küçük yaprağa bölünmüştür. En yaygın çiçek renkleri beyaz, pembe ve sarıdır ancak daha az yaygın olarak mavi renkte de bulunabilir. Çiçek sapı yaklaşık 5-8 cm’dir ve iklime bağlı olarak ilkbahar sonundan sonbahara kadar bolca çiçek açar. Genellikle bahçe bordürlerinde, saksılarda ve karma tarhlarda dolgu bitkisi olarak kullanılır. Doğrudan bahçeye ekilebilir veya balkon saksılarında yetiştirilebilir. Rengarenk çiçekleri arılar ve kelebekler gibi faydalı polinatörleri (tozlayıcıları) çekerek yerel ekosisteme destek olur. Çok sıcak bölgeler dışında her yerde yetişir. Bol güneş ışığı(6-8 saat) en bol çiçeklenmeyi sağlar. Kısmi gölgeye dayanıklı olsa da, daha az güneş ışığı daha az çiçek ve ince uzun saplı büyümeyle sonuçlanır. Gece sıcaklıklarının 24 derecenin altına düştüğü ilkbahar ve sonbahar aylarında en güzel hallerine ulaşırlar ancak, yazın budandığında, sonbahar yağmurları geldiğinde yeni çiçeklerle yeniden canlanırlar.
Boyalı Papatya
Anavatanı Doğu Avrupa, İran ve Orta Asya’dır. Boyalı papatyanın (Pyrethrum coccineum veya eşanlamlısı Tanacetum coccineum) bakımının kolaylığı ve canlı renklere sahip olan çiçekleri, onu her kesme bahçesinde bir yer edinmeye değer kılar. Çiçekçi piretrumu da denilen bu papatyalar, çiçeklerinin sulu boya ve resimsel, çarpıcı tonlarından dolayı bu adı almıştır. Tam ve kısmi güneşi severler. İlkbaharda eğrelti otu benzeri yapraklar ortaya çıktıktan sonra yaprak bitlerine ve yaprak kurdu böceklerine dikkat edilmelidir. Boyalı Papatya, yaz başında çiçek açmaya başlar, bir bahçede veya vahşi doğada haftalarca parlak, canlı renklerde çiçek açabilir. Solmuş çiçekleri koparılırsa, sonbaharda ikinci, daha küçük bir çiçek açabilir. Beyazdan pembeye, kırmızıya, koyu kırmızıya ve macentaya kadar değişen renklerde çiçekler açarlar. Yoğun pistil merkezini çevreleyen, papatyaların tipik özelliği olan bir dizi taç yaprak kümesine sahiptir. Boyalı papatyalar sıcak havalarda iyi büyür, ancak yazın yüksek sıcaklıklar başladığında solmaya başlayabilirler. Bunaltıcı, nemli havalardan ziyade kuraklığı tercih ederler. Karmaşık bir bakım gerektirmezler ve bahçe ortamında çok agresif bir şekilde yayılmazlar. Kelebeklerin en sevdiği çiçeklerden biridir ancak boyalı papatyaların yaprak özsuyu insanlar ve bazı evcil hayvanlar için zehirlidir.
Taç Papatyası
Taç papatyasının (Glebionis coronaria) ortasındaki sarı halka, beyaz taç yaprakları arasında neşeli bir taç oluşturur. Akdeniz bölgesine özgü bir yıllık veya daha kısa ömürlü çok yıllık, yaprak sebze olarak da tüketilebilen çiçekli bir bitkidir. Sinonimi (eşanlamlısı) Chrysanthemum coronarium olan, çelenk krizantemi veya kokulu krizantem de denilen taç papatyalarına ülkemizde ala gömeç denir. Yol kenarlarını süsler veya tüm tarlaları kaplar. Bahçelerde yetiştirilmesi, bakımı kolay olan bu bitkiler 2 ila 4 metreye kadar uzayabilir, havuç ya da krizantem bitkisine benzeyen yeşil, girintili çıkıntılı, derin loblu yapraklara sahip dallı bir büyüme alışkanlığına sahiptir. Bitki ilkbaharın sonlarından sonbahara kadar çiçek açar ve 5 cm büyüklüğünde çiçekler üretir. Arılar ve kelebekler, canlı renkli merkezlerine çekilir, bu da onları polen taşıyıcı bahçeler için mükemmel bir bitki haline getirir. Çiçek tarhlarında, bordürlerde ve saksılarda süs bitkisi olarak ve kesme çiçek olarak kullanılabilir. Kendi kendine tohumlanarak hızla yayılabilir ve tohumları rüzgar veya suyla dağılabilir.
Çelenk krizantemi veya taç papatyasının güçlü aromaya sahip genç sürgünleri, genç yaprakları ve çiçek yaprakları hatta çimlenmiş tohumları çiğ veya pişmiş olarak yenebilir. Az miktarda suyla buharda pişirilerek salata olarak tüketilebilir. Kısa süre haşlandıktan sonra sudan çıkartılarak yeşil rengin korunması için soğuk suya atılır. Pişirmek acılığını azaltmaya yardımcı olur; ancak aşırı pişirmek acılığını geri kazandırır ve besin değerini düşürür. Özellikle Çin, Japon ve Kore mutfaklarında popülerdir ancak bu kır çiçekleri Doğu Asya’ya özgü değildir. Taç papatyası, MS 960 ile 1279 yılları arasında Song Hanedanlığı döneminde Çin’e getirilmiştir. Kısa sürede yapraklı bir sebze olarak popüler hale gelmiş ve Asya’ya, Hindistan ve Japonya’ya yayılarak çeşitli yemeklerde kullanılmaya başlanmıştır. Ilıman bölgelerde ve tropiklerin yüksek bölgelerinde iyi yetişir. Tropikal iklimlerde kışın da yetiştirilebilir. Tam güneşte, besin ve humus açısından zengin toprakta en iyi şekilde büyür. Bitkilerin düzenli olarak sulanması gerekir. Ekildikten yaklaşık 30 gün sonra ilk taze yaprakları toplanabilir. Yapraklar bitkiler gençken daha iyidir. Bitki yaşlandıkça veya çok sıcak havalarda yapraklar acılaşabilir. Daha fazla yaprak büyümesini teşvik etmek için çoğu bitkinin çiçek başları koparılabilir, ancak çiçeklerin toplanıp kullanılabilmesi için birkaç bitkinin çiçeklenmesine izin verilebilir. Saksılarda da iyi büyür.
Çelenk krizantemlerinin iki ana çeşidi vardır. Birinin küçük tırtıklı yaprakları ve uzun sapları vardır. Diğerinin ise çok daha kısa sapları ve yuvarlak, geniş yaprakları vardır. Geniş yapraklı çeşidin aroması, küçük yapraklı çeşidinden daha güçlüdür. Daha serin iklimlerde daha iyi yetişir, bu yüzden genellikle sadece soğuk aylarda bulunur ve bu yüzden genellikle çorbalara, güveçlere, yahnilere, sotelere lezzet katmak için kullanılır. Vitamin, mineral ve lif açısından zengin, besin değeri de çok yüksektir. Taze genç yaprakları özellikle antioksidanlar, karoten ve potasyum açısından zengindir.
Asya pazarlarında, süpermarketlerinde bulunabilir; yaprakları genellikle “krizantem yeşillikleri”, “chop suey yeşillikleri” veya “shungiku” (Japonca terim) adı altında satılır. Bu yeşilliklere Japon yeşillikleri de denir. Krizantem yeşillikleri, Mandarin dilinde tóng hāo ve Kantonca’da “tong ho” olarak bilinir. Genel tadı, diğer yeşil sebzelerle karşılaştırıldığında benzersiz ve biraz daha güçlüdür. Su teresi, hardal otu ve ardıç meyvesini andıran keskin bir tada, hafif bir acılığa sahiptir, bazıları kerevize benzediğini düşünür. Japonya’da, bu aromalı yeşillikler tek tencerede hazırlanan et ve balık yemeklerinde önemli bir bileşendir. Taze veya kurutulmuş olarak salatalarda, balıkla, çorbalarda kullanılır. Taç yapraklarından ‘kikumi’ adı verilen hoş kokulu bir turşu yapılır. Kore’de yapraklar güçlü aromalı balıklarla birlikte kullanılarak tatları nötralize edilir; Çin’de ise çorbalara ve karışık yemeklere eklenir. Vietnam’da yapraklar tavuk, domuz ve sığır yemeklerinde ve sebze olarak kızartılarak kullanılır. Asya mutfaklarında kullanım sırasında veya hazırlık aşamasında susam yağı, susam tohumu, soya sosu, sarımsak gibi aroma vericiler hatta miso ve mantar eklenir. Çelenk krizanteminin aşırı tüketilmesi bazı kişilerde mide rahatsızlığına neden olabilir.
Çikolata Papatyası
Çikolata papatyası ( botanik adı Berlandiera lyrata, eşanlamlısı Berlandiera incisa’dır), güneybatı ABD ve Meksika kökenli, çok yıllık bir kır çiçeğidir. Altın sarısı çiçekleri açtıklarında veya taç yaprakları koparıldığında çikolata gibi koktukları için “çikolata papatyası” olarak adlandırılırlar. Sabahları açık olan taç yaprakları gün içinde (özellikle yaz ortasında) sıcaklık arttığında kapanır veya sarkar ve koku kaybolur.
Diğer yaygın isimleri arasında lir yapraklı yeşil gözlü ve yeşil gözlü lir yaprağı da bulunur. Öğleden sonra sıcağında çiçeklerin geçici olarak sarkması ve ortaya çıkan kahverengi/ yeşil disk şeklindeki çiçek merkezi nedeniyle “Yeşil gözlü” adı verilmiştir. Bu papatya çeşidi cins adını (Berlandier), 1800’lerin başlarında Teksas ve Kuzey Meksika’da bitki toplayan Fransız-İsviçreli hekim Jean-Louis Berlandier’den almıştır. Berlandier, Teksas ve New Mexico’da botanik araştırmaları yürütmüştür. Meksika, Matamoros yakınlarına yerleşmiş, önemli miktarda bilgi toplamış ve kırk yerli Amerikan kabilesi hakkında etnolojik çalışmalar yapmıştır. Tür adı olan “lyrata”, “lir” olarak bilinen eski bir müzik aletine atıfta bulunan Yeni Latince “lyratus” kelimesinden türetilmiştir. Şekli veya ana hatları kabaca çoklu loblu olarak tanımlanabilir. Günümüzde loblar ve tüylü yapraklarla ilgili bir botanik terimi olan “lyrated”, aynı zamanda bazı kuşların kuyruklarını ifade eden kabul görmüş bir zooloji terimidir ve sahiplik veya benzerliği belirten isimler için kullanılan bir sıfat eki olan (-ata/-atum/-atus) kelimesinden türetilmiştir; bu nedenle belki de tüylü loblu yapraklarına bir göndermedir.
Çikolata papatyaları ilkbahar başından sonbahar sonuna kadar (Nisan’dan Ekim’e kadar), ılıman iklime ve mevsimin büyük bölümünde sıcak havaya sahip bölgelerde, yıl boyunca çiçek açabilirler. Çiçek taç yaprakları (ışın çiçekleri) koyu sarıdan turuncu-sarıya kadar değişen renklerdedir. Taç yapraklarının alt kısımları kırmızı-bordo damarlı veya tamamen kırmızı olabilir. Yetiştirilmesi ve solmuş çiçek başından tohum toplanarak çoğaltılması kolaydır. Bol güneşte iyi gelişir, ancak hafif gölgeye de dayanıklıdır. Kuraklık ve soğuk gibi aşırı koşullara dayanabilir. Kuru kumlu tınlı toprakları ve kayalık kireçtaşı topraklarını tercih eder. Bu papatya çeşidini bahçeye eklemenin en büyük faydası, tozlayıcılar için yaşam alanı ve besin sağlamasıdır. Çikolata papatyasının çiçek taç yaprakları yenilebilir ve acı çikolatamsı bir tada sahip olduğu söylenir. Teksas, New Mexico ve Güneybatı Amerika’daki bazı Yerli Amerikan kültürleri bitkileri toplamış ve bu papatyaları mide rahatsızlıklarını hafifletmek için, çiçekleri yiyecek çeşnisi (baharat) olarak kullanmışlardır. Kurutulmuş kökler cesaret vermek, sakinleştirmek için yakılmış, kurutulup öğütülerek sıcak kömürlerin üzerine atılmış ve dumanı solunmuştur.
Livingstone Papatyaları
Botanik adı Cleretum bellidiforme (eski adı ya da sinonimi Dorotheanthus bellidiformis, daha eski adı Mesembryanthemum bellidiforme’dir )olan Livingstone papatyaları, Güney Afrika’nın en ünlü kır çiçeği ihracatlarından biridir ve çeşitli renk kombinasyonlarındaki göz alıcı, parlak çiçekleri nedeniyle dünya çapında yetiştirilmektedir. Bir diğer yaygın adı bokbaaivygie olan bu papatyalar peyzajlara renkli bir dokunuş katar. Bahçıvanlık ticaretinde hala genellikle ‘ Mesembryanthemum ‘ olarak anılır. 14 tür sukulent tek yıllık bitkiden oluşan Cleretum cisni, Güney Afrika’nın batı, güneybatı ve güney kış yağışlı bölgelerine özgüdür. Toplu halde dikildiklerinde sade bir alanı hoş bir sergiye dönüştürürler. Cins adı Cleretum, Spartalılar zamanında arazi için kura çekmekte kullanılan bir nesne olan Yunanca “kleros” kelimesinden türetilmiştir. Bu nesne bir çakıl taşı, çömlek parçası veya tahta parçası olabilir. Latince son eki –etum ise belirli bir bitkinin hakim olduğu yeri ifade eder. Tür veya tanımlayıcı adı olan bellidiforme, Avrupa papatya cinsi Bellis’in çiçeklerine benzerliğini ifade eder ve “güzel” anlamına gelir. Yaygın adı bokbaaivygie, bu türün yaygın olarak bulunduğu, nesiller boyunca Duckitt ailesine ait olan, Cape batı kıyısındaki Darling yakınlarındaki Bokbaai (Buck körfezi) çiftliğini anmaktadır.
Sadece 10 cm yüksekliğinde olabilen buz bitkisi olarak da bilinen Livingstone papatyaları serin ve nemli kışlara ve sıcak ve kurak yazlara adapte olmuş bir bitkidir. Bu tek yıllık sukulent bitki, birkaç yayılan dalı olan alçak bir yer örtüsü oluşturur. Düşük nem oranına sahip, don olmayan ortamlarda yetiştirilmeye uygundur. Deniz tuzuna dayanıklıdır, bu da onları sahil bahçeleri için mükemmel yapar. Ancak soğuğa pek dayanıklı değillerdir. Tohumlar ilk sonbahar yağmurlarından sonra çimlenir, ardından kışın hızlı bir vejetatif büyüme başlar ve bitkiler ilkbahar başından sonuna kadar (Ağustos başından Ekim ortasına kadar, Eylül ayında en yoğun dönemini yaşar) çiçek açar. Çapları 20-30 mm olan, çok sayıda büyük, tek, parlak renkli çiçeklerin her birinin çok sayıda, dar, mızrak biçimli taç yaprağı vardır ve parlak güneş ışığında genişçe açılırlar. Taç yaprakları, beyaz, krem rengi, sarı, somon rengi, turuncu, pembe, leylak, macenta veya kırmızı gibi çok çeşitli renklere sahip olup, bazen tabanları beyaz, bordo, sarı veya açık turuncu renkte kontrast oluşturur. Çiçeklerin merkezleri koyu renklidir. Çiçekler yalnızca sıcak ve güneşli günlerde tamamen açılır, soğuk veya yağmurlu havalarda ise kapalı kalır.
Kaynakça:
https://www.gardeningchores.com/types-of-daisies/
https://www.thespruce.com/daisy-types-for-gardens-1316051
https://www.gardenia.net/guide/types-of-daisies-you-should-grow
https://garden.org/ideas/view/dave/2019/The-Top-25-Daisies/
https://hpagriculture.com/21-different-daisy-flower-types/
https://a-z-animals.com/blog/types-of-daisy-flowers/
https://azbitki.com/asteraceae-papatyagiller
https://kocaelibitkileri.com/content/asteraceae-papatyagiller/
Yazar:Müşerref ÖZDAŞ