Bor, periyodik cetvel üzerinde B simgesiyle gösterilen, ısıya dayanaklı, sert bir yapıya sahip elementtir. Özellikle son on yılda adını sıkça duyduğumuz bu element, aslında 4000 yıl öncesinde ilk olarak Tibet’te kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra Sümerler ve Hititler bu elementi altın ve gümüş işçiliğinde kullanırken, Eski Mısırlılar mumyalama işlemlerinde, Romalılar cam yapımında, Eski Yunanlılar temizlikte ve Araplar ilaç yapımında kullanmışlardır. Yani bor madeni sanıldığı gibi yeni bulunan bir element değildir.

Bor elementi 2300 C ‘de erirken, 2500 C ‘de kaynamaktadır ve doğada yaklaşık olarak 230 çeşidi bulunmaktadır. Ayrıca doğada serbest olarak değil, tuz şeklinde ve diğer elementlerle bileşik olarak bulunur. Dünya üzerinde en önemli kaynakları Rusya, Abd ve Türkiye’de bulunan bu element, askeriyeden bilgisayar sistemlerine, inşaat sektöründen otomobil sektörüne kadar 400 ‘ü aşkın alanda kullanılmaktadır. Türkiye bor madenlerinin %72’sine sahiptir. Fakat üretim ve ihracat oranı düşük olduğu için ülkemize getirisi pek fazla değildir.
Türkiyede bulunan başlıca bor yatakları, Balıkesir, Kütahya, Bursa ve Eskişehir’de bulunmaktadır ve Bor madenlerini işletmek için Kırka (Eskişehir), Emet (Kütahya), Bigadiç (Balıkesir), ve Kestelek (Kütahya)’te tesisler bulunmaktadır.

Kırka Bor İşletmeleri : Yıllık 800.000 ton üretim kapasitesine sahiptir. Ayrıca Kırka’daki bu bor yatağı dünyanın en büyük bor yatağı olma özelliğini taşımaktadır.
Emet Bor İşletmeleri : Yıllık 500.000 ton üretim kapasitesine sahiptir.
Bigadiç Bor İşletmeleri : Yıllık 200.000 ton üretim kapasitesine sahiptir.
Kestelek Bor İşletmeleri : Yıllık 100.000 ton üretim kapasitesine sahiptir.

Tablodan da anlaşıldığı gibi Türkiye bor rezervlerinde %72’lik pay ile birinci sırada gelmekte, %8.50 ‘lik pay ile Rusya ikinci ve %6,80 ‘lik pay ile amerika üçüncü sıradadır. Ancak MTA ( Maden Tetkik Arama ) tarafından yapılan rezerv arama çalışmaları sona erdiğinde Türkiyedeki bor rezervlerinin daha da artacağı tahmin edilmektedir. Yaklaşık 40 yıl sonra ise Türkiye dünya üzerinde bor rezervine sahip tek ülke olacak ve Türkiyenin dünya üzerindeki popüleritesi artacaktır bu sebeple bor’un ülkemiz açısıdan stratejik önemi oldukça fazladır.

Kullanım alanı bu derece geniş olan bor elementini Amerika uzay teknolojilerinde ve askeriye sistemlerinde kullanırken Türkiye deterjan ve sabun yapımında kullanmaktadır. Birçok bilim insanının “21.yüzyılın Petrolü ve Sanayinin Tuzu” diye tanımladığı bor, bazı yerel kaynaklarda fazla abartıldığı, aslında bor’un ekonomik açıdan pek öneminin olmadığı vurgulanmaktadır ancak bütün bu söylemler yanlıştır, çünkü bor’un kullanım alanı dünyadaki birçok doğal kaynaktan daha fazla ve önemlidir. Örneğin günümüzün en önemli doğal kaynağı olan petrol; gaz yağı, akaryakıt, makine yağı, fuel oil, jet yakıtı gibi alanlarda kullanılırken Bor, bütün bu alanlarda kullanılabildiği, bilgisayar sistemlerinde ve askeriye sistemlerinde dahi kullanılabilmektedir. Bunun yanında sürtünmeye ve ısınmaya dayanaklı olduğu için uçaklarda ve uzay araçlarında da kullanılmaktadır.

Bor Madenlerinin Kullanım Alanlarına Göre Dağılımı

Bor Madenlerinin Başlıca Kullanım Alanları :

  • Cam Sanayi: Borosilikat Camları, İzolazyon Cam Elyafı, Tekstil Cam Elyafı, Optik Lifler, Cam Seramikleri, Şişe ve Diğer Düz Camlar
  • Seramik Sanayi: Emaye, Sır,Sırça, Porselen Boyaları
  • Nükleer Sanayi: Reaktör Kontrol Çubukları, Nükleer Kazalarda Güvenlik Amaçlı ve Nükleer Atık Depolayıcı olarak, Uzay ve Havacılık Sanayi: Sürtünmeye-Aşınmaya ve Isıya Dayanıklı Malzemeler, Roket Yakıtı katkı malzemeleri
  • Askeri & Zırhlı Araçlar: Zırh Plakalar , kompozit malzemeler.
  • Elektronik-Elektrik ve Bilgisayar Sanayinde: Bilgisayarların Mikro chiplerinde, CD-Sürücülerinde, Bilgisayar Ağlarında; Isıya-Aşınmaya Dayanıklı Fiber Optik Kablolar, Yarı İletkenler, Vakum Tüpler, Dialetrik Malzemeler, Elektrik Kondansatörleri, Gecikmeli Sigortalar.
  • İletişim Araçlarında: Cep Telefonları, Modemler, Televizyonlar .
  • İnşaat-Çimento Sektöründe: Mukavemet Artırıcı ve İzolasyon Amaçlı olarak
  • Metalurji: Paslanmaz ve Alaşımlı Çelik, Sürtünmeye-Aşınmaya Karşı Dayanıklı Malzemeler, Metalurjik Flaks, Refrakterler, Briket Malzemeleri, Lehimleme, Döküm Malzemelerinde Katkı Maddesi olarak, Kesiciler, Aşındırıcılar
  • Enerji Sektörü: Hidrojen taşıyıcı,Güneş Enerjisinin Depolanması, Güneş Pillerinde Koruyucu olarak,
  • Otomobil Sanayi: Hava Yastıklarında, Hidroliklerde, Plastik Aksamda, Yağlarda ve Metal Aksamlarda, Isı ve Ses Yalıtımı Sağlamak Amacıyla, Antifrizler
  • Tekstil Sektörü: Isıya Dayanıklı Kumaşlar, Yanmayı Geciktirici ve Önleyici Selülozik Malzemeler, İzolasyon Malzemeleri, Tekstil Boyaları Deri Renklendiricileri, Suni İpek Parlatma Malzemeleri,
  • İlaç ve Kozmetik Sanayi: Dezenfekte Ediciler, Antiseptikler, Diş Macunları,
  • Tıp: Osteoporoz Tedavilerinde, Alerjik Hastalıklarda, Psikiyatride, Kemik Gelişiminde ve Artiritte, Menopoz Tedavisinde, Beyin Kanserlerinin Tedavisinde
  • Kimya Sanayi: Bazı Kimyasalların İndirgenmesi, Elektrolitik İşlemler, Flotasyon İlaçları, Banyo Çözeltileri, Katalistler, Atık Temizleme Amaçlı olarak, Petrol Boyaları, Yanmayan ve Erimeyen Boyalar, Tekstil Boyaları
  • Temizleme ve Beyazlatma Sanayi: Toz Deterjanlar, Toz Beyazlatıcılar, Parlatıcılar
  • Tarım Sektörü: Gübreler, Böcek-Bitki Öldürücüler,
  • Kağıt Sanayi: Beyazlatıcı Olarak
  • Koruyucu: Ahşap Malzemeler ve Ağaçlarda Koruyucu olarak, Boya ve Vernik Kurutucularında

Bunların dışında ;

  • Fiber Optik
  • Kauçuk ve Plastik Sanayii
  • Fotoğrafçılık
  • Patlayıcı Maddeler (havai fişek vb.)
  • Petrol Boyaları, yanmayan ve erimeyen boyalar, tekstil boyaları
  • Zımpara ve aşındırıcılar
  • Manyetik cihazlar
  • İleri Teknoloji Araştırmaları
  • Mumyalama gibi alanlarda da kullanılmaktadır.

Yararlanılan Kaynaklar :

Eti Maden İşletmeleri

Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü

5 YORUMLAR

  1. Bazi kaynaklarin Bor Madenin Ekono0mik degerinin olmadigini savunmasi anlasilir gibi degil kullanildigi alanlarin hangisinde Türkiye Bor Madenini kullaniyor buna bakmak lazim ve bunu görmemek Ülkemize Ihanettir

  2. keşke canım ülkem de deterjan da dahi kullanıldığını görebilsek. Canım ülkem, bor madenini ihraç ederken İsrail’den kimyasalı yükseltilmiş deterjan ve katkı maddelerini ithal ediyoruz.Sağlığımızla oynanılıyor. Oysa ki sağlığımız yerinde olursa biz de milli sanayimiz de yükselir ve dünyaya hakim oluruz. İnşallah sesimi duyan olur.

    • Bor hakkındaki efsanevi haberler nedeniyle sizler gibi iyi niyetli insanlar da kandırılmış durumda. Bor, kendisi bir değer ihtiva eden değil ancak değerli eşyaların yapımında kullanılan bir elementtir. Yok 1 dolara sattık 10 dolara geri aldık ithal ettik gibi haberler manipülasyon amaçlı yapılmaktadır. Örneğin bütün iPhone camlarında 10% civarlarında bor kullanılır, iPhone alan insanlara neden iPhone aldınız, bor alsaydınız yerli malı mı diyeceğiz ? Bor yapımında iPhone kullanılmıyor, iPhone’da çok çok küçük miktarlarda bor kullanılıyor. Haber yaparken, yok 7 trilyon dolarlık rezerv, yok 15 trilyonluk pazara satılıyor. Bor’un kendisi değersiz, zaten o nedenle muadillerine tercih ediliyor, ucuz diye. Bütün araba camlarını, arabaları, telefonları, elektronik eşyaları katarsan değeri 12 trilyon dolar, kullanılan bor trilyonda bir oranında. Bor’un yegane değeri, Hidrojen kaynağı olmasıdır. Hidrojen ile çalışan araçlar yaygınlaştığında değerli olabilir, ancak küçük bir aracın arkasında bir karavan dolusu bor taşıması gerekir. Yani, değerli değil. Bu arada, Eti Maden İşletmeleri Etimatik adında bir deterjan imal ediyor. Asıl millilik burada işte, Alo Omo Ariel vs yerine Etimatik tercih edebiliyor muyuz ?

  3. Amerika uzay ve nükleer teknolojilerde kullanırken Türkiyenin sabun yapımında kullanması gerçekten gülünç…
    Umarım birgün gerçekten boru değerlendirebilecek milli sanayimiz olur…

    • Eksik bilgilendirme nedeniyle sizi de yanlış yönlendirmişler. İşin aslı, bor minerali uzay ve nükleer sektörlerinde kullanılır evet, ama kilit görevde değil. Tıpkı orada çalışanlar kahve içiyor diye, kahve nükleer sanayi de kullanılıyor demek gibi. Trilyonda bir girdi bile değil. Sert ve dayanıklı bir element, cam ve fiber malzemelere 5%-15% gibi oranlarda ve bir sürü başka element ile karıştırılarak mesela dokunmatik ekran yapımında, mesela musluk başlığı yapımında vs kullanılıyor. Yoksa nükleer sanayi ile alakalı ya da uzayın olmazsa olmazı vs gibi bir şey değil.

      Ha, neden bu rezervler değerli, ucuz oldukları için. borun tercih edilmesinin tek nedeni bu ucuzlukta, bu bollukta, bu kadar dayanıklı diye. Fiyatını artıralım desek zaten muadili onlarca materyal kullanılabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here