Sarin Nedir?

3813_sr2Kimyasal bir silah olan sarin; sinir sistemi ajanı olarak sınıflandırılır yani merkezi sinir sistemi fonksiyonlarına saldırma işlevi görür. Çok tehlikeli olan sarinin iğne ucu kadar bir miktarı, sağlıklı bir yetişkini öldürmeye yeterlidir. Diğer kimyasal silahlar gibi sarin de 1993 yılında düzenlenen kimyasal silah toplantısında üretimi, stoklanması, araştırılması, satılması veya kullanılması yasaklanmıştır. Ancak buna rağmen 1994 yılında, Tokyo metrosundaki Aum Shinrikyo saldırısında da görüldüğü gibi bazı terörist gruplarca halen üretilmektedir.

Sarin, 1930 yılında Almanlar tarafından pestisit olarak kullanma amacı ile geliştirilmiştir. Kimyasal formülü C4H10FO2P olan sarin fosfinatlar grubundadır. Fosfinat grubu kimyasallardaki en önemli reaksiyon fosfor ve potasyum (P-F) arasındaki bağın hidrolizidir. P-F bağları su ve hidroksit gibi nükleofilik ajanlar ile hızlıca kırılabilir. Yüksek pH’larda sarin toksik olmayan fosforik asit türevlerine dönüşebilir. Renksiz ve tatsız bir sıvı formunda olup oda sıcaklığında buharlaştığından aerosol olarak dağılması kolaydır. Birkaç haftadan birkaç aya kadar değişen bozunma ömürleri vardır. Bozunma zamanını etkileyen en önemli faktörlerden biri kullanılan metallerin safsızlıklarıdır. CIA’’e göre Irak’ta üretilmiş olan sarinlerin kullanma ömürleri kullanılan metallerin yüksek safsızlık içermesinden dolayı birkaç hafta ile sınırlıdır. Kasların büzüldükten sonra rahatlamasını sağlayan kolinesteraz enziminin üretimini ve taşınımını engeller. Sarini yok etmek için kuvvetli alkali metaller kullanılmalıdır.

3813_srSarine maruz kalan kişiler rahatlayamazlar ve sürekli bir sıkışıklık hissederler. Burunları akar, bulantı ve solunum yetmezliği yaşarlar. Bu belirtiler sarine maruz kalmadan hemen birkaç dakika sonra kendisini gösterir. İlerleyen zamanlarda kaslar kontrol dışı kalır ve en sonunda kişi hayatını kaybeder. Kişinin sarine maruz kaldığı anlaşılırsa acilen temiz hava alabileceği bir bölgeye götürülmeli, üzerindeki kontamine olmuş eşyalar hemen çıkarılmalı, hızlı bir şekilde sabun ile yıkanılarak ciltteki kimyasallar uzaklaştırılmalı ve panzehiri ile tedavi edilmelidir. Çok düşük konsantrasyonları dahi ölümcül olan sarin yeterli dozda direk olarak alınırsa bir dakika içerisinde ölüm gerçekleşir. Sarin zehirlenmelerine karşı atropin ve pralidoksim kimyasalları panzehir olarak kullanılmaktadır.

Zehirlenmenin psikolojik semptomlarına karşı kullanılan atropin, muskarinik asetilkolin reseptörlerini engellemektedir. Kurbanların çok hızlı bir şekilde sağlık kuruluşlarına ulaştırılması hayati önem taşımaktadır. Tokyo’da sarin gazına maruz kalan kurbanlar o güne ilişkin tanımlamalar yaptığında, patlama sonrasında karanlığın büyüdüğü hissiyatı, koordinasyon eksikliği ve doğru düşünememe gibi durumlarla karşılaştıklarını açıklamışlardır.

Yazar: Nihat Keleş