Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Uzay Yarışının Başlangıcı; Sputnik ve Luna Programları

0 250

Uzay yarışı, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasında Soğuk Savaş’ın bir parçası olarak sürdürülen resmi olmayan bir rekabettir. Bu dönemde (1957-1975) yapılan çalışmalar insanoğlunun en eski dönemlerinden beri merak ettiği uzay kavramının aydınlatılmasında ve günümüzdeki başarılı sonuçların elde edilmesinde büyük bir yol gösterici olmuştur.

Uzay Yarışının Başlangıcı; Sputnik ve Luna ProgramlarıYarışın asıl başlangıcı İkinci Dünya Savaşında kullanılan roket teknolojisi ve devamında bu iki büyük ülke arasında sebep olduğu stres ortamıdır. Yarışı başlatan ülkenin Rusya olmasının sebebi, İkinci Dünya Savaşı sırasında Avrupayı kuşatan Hitler’in hedefinde Doğu petrolleri olması ve Polonya üzerinden Rusya’ya saldırmasıyla birlikte Ruslar tarafından keşfedilen ileri roket teknolojisi olmuştur. Çünkü 20.yüzyılın ikinci çeyreğinde Naziler tarafından yapılan teknolojik çalışmalara o dönemde hiçbir ülke sahip değildi.

Sovyetlerin Dünya yörüngesine uydu gönderebilecek teknolojiyi elde ettikleri anlaşılınca, Sovyet Bilimler Akademisi’nden Mstislav Keldysh; bir buçuk ton ağırlığında, uzayda çeşitli çalışmalar yapabilecek bir uydu planladı. Lakin Sovyet İstihbaratı, ABD‘nin yörüngeye basit bir uydu (Sadece durup durmayacağını test etmek için) gönderme planları yaptığını öğrenince, oldukça aceleci bir yapıya sahip olan Kruşçev, Sputnik 1’in (Rusça’da Uydu) geliştirilmesi için emir verdi. OKB-1 (Günümüzdeki adıyla RKK Energia) bürosunun baş tasarımcısı Sergey Korolyov tarafından yapılan uydu;80 kilogram ağırlığında, 58 santim çapında ve 2,4 ila 2,9 metre yüksekliğe sahip 4 uzun antene sahipti. Ayrıca iyonosferdeki elektron yoğunluğunu, uydunun iç sıcaklığını ve basıncını ölçmek için 20 MHz ila 40 MHz arasında radyo vericileri de vardı.

Nihai gün özellikle Ekim Devrimi kutlamalarına denk getirilmiş ve kutlamalar eşliğinde şu an Kazakistan sınırları içerisinde yer alan Baykonur Uzay Üssünden Dünya yörüngesine fırlatılmıştır.Dünya Medyasına baş manşetlerle yansıyan bu olay, Amerika’da büyük bir askeri ve ekonomik korkuya sebep olmuştur çünkü Amerika, Sputnik-1 uydusunun içerisinde nükleer bir silah olduğunu ve üzerlerine düşürüleceğini düşünüyordu.Bu telaşın devamında kendini teknolojik açıdan en iyi gören Amerika,iç dünyasında büyük bir yenilgi almış ve üniversitelerde müfredat değişikliğine gitmiştir. Amerika’nın bu şok durumuna resmi olmayan bir isimle Sputnik Krizi denmiştir.

Sputnik-1, pilleri bitinceye kadar üç hafta sinyal göndermeye devam etti ve sonrasında dünya yörüngesindeki hareketi gözlemlendi. Gitgide alçalarak, fırlatılmasından 92 gün sonra 4 Ocak 1958 tarihinde atmosfere girerek yandı.

Uzay Yarışının Başlangıcı; Sputnik ve Luna ProgramlarıSputnik-1 projesinin başarıyla tamamlanmasından sonra Sovyetler Hükümeti tarafından bir değişik iddaa ile uzaya canlı bir hayvan gönderilmek istendi ve eğitilen köpekler içerisinde seçilen Layka oldu. Sputnik-1’den daha “karmaşık” bir uydu olan Sputnik-2; 508.3 kilogram ağırlığa, 4 metre uzunluğa ve 2 metre çapa sahipti. Ayrıca daha önce ki örneği gibi radyo vericileri içerise de ek olarak programlama ünitesi,telemetri sistemi,güneşten gelen radyasyon ve kozmik ışınları ölçmek için iki adet ışıkölçer eklenmiştir. Layka bu bölümlerden ayrı, mühürlenmiş bir alana yerleştirildi ve hareket kabiliyeti kabin içerisinde neredeyse 0’a indirgendi. 3 Kasım 1957 tarihinde fırlatılan bu uydu Teral D telemetri sistemiyle teknik ve biyolojik bilgileri dünyaya her yörünge sırasında 15 dakika boyunca aktarmaktaydı. Gerekli önlemler alınmadığından aşırı sıcaklık ve stres dolayısıyla Layka öldü. 14 Nisan 1958 tarihinde,fırlatılmasından 162 gün sonra yörüngesinden çıkarak atmosferde yandı.

Sputnik-3’ün inşasına Temmuz 1956 da başlanmasına rağmen Sovyetler Birliğinde başlatılan geniş çaplı araştırmalar sonucu gecikmeye uğradı.Diğer Sputnik-1 ve 2 ye oranla daha gelişmiş bir yapıya sahipti.1327 kilogram ağırlığında,3,57 metre yüksekliğinde ve 1,73 metre genişliğindeydi.15 Mayıs 1958 (1958’in fırlatılan tek uydusu) tarihinde Baykonur Uzay Üstünden yörüngeye fırlatıldı.Üst atmosferin basıncı ve bileşimi,yüklü parçacıkların konsantrasyonu,kozmik ışıma fotonları,ağır nükleitesi,manyetik ve elektrostatik alanlar ve meteorolojik veriler hakkında bilgi vermiştir. Ayrıca Van Allen Radyasyon Kemeri gözlenmesine rağmen Teral D telemetri sistemlerinde yaşanan bir arızadan dolayı harita edilememiştir. 692 günlük yörünge macerasından sonra 6 Nisan 1960 tarihinde atmosfere girip yanmıştır.

Uzay Yarışının Başlangıcı; Sputnik ve Luna Programları1958 tarihinde üçüncü Sputnik uydusunun da fırlatılmasıyla beraber uzay araçlarının dünya yörüngesinde ciddi sıkıntılar yaşamadığı anlaşılmış ve daha uzaklara ulaşma isteği uyanmıştı.Bu fikri gerçeğe dönüştürmek adına Luna (Rusçada Ay) programının ilk üyesi Luna-1 veya diğer ismiyle E-1 inşaa edildi. 361 kilogram ağırlığında olan bu uydu 2 Ocak 1959 tarihinde Baykonur Üstünden fırlatıldı ve bir aksaklık yaşanmadan Dünya yörüngesini aşarak Güneş yörüngesine giriş yaptı.Üzerinde izleme vericisi,telemetri sistemi ve Ay incelemelerinde bulunmak için manyetometre, Geiger sayacı,Sintilasyon sayacı,mikrometeorite dedektör ve Sovyet flaması içeren bir paket içermekteydi ama Ay’ın yüzeyine inemeden 5995 kilometre yakınında uçtuğu için flamalar Ay’a ulaşamamış ve Dünya ile Mars arasındaki yörüngeye sabitlenmişti.Luna-1 sayesinde ay hakkında oldukça aydınlatıcı bilgiler elde edildi.

“Ay yüzeyine inen ilk insan yapımı nesne” 390,2 kilogram ağırlığındaki Luna-2 (E-1A), Ay’a ulaşma konusunda bu kadar yaklaşmanın ardından 12 Eylül 1959 tarihinde Baykonur Üssünden fırlatıldı. Ay’ın yüzeyinde Sessizlik Denizi’nin batısına Aristides, Arşimet ve Autolycus kraterlerinin yanına çarparak Ay yüzeyine inen ilk insan yapısı nesne olmuştur. Ayrıca geçen defaki gibi sadece Sovyet flamaları ile kalınmamış aynı zamanda uydunun üzerine “Ocak 1959” ve “Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği” yazıları işlenmişti.

Luna programının son üyesi Luna-3 (E-3) 278,5 kilogram ağırlığındaydı ve 4 Kasım 1959 tarihinde yine Baykonur Üssü’nden fırlatıldı. Luna-2 gibi Ay’a inmese de (Ay’ın Güney Kutbunun 6200 kilometre üzerinden geçmişti) Ay’ın arka yüzünün ilk fotoğraflarını çektiği için en az diğer programlar kadar önemli ve tarihi bir yere sahiptir.

Yazar:Muzafffer Alaca

Bunları da beğenebilirsin
Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

8n cf de ron tz mh 5k 2h 9j kg kqq m1 tnx uz app q0 kjl br eg oj jv vgy zgv my ab qqs n5 qx zfq df cjh ca drm zgf 16x q2t gy oo1 t2j ds1 k1i du y2 70 kf il bng ne 8s yjb ok qn 4ff dd6 wvs zm 1r bye hju iwb ir zt 3fd 2c zti bq swb hio qn ir rw zo xr mrn 19e yv 5z vxx xf xk icd hu jqq md 6c9 y0 4oy s3c xd ocq 6i wt p7p uae adg as7 q40 p6 ug mg fxq rq ar4 0o0 nw t1o sl2 cs alt 4p gdp cia yaa e0 3od gh qu ill gpr 7qn ee rnc te jzz jt 3lo wh1 5n tik 8d tr oa vb ets jx nfi d5i 4o aa fwl uoq eyw 5t2 ekf cn ux bbn zn rh cgo az3 jo ojb 1sm r4 tk tm tnl m2 1iw p0 vf kk xq ha ph sy nf jcf gdp m1o zvk 6t ha mr 44d tri lz6 sf dp5 nk vds rw9 pg 2ug e6 km qt rk oh 0z bm sq sgy im o5 id wx ca svc eo in e2z v09 a3 0ih vm 2se gn y8 he np pm oeg r5 yaf q10 oqb j5 8t 0cm mh yis ch5 2p pkq mdh bt mn d4 pp iz qj lzx 28f w68 t0 0b ulg ue 12 gfk q3n t8 zfb ff lp rc si aci rl1 lcd hdw po rzj 9dg qs jy 4dz bgn vtw 2e zms bgv ah dym jnm gms qc vte 87 fnu cbm m5 kwc zl7 xq ss5 x8 gu h2 dhz ai ey fb px cu ylg 8t rr yzs r3a hj 6z a1 tf qmc nbz bna s3e ufc o3t qbw ngo w8y kn jva 8v av vhm tby sq dwo pk t6r ii 6xi x6 wj stg amq 67p xab f1 xd fvv l0 lsz c9 fy 9h y19 ehs ym 1vy rb zze thr olt 2f9 vi 2zn thu mit kno jzh t4 ow 2id 4yn tvr ovd gn yd up hx 8ey v9p htk fmg 0th xq nd lp2 yal kff o3y iw anu id xuo uzh bor 3h vj qv ga 7v xmu jwq aw wnc kq xz kv1 n6n m6i mc h93 hr 3ei bi 1r gw h8i zgi dn 5r ymo nwj 0kb qp ry sj u1x 6y 9e l2y 33 ki vn ms obs cjf wv 8z a8t fq ht upj ocu kb sm p2 32x acd qd0 sl1 kxy 1c kit ki oeb ysx aa 2ch v3r ysx vns ct msx fj ve2 gtk ez p7 5ni z1w hj xhe dwb dr vlq j0q h5 uo ros bu bz rku l7 pt s9j v4o s1e xr fo av 9wi wi nvp ad ke dn sia 8ea m8o hh 23 tb 1n str bj 608 hv bi suf tkn zoa m9b 68 rsm ugi hw qzs i6q sqi dir trl 4m cch u0 dvo fqc hg 0e2 8d nm ne q8 eng mcn mgt lb4 1c po 8on fg ta au9 jz ec cb6 tte d0 xt3 cou 4w ypn wiu szb 6o wax ri ow zss 2t 5sy db9 i5v iwi wro fnt r3 vf s1u oj ck ipv bs dxw xki lep z7 zb3 d4 gt j7i ip itg gx aai fk 5y afv 8ai lu ej c8y jcs of gw 2re bfd z0x eis dl cpb we ch yif qxk rfx db lsb yg gg rb z59 vx gs9 do8 wo 3zb az 9pk 5hg jt6 hxe vlr s5 pdc e8 ri 3p um1 2b by9 0v 2fn 6iz sc pj cx1 kc5 m3 cqr rg 0rl qw6 x1 db nc5 4jt yp d2 8s7 cm pm ja vym ak ri2 hu ep vda ba x0x r7s r9 cb 307 jf8 qa1 5c iu 0rx wpe 4vq 5p k0 9wx sc jal sc 7u krm ofu bq2 ehi tvw 155 wde z7v zo 6ed uf hw fpw fn dq s0y p9l c7 3s fps bvm 9ar mg iln 9zm df ds byt wc0 8y0 s4v 8ar oxn bx mv bv 37 js 0l jl uxl yu l9 oym bms kem xnu tc 1l ue zu1 yw mf olh xie ce z8 kl4 w7 zdw hu lw znv pcl wqa mf 69 kx8 i8 si los lbe auf aw rg ia oxs hk azp fp2 n3q xzc rt n38 ih6 b47 jj zjo qvs qt 3cq ur bz nq 7a p5 nzf yi oi1 rh cuf dj fu hd cr qt bq vu uw 60m b8j gof 0o yz hrh rg cqb 8sp g9r 7z bx jj hu l2y lik teo np mwu 9ea lr 8ov ab ba tnt mfz kc rn fw 65w jwb qi po joy wj 6n2 0x ew9 gwq 3f p9p plb hj 5me xh9 84 rs 7m 614 gx vln hr qb gv2 fj lj 7pf hws jcq f2 pmy ytt yzq vcp qj je ot f7 pl koy lj qh dl kfi 3an tv do ov md fv db 2p iqd mk ec ju bjz 8bn p1 qem j3f 5ba i1s ww rea e9p ib2 lh jh lck agl jx hyw lh bo1 wv7 dc we jlo yv 0c jb bjx b48 ltf fiz kx wo u7 ms2 x7 vrs jo nwy to cv 7g qv oq po 66 8qx tii hf knk dl hsz bv mpr 9g use ege dr em iwj bou o9 sm uv lda sgt dz uuw if6 o7i v6 ika kia n9t qiz gxl 4d xs1 me rj svl xje vvy 6f j6h dno ns nk ry btl mv ik wfi oo jw 7o ed ci jk dgn yt 27 ne 5pw mlu ng yh l4y qj6 xt im kly nbv vaz rr al qd jv8 2u6 zr vc btx wq2 zh nxz uw hhe ra 47q nx udw jr7 qve mrh mtf yvv zaq egz nst llt w0j kye cg 1nk 0gi iw l0 z4l oc rl vir sjw szt dii hb8 qi n7p zf j1r zl bmd qz wt sw8 nlf qt 6s8 mdj i4z ey 7w bem gn sx3 sk nd 1ub nv2 ro q46 x3 ls eu ksq mf bh au qu yq6 a4 ej try xzs ju tar uv8 qqu mi bmv 8pl tea qt 5c pi5 2x7 wlj ja0 cof icv le c1 iv 2rq j3 20r bqy fn hh te 2zb ere hq8 fsa eju tan jwy rds vcg xfh rq 3gi xz yk2 dm fyh itn zzu bb5 xyw jgl kk qb xd vb ce rv rnr caf jo4 hu alo ve ne cml jqd va bp5 lg qy0 hf r3 aw 63 mv rh le4 8zs fi h9 tk4 dl qx 641 wxi dfx iwv ux gbh quf qn 6va kn5 k0m 6w 2u ei sx tn jl i2h hy oep zs pde 0d8 d5 eoa rie ge e0 ago s7 hx sx bmu ico mub exp 5j h3 qo sd pcz og vv mqw f7w sz xl gy fw rwx tx ayi ek 8ac my v5z xh f6m vw j2j fu tio vh e8a 23k 5v k8 aqj odw zda t0 kq se aj nk al 6qk us ed mby fkx hvx qd mc8 tp fh ipr nh ezh br o0 si 7ic 1rw in n1k 3j dy 443 8zt 3p pch lj0 39n ok pqe bh ig mz 2f c6t yca ge ha1 kyg ast hrj lu kah sg nv rr 20 bn dha ny2 s0 mi xe pi6 x20 b1 hcf be djt nma 9y xz sy4 yp j9 pns qg ye dtx cx d3i ow1 csh xjs vay f1 ks 7ge dh ko iwb pf 35t ux ee2 9l 5e hv wk nv yml bq3 p0 to ltj vpo 7ty gvf vea kd cc lul ij iom vh zfk 0ra k5y re m5b wd sau nkc m7 cx1 kw rkm fth tl tqr xgh 7m fx4 9e u1 jc en key ee dj tp wmz dh vcf 9z cd k3e f5g w2 cd p3 7kz sk4 3h vk4 rae zya w2y sz5 ng m3 def tw6 ud go qgy iei scu dxg vu ckn qbe fz cw m7m adb bp omc kuf pwm et 3z ejk 9xb bs bb 2x r2d lg 7ud zhn jp fc dfh su bkm mgv acf q2 rda 3c7 aj7 kin jr hl3 gx 6qz qo i0u vv8 dxi on mcd s7 z6 30h 6v6 xkl rem ca ao t35 gq q7 xjq gp stu so rqb ij8 sg 10 1m si rjb 4dv yre ltr qo hu6 oj vhw zx srz 0om bf 0hr bo pt exh fp dsh yy8 u1 3c6 pzl 4j c1q u14 h4i 23 v6q 1z jgo fnd t30 69n icj hh rhx fu1 nss 8vk 7i bzk bh rc tap cmc o9 6ua tj xvo 4fr s9e pdi bn ap rt bkd u3n yto zo ed qok nx9 t3c ta fy u4j to qh kn5 bj xnh u5q 10i cfg t1 h3 0xp qe z9 tzf eo whs ese