Boğaz’da Harika Bir Saray; Beylerbeyi Sarayı

İstanbul’un Üsküdar ilçesinin Beylerbeyi semtinde bulunan Beylerbeyi Sarayı’nın yapımına 1861 yılında Sultan Abdülaziz’in isteği üzerine başlanmıştır. Yaklaşık 2500 metrekare alan üzerine inşa edilen Beylerbeyi Sarayı, dönemin en tanınmış mimarı olan Sarkis Balyan ve kardeşine yaptırılmıştır. Daha çok yaz aylarında Sultan’ın ailesi için yazlık saray olarak kullanılan Beylerbeyi Sarayı, yabancı devlet başkanlarını ve önemli misafirleri ağırlamakta da kullanılmıştır. Sırp Prensi, Karadağ Kralı, İran Şahı, Fransız İmparatoriçesi Eugenie bu önemli misafirlerden misallerdir. Tahtan indirilen Sultan II. Abdülhamid, ömrünün son altı yılını bu sarayda geçirmiş olup dünyaya bu saraydan veda etmiştir.

6517_beylerbeyi__sarayi_ozellikleri

Saray’ın bahçesindeki köşkler, ağaçlar, heykeller ve havuzlar adeta görsel bir şölen sunmaktadır. Sarayın içinde ahşap oymacılığı ve altın nakış işçiliğinin nadide örnekleri göze çarpmakta olup, duvarlar resim ve yazı gibi öğelerle süslenmiştir. Sultan Abdülaziz sarayın iç dekorasyonu ile bizzat ilgilenmiş, denize olan özel ilgisi nedeni ile sarayın tavanlarındaki bazı çerçeve ve kartuşların içine deniz ve gemi temaları işletmiştir. Sarayda bulunan harem bölümü ise diğer bölümlere oranla daha sade tertip edilmiştir. Sarayda Harem, Selamlık ve koltuk kapıları olmak üzere toplam üç giriş bulunmaktadır. Beylerbeyi Sarayı’nda toplam 26 oda ve 6 salon bulunmaktadır. Valide sultan odası, yemek odası, kabul odası ve mavi salon bunlardan bazıları ve görülmeye değer olanlarıdır.

6517_beylerbeyi__sarayi_nerede

Cumhuriyet Döneminde Beylerbeyi Sarayı

Osmanlı Döneminde olduğu kadar Cumhuriyet yıllarında da Beylerbeyi Sarayı’nda yabancı devlet konukları misafir edilmiştir. İlk olarak 1934 yılında İran Şahı Pehlevi Türkiye’ye gelmiş Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından Beylerbeyi Saray’ında ağırlanmıştır. Ayrıca saray 1936 yılında Balkan Oyunları Festivali’ne ev sahipliği yapmıştır. Ancak ilerleyen yıllarda saraya gereken önemin verilmediği aşikardır.

Beylerbeyi Sarayı’nın Bölümleri

Beylerbeyi Sarayı kompleks bir saray olup, bulunduğu geniş bahçenin içinde asıl saray (yazlık saray) ile birlikte Mermer Köşk, Sarı Köşk, Ahır Köşk ve iki küçük deniz köşkünden oluşmaktadır.

Deniz Köşkleri

Biri Mabeyn diğeri Valide Sultan’’a (Harem) ait olmak üzere iki köşk halinde yaptırılan Deniz Köşkleri, ilginç mimarisi ile dikkat çekmektedir. Birer bahçe kameriyesini andıran bu köşkler Çadır Köşkleri, Nevresm (yeni tasarım, yeni model) Köşkleri gibi isimlerle de anılmıştır.

6517_beylerbeyi__sarayi_kim_yaptirdi

Set Bahçeleri

Beylerbeyi Sarayı, sahil kenarında olması ve muhteşem peyzajı ile çok önemli bir eserdir. Sahil Saray kavramının en seçkin misallerindendir. Çok geniş bir bahçe içerisinde bulunan Beylerbeyi Sarayı, görülmeye değer set bahçeleri ve setlerin arkasında uzanan koruluğu ile zengin bir koruluk görünümündedir. Bu yeşillik alanlarda Sultan ve ailesi daha çok yaz aylarında vakit geçirmişlerdir.

Mermer (Serdâb) Köşk

Sultan II. Mahmud tarafından yaptırılan Mermer Köşk’ün bir diğer adının da Mahmud Köşkü olduğu döneme ait tarihi vesikalardan öğrenilmektedir. Köşkün dış cephelerinin mermer kaplı olmasından dolayı bu ismi aldığı bilinmektedir.

Sarı Köşk

Beylerbeyi Sarayı’nın dördüncü set bahçesi üzerinde bulunan Sarı Köşk, üç katlı kagir bir yapıdır. Salonunda barok tarzı merdiven bulunmakta olup toplam üç bölümden oluşan bu yapının içinde bulunan deniz resimlerine bakıldığında dinlenme amaçlı olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Has Ahır Köşkü

Mermer Köşk’’ün biraz ilerisinde bulunan Has Ahır Köşkü Saray bahçesinin son seddi üzerinde bulunmaktadır. Padişahların atlarının bakımı için yaptırılan bu köşk, Osmanlı’’nın at kültürüne bakışını da yansıtmaktadır. Köşkün giriş bölümünde tavanlara bakıldığında at ve diğer hayvan figürleri görülmektedir. Has Ahır Köşkü’nün içerisinde bir havuz ve yirmi bölmeli bir ahır bulunmaktadır.

Yazar: Ensar Türkoğlu