Carl Jung, 26 Temmuz 1875 tarihinde İsviçre’nin Kesswil kasabasında dünyaya gelmiştir. Bir rahibin dört çocuğundan hayatta kalabilen tek çocuğudur. Jung’un annesi depresyonla mücadele etmiştir ve Jung dört yaşındayken aile Basel’e taşınana kadar annesi pek evde bulunmuyordu. Jung çocukken yalnızlığı tercih ettiğini ve yalnızken daha mutlu olduğunu belirtir. 1887 yılında, on iki yaşıdayken bir sınıf arkadaşı tarafından yere düşürülür ve bilincini kaybeder. Bu olayın sonucunda Jung nevrotik bayılma nöbetleri geçirmeye başlar. Bu durumun okula gitmesini engellediğini çabucak fark etse de bu nöbetler sahte değildir ve nevroz kaynaklıdır. Doktorlar, altı ay boyunca evde kalan Jung’un epilepsi hastası olmasından korkmaya başladı. Bir gün Jung, babasının bir başkası ile konuşmasında “Carl’ın hiçbir zaman kendi ayakları üzerinde duramayacağından korkuyorum.” dediğini duydu. O günden sonra Jung, dikkatini eğitimine vermeye karar verdi. Okula dönmeden önce, hala bayılma nöbetleri yaşıyordu; ama sonunda bu sorununu atlatarak okula dönebildi ve bu bayılma problemiyle bir daha karşılaşmadı. Jung, ileriki yıllarda, başından geçen bu olayın onun nevrozla ilk karşılaşması olduğunu söylemiştir.
1895’te Jung, Basel Üniversitesi’nde tıp okumaya başlamıştır. Burada Jung ruhsal fenomenlerle ilgili bir kitap keşfetmiştir. Bu konu ve psikiyatri Jung’un o kadar ilgisini çekti ki çalışmalarının son aylarında dikkatini tıptan psikiyatriye çevirmiştir. Ona göre psikiyatri, tıp ve ruhsallığın mükemmel birleşimidir. 1902’de Jung ‘Sözde Doğaüstü Fenomenlerin Psikolojisi ve Patolojisi Üzerine’ adlı doktora tezini tamamlamıştır ve tıp doktoru derecesi ile mezun olmuştur.
Emma Rausenbach ile 1903’te evlenen Jung, Burgholzli Psikiyatri Hastanesi’nde çalışmaya başlamıştır. Eşi ile evleliği eşi ölene kadar devam etse de, Burgholzli Psikiyatri Hastanesi’nde ilk hastasıyla yıllar süren bir ilişki başta olmak üzere, başka kadınlarla da ilişkileri olmuştur.
1906’da Jung, Frued ile yazışmaya başlamıştır. Freud’a “Sözcük Çağrışımı Üzerine Çalışmalar” adlı çalışmasını gönderdi ve kısa süre içerisinde iyi arkadaş oldular. Jung’un Freud’la arkadaşlığı çalışmaları, özellikle de onun bilinçaltı zihin konusuna olan ilgisi üzerine derin bir etkisi olmuştur. Yine de 1909’dan başlamak üzere Jung, Freud’un bazı düşüncelerini doğru bulmamaya başladı. Freud, davranışların altındaki dürtüyü cinsellik olarak belirlerken, Jung semboller, rüyalar ve öz analiz ile ilgilenmeye başlamıştır. 1912 yılında Jung ile Freud’un arkadaşlığı artık bozulmuştur.
Jung’un, Freud’un Cinsellik Kuramı’nı reddetmesi üzerine, psikanalitik topluluk Jung’un aleyhine döndü ve bir çok arkadaşıyla bağlantısını kesmek zorunda kaldı. Bu zaman diliminde Jung, vaktini kendi bilinçaltını keşfetmeye adadı ve ‘analitik psikoloji’yi kurdu.
Jung, her insanın hayattaki amacının, kişinin ‘gerçek özü’ne ulaşabilmesi için bilinciyle bilinçaltını tamamen bütünleştirmek olduğuna inanıyordu. Buna ‘bireyselleşme’ adını verdi.
Bireyselleşme, kişi ‘gerçek özüne’ ulaşabilmek için ayık hayallerindeki ve rüyalarındaki mesajları dinleyerek eşsiz ruhunun parçalarını anlayabilir, ifade edebilir ve bütünleştirebilir. Jung’a göre herkesin bilinçaltında evrensel temaların ve örüntülerin yansımaları olan ‘arketipler’ adını verdiği ilkel imgeler vardır. Bu ilkel imgeler öğrenilmez ve içgüdüler gibi iş görür, deneyimlerimizi düzenlemekte bize yardımcı olur.
Jung psikolojide “insanı sadece hastalıklarıyla değil, anlam arayışıyla” ele alan isimlerden biridir. Freud’dan ayrıldığı nokta da tam burasıdır.
Jung’un kurduğu ana yaklaşımın adı Analitik Psikolojidir. Burada temel varsayımı, psikolojik belirtiler yalnızca bastırılmış dürtülerden değil, bilinçdışının kendini dengeleme ve anlam üretme çabasından doğar. Yani ortaya çıkan semptom bir hata değil, mesajdır.
Freud gibi, Carl Jung da insan ruhunun üç parçadan oluştuğuna inanıyordu ama onun anlayışı Freud’unkinden biraz farklıydı. Jung, ruhu ego, ortak bilinçaltı ve kişisel bilinçaltı olmak üzere üç parçaya ayrılabileceğine inanıyordu. Jung, egonun bilinçli aklın bir temsili olduğunu, ortak bilinçaltının hepimizin tür olarak paylaştığı deneyimleri ve bilgileri içerdiğini (ki bunun bir çeşit psikolojik kalıtım olduğuna inanıyordu) ve kişisel bilinçaltının hem mevcut hem de bastırılmış anıları içerdiğini iddia ediyordu.
Jung, arketiplerin ya da ortak örüntüleri yansıtan ilkel imgelerin ortak bilinçaltında bulunduğunu ve kişinin belli şeyleri nasıl tecrübe ettiğini düzenlemeye yardımcı olduğunu savunuyordu. Bunlar öğrenilmez, aksine kalıtsal, evrensel ve doğuştan gelir. Arketipler birleşebilir ve örtüşebilir ve olabilecek arketip sayısının bir limiti yokken, Jung başta gelen önemli dört tanesini ayırır:
1- Benlik: Bu arketip bilinç ile bilinçaltının birleşimini temsil eder ve bu arketip birlik ve bütünlük çabasını simgeler. Bu, bireyin kişiliğin her kısmı aynı derecede ifade edildiğinde ve birey daha dengeli bir ruha sahipken bireyleşme yoluyla olur. Benlik rüyalarda genellikle daire, mandala ya da kare şeklinde temsil edilir.
2- Gölge: Bu arketip hayat ve cinsellikle ilgili içgüdülerden, zayıflar, arzular, kusurlar ve bastırılmış fikirlerden oluşur. Gölge arketipi bilinçaltının bir parçasıdır ve bilinmeyeni, kaosu ve vahşeti temsil edebilir. Gölge rüyalarda yılan, ejderha, şeytan şeklinde ya da başka karanlık, egzotik ya da vahşi hallerde görünebilir.
3- Anima ya da Animus: Erkek ruhunda anima Feminen bir imgedir ve kadın ruhunda animus erkek imgedir. Anima ve animus birleştiğinde buna ‘syzygy’ denir. Syzygy bütünlük oluşturur ve bunun apaçık bir örneği, iki kişinin birbirlerinin ruh eşi olduklarına karar vermeleridir, dolayısıyla animayı ve animusu birleştirirler. Syzygy, aynı zamanda kutsal çift olarak da bilinir ve bütünlüğü, birleşmeyi ve tamamlanmış hissini temsil eder. Bu sebepten dolayı anima ve animus kişinin ‘gerçek özünün’ temsilidir ve ortak bilinçdışıyla iletişimin ana kaynaklarından biridir.
4- Persona: Bu kişinin kendini dünyaya gösterme şeklidir. Persona, egoyu olumsuz imgelerden korur ve rüyalarda çok farklı şekillerde görünebilir. Persona, kişinin farklı durumlarda ve farklı insan topluluklarında taktığı birçok maskenin temsilidir.
Jung’un bulduğu başka arketiplerin içerisinde baba (otorite ve gücün temsilcisi), anne (rahat ve beslenmenin temsilcisi), çocuk (masumiyet ve kurtuluş arzusunun temsilcisi) ve yaşlı bilge (bilgeliğin, rehberliğin ve bilginin temsilcisi) vardı.
Carl Jung, psikanalitiğe bilinçaltını anlama ve bireyin bütün olma arzusu üzerinden yaklaşan analitik psikolojinin kurucusu kabul edilir. Jung’un dışadönüklük, rüyalar ve semboller üzerine düşünceleri psikoterapi alanında ve kişilik psikolojisini anlamada çok etkili olmuştur.
Carl Jung, aynı zamanda ‘ilkel psikoloji’ adını verdiği şeye ilgi duymaya başladı ve Hindistan, Doğu Afrika ve New Mexico’daki Pueblo Kızılderililerinde bulunan değişik kültürleri araştırmaya başladı. Carl Jung, 6 Haziran 1961’de Zürih’te hayatını kaybetti.
Yazar: Gizem ŞIDIM