Diyabetik Gastroparezi Nedir?

Gastroparezi midenin gıdaları bağırsaklara doğru nasıl hareket ettirdiğini etkilemektedir, ayrıca şişkinlik, bulantı ve mide ekşimesine neden olmaktadır. Diyabet hastalığa neden olduğunda, doktorlar buna diyabetik gastroparezi demektedir. Bu yazıda diyabetik gastroparezi nedenleri, semptomları, komplikasyonları ve tedavileri hakkında bilgiler yer almaktadır.

Diyabetik Gastroparezi Nedir?

Diyabetik gastroparezi, diyabetin neden olduğu sindirim rahatsızlığı gastroparezi vakalarını ifade etmektedir. Normal sindirim sırasında mide, gıdanın parçalanmasına ve ince bağırsağa taşınmasına yardımcı olur. Gastroparezi, midenin kasılmasını engelleyerek sindirimi kesintiye uğratabilmektedir. Diyabet, sinir sistemi üzerindeki etkilerinden dolayı gastropareze neden olabilmektedir. Hem tip 1 diyabet hem de tip 2 diyabet, sinir hasarına neden olabilir. Sinir diyabetlerinden biri zarar görebilir buda vagus siniridir. Vagus siniri gıdanın mideden geçişini kontrol etmektedir. Vagus siniri hasar gördüğünde, midedeki kaslar ve sindirim sisteminin diğer bölümleri düzgün çalışmamaktadır. Bu olduğunda gıda, sindirim sistemi içinde bu kadar hızlı hareket edememektedir. Ayrıca Gastroparezi, gecikmiş gastrik boşalma olarak da bilinmektedir.

Belirtileri

Gastroparezi belirti ve semptomları kişiden kişiye ciddi olarak değişir ve herhangi bir birleşimini içerebilmektedir. Bu bileşimler aşağıdaki gibidir:
• Mide bulantısı ve kusma, özellikle sindirilmemiş gıdalar
• Mide ekşimesi
• Çok az yedikten sonra tokluk hissi
• İştah kaybı
• Kasıtsız kilo kaybı
• Şişkinlik
• Kararsız kan şekeri seviyeleri
• Gastroözofageal reflü
• Mide spazmları

Risk Faktörleri

Diyabetli bazı kişiler diyabetsiz kişilerden daha fazla gastroparezi geliştirme riski altındadır. Diyabetik gastroparezi geliştirmek için risk faktörleri içermektedir. Bu risk faktörleri aşağıdaki gibidir:
• Tip 1 diyabet hastaları
• 10 yıldan uzun süredir tip 2 diyabet hastaları
• Bir arada var olan otoimmün hastalıkları yaşayanlar
• Bazı mide ameliyatları öyküsü olanlar
Gastroparezi, kadınlarda erkeklerde ve yemek borusu, mide ya da ince bağırsak çevresinde ameliyat olmuş kişilerde, ameliyat vagus siniri etkileyebileceğinden daha yaygındır. Göğüs veya mide bölgesindeki radyasyon tedavisi gibi belirli kanser tedavileri olan kişilerin de gastroparezi geliştirme olasılığı daha yüksektir.

Komplikasyonları

Gastroparesis, şeker hastalığı olan kişinin kan şekeri seviyesini yönetmesini zorlaştırmaktadır. Bazen, gastroparezi olan kişinin midesinin, yiyeceği emmesi için bağırsağa boşaltması çok uzun zaman alabilir. Diğer zamanlarda mide, yiyeceği çok hızlı bir şekilde geçebilmektedir. Bu öngörülmez durum, şeker hastalığı olan kişinin ne zaman insülin alacağını bilmesini zorlaştırır, bu da kan şekeri seviyelerinin zaman zaman çok yüksek veya çok düşük olabileceği anlamına gelmektedir. Kan şekeri seviyeleri çok yüksek olduğunda, diyabetli kişiyi bazı risklere daha fazla maruz bırakmaktadır. Bu riskler aşağıdaki gibidir:
• Böbrek hasarı
• Retinopati ve katarakt gibi göz hasarı
• Kalp hastalığı
• Amputasyona yol açabilen ayak komplikasyonları
• Nöropati
• Ketoasidoz
Kan şekeri seviyeleri çok düştüğünde, diyabetli kişi bazı komplikasyonları yaşayabilmektedir. Bu komplikasyonlar aşağıdaki gibidir:
• Sakatlık
• Kan şekeri düşüklüğünden diyabetik koma
• Bilinç kaybı
• Nöbetler
Diyabetik gastroparizisin diğer komplikasyonları bazı rahatsızlıklara neden olmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Yetersiz beslenme
• Bakteriyel enfeksiyonlar
• Mide obstrüksiyonuna neden olabilen bezoarlar olarak bilinen sindirilemez kitleler
• Elektrolit dengesizliği
• Yemek borusunda kronik kusma nedeniyle gözyaşı
• Yutma zorluğuna neden olabilen yemek borusu iltihabı

Teşhisi

Doktor diyabetli kişinin gastroparezi olduğundan şüpheleniyorsa, teşhisi doğrulamak için tipik olarak bazı testlerden birini veya birkaçını yapmaktadır. Bu testler aşağıdaki gibidir:
Baryum X-ışını: Doktor gastroparezi kontrol etmek için baryum röntgeni ile başlayabilmektedir. Baryum X-ışını için, kişi 12 saat boyunca aç kalarak, baryum içeren bir sıvı içer ve sonra karın röntgeni alınmaktadır. Baryum mideyi röntgende görünür hale getirecek şekilde kaplamaktadır. Genellikle, bu testten önce aç kalan kişi, boş bir mideye sahiptir. Bununla birlikte, gastroparezi olan kişi bir şeyler yiyebilmektedir.
Baryum biftek testi: Baryum biftek testi, baryum içeren yiyecekleri yiyen ve ardından öğün sindirilirken görüntüleme testlerine sahip kişiyi içermektedir. Doktor, yemeğin bırakılmasının ne kadar sürdüğünü görmek için kişinin midesini görüntüleme yoluyla izlemektedir.
Radyoizotop gastrik boşalma taraması: Baryum biftek testine benzer şekilde radyoizotop gastrik boşaltma taraması, görüntüleme testine başlamadan önce radyoaktif bileşik içeren yiyecekleri yiyen kişiyi içermektedir.
Gastrik manometri: Gastrik manometri, midedeki kasların aktivitesini ölçmektedir. Gastrik manometri sırasında doktor, kişinin boğazından midesine dar bir tüp yerleştirir. Tüp, mide yemeğini sindirirken aktivitesini ölçen bir cihaz içermektedir ve ölçümler midenin ne kadar iyi çalıştığını göstermektedir.
Diğer testler: Ek olarak, diyabetik gastroparezi şüphesi olan doktor yukarıdaki testler haricinde başka testlerde uygulayabilmektedir. Bu testler aşağıdaki gibidir:
• Gastroparezi ile ortak olan beslenme yetersizliklerini ve elektrolit dengesizliklerini kontrol etmek için kan testleri
• Safra kesesi sorunları, böbrek hastalıkları ve pankreasın neden olduğu safra kesesi sorunları, böbrek hastalığı veya pankreatitin dışlanması
• Mide yapısındaki anormallikleri kontrol etmek için bir üst endoskopi

Tedavi

Kan şekeri seviyelerini yönetmek, diyabetik gastroparezi tedavi etmenin en önemli kısmıdır. Doktorların çoğu, diyabetik gastroparezi olan kişiye, kan şekeri seviyelerini, gastroparezi olmayan hastadan daha sık kontrol etmesi için tavsiye de bulunmaktadırlar. Daha sık kan şekeri kontrolleri, bireye ve doktorlarına tedavilerini daha iyi uyarlamalarına yardımcı olabilmektedir. Gastroparezinin bazı tedavi yöntemleri vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• İnsülinin dozajı ve zamanlamasının değiştirilmesi
• Mide kaslarını uyaran ilaçlar ve mide bulantısı için ilaçlar da dâhil olmak üzere gastroparezi için oral ilaçlar
• Afyonlar gibi mide boşalmasını geciktirebilecek ilaçlardan kaçınma
• Diyet ve yeme alışkanlıklarındaki değişiklikler
Bazı durumlarda, diyabetik gastroparezi olan kişinin besleme tüpüne veya intravenöz beslenmeye ihtiyacı olabilmektedir. Doktorlar bunu ancak kişi kan şekerini yönetemiyorsa veya gastroparezi çok şiddetli ise tavsiye etmektedirler. Besleme tüpüne ihtiyaç duyulduğunda, mideyi tamamen atlayarak besinleri doğrudan bağırsağa koyar ve bu kan şekeri seviyesini sabit tutmaya yardımcı olmaktadır. Bununla birlikte birçok durumda, besleme tüpleri geçicidir.

Diyet Değişiklikleri

Pek çok doktor, diyabetik gastroparezi olan kişiye, bazı diyet değişiklikleri yapmasını önermektedir. Bu diyet değişiklikleri aşağıdaki gibidir:
• Her gün üç büyük öğün yerine sık sık, daha küçük öğünler yemek
• Brokoli gibi sindirimi daha uzun süren yüksek lifli gıdaları sınırlandırmak
• Ağırlıklı olarak az yağlı yiyecekler yemek
• Çiğ sebzeler yerine iyi pişirilmiş sebzeler yemek
• Alkollü ve alkolsüz içeceklerden kaçınmak
Doktor veya beslenme uzmanı, diyabetik gastroparezi olan kişiye belirli yiyecekler önermektedirler. Bu yiyecekler aşağıdaki gibidir:
• Sığır eti veya domuz eti yağsız kesimi gibi yağsız etler
• Az yağlı hazırlama yöntemiyle derisiz kümes hayvanları (kızarmış değil)
• Az yağlı balık
• Soya peyniri
• Yumurtalar
• Domates sosu
• Pişmiş havuç ve mantarlar
• Tatlı patates
• İlave şekersiz elma püresi
• Az yağlı süt veya yoğurt
Ayrıca, doktor veya beslenme uzmanı muhtemelen diyabetik gastroparezi olan kişinin, sindirimi desteklemek için yemekten sonra yürüyüş yapmak gibi öğünlerde bazı değişiklikler yapmasını önermektedir. Aynı şekilde, birçok doktor yedikten sonra en az iki saat uyunmamasını önermektedirler. Diyabetik gastroparezi konusundaki diyabet tedavisi dergisindeki kapsamlı bir derleme, bu durumu olan kişilerin hastaneye yatış, acil servis ziyaretleri ve diyabetin gastroparezi olmayan kişilere göre diğer diyabet komplikasyonlarına sahip olduğunu göstermektedir. Diyabetik gastroparezi olan kişilerin de sadece göz hasarı, böbrek hasarı ve kalp hastalığı geçirmesi daha olasıdır. Bu artmış komplikasyon riski, kişinin diyabetle ilişkili nedenlerden dolayı erken ölüm riskini artırabilmektedir. Diyabetik gastroparezi olan kişi için komplikasyon olasılığı ve genel görünüm bireyler arasında değişmektedir. Genel olarak, kişiler kan şekeri seviyelerini her gün en iyi şekilde nasıl yöneteceklerini öğrenerek bakışlarını geliştirebilmektedirler.

Kaynakça:
niddk.nih.gov
diabetes.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :