Döner haldeki bir parçanın hareketini aynı eksen üzerinde bulunan diğer bir parçaya iletmek veya iletilmekte olan bu hareketi istendiği zaman durdurmak amacıyla kullanılan tertibata kavrama adı verilir. Konumuz olan ve motorlu taşıtlarda kullanılan kavramalar krank mili ekseninde olmak üzere motorla vites kutusu arasına bağlanmış olup, motordan vites kutusuna hareket iletimini sağlar ve istendiği zaman, motor çalışmasına devam ettiği halde, bu hareket iletimini durdurur.
Kavramanın Görevleri
Motor çalışır durumda iken kavrama kavranmış olursa hareket motordan vites kutusuna iletilir. Aynı anda, vites kutusu vites durumunda ise motorun hareketi tekerleklere kadar iletilir ve taşıt harekete geçer. Kavrama ayrılmış durumda ( hareket iletmez durumda ) olduğu zaman motorun hareketi vites kutusuna geçemez ve vites kutusu boş durumda olmasa dahi motorun hareketi vites kutusuna iletilmediğinden taşıtın hareketi mümkün olmaz. O halde, vites kutusu vites durumunda olmasına rağmen, taşıt durur halde iken kavrama motorun çalışmasına imkan verir.
Kavramanın geçici olarak motorla vites kutusu arasındaki bağlantıyı kesmesinin, vites kutusunda hız durumlarının değiştirilmesindeki önemi büyüktür. Güç iletimi durdurulmadan vites kutusu bir hız durumundan diğer bir hız durumuna geçirilmek istenseydi, güç iletmekte olan iki dişli basınç altında olacağından bunların ayrılması oldukça güç olurdu. Vites kutusu boş duruma geldikten sonra, güç iletimi devam ederken istenen hız durumuna ait iki dişliyi kavrattırmaya çalışmak da dişlilerinde hasara uğramasına sebep olurdu. Çünkü büyük bir ihtimalle döndüren ve döndürülen dişlilerin çevre hızları birbirinden farklıdır. Bu durumdaki dişlilerin kavrattırılmaya teşebbüs edilmesiyle, dişlerin birbirine çarparak kırılmalarına sebep olunur.
Kavrama hareket iletmez duruma getirilirse dişler üzerisindeki basınç kalkacağından dişlerin birbirinden ayrılması kolay olur ve vites boş duruma gelince döndüren dişli serbest hale geleceğinden diğer bir hız durumu için kavrattırılacak dişlilerin çevre hızlarının denkleştirilmesi mümkün olur. Bunun sonucu olarak dişliler kolayca kavrattırılır.(*) Bundan sonra kavrama tekrar kavramış duruma getirilerek motorun hareketi vites kutusu aracılığıyla bir başka oranda tekerleklere iletilir.
Diğer taraftan bir taşıtın durur halden belirli bir hızdaki hareket haline hemen geçişi imkansızdır veya büyük bir sarsıntıya sebep olunur. Bunun gibi düşük bir hızdan daha yüksek bir hıza veya yüksek bir hızdan daha düşük bir hıza aniden geçişte de büyük bir sarsıntı meydana gelir ve hareketi ileten parçalar aşırı derecede zorlanarak hasara uğrarlar. Kavrama ilk hareket esnasında motorun hareketini vites kutusuna, dolayısıyla tekerleklere, tedrici olarak iletir ve taşıtın harekete geçişi sarsıntısız olur. Aynı şekilde vites durumunun her değiştirilmesinden sonra motorla vites kutusunu tedricen bağlanmasını sağlayarak, taşıtın ani hızlanmasını veya ani yavaşlamasını, dolayısıyla sarsıntıları önleyerek hareket ileten parçaları hasara uğratmaktan korumuş olur ve taşıtta bulunanları oldukça rahatsız edici bir durum ortadan kaldırılır. Bunlardan başka herhangi bir sebeple de olsa motorla vites kutusu arasındaki bağlantının kesilmesi gerekebilir. Örneğin; bir arıza nedeniyle vites kutusu boş duruma getirilemeyebilir. Bu durumda taşıtın tamir yerine kadar çekilmesi sırasında tekerleklerin hareketinin motora iletilmemesi kavramanın ayırmasıyla mümkün olur.
Bu açıklamalardan sonra kavramanın görevi şu şekilde özetlenebilir:
• İlk hareket sırasında motorun hareketini tekerleklere tedricen ileterek taşıtın sarsıntısız olarak harekete geçişini sağlamak.
• Taşıt hareket halinde iken vites durumlarını değiştirmek için motordan vites kutusuna hareket iletimini geçici olarak kesmek.
• Gerekli hallerde motorla güç aktarma organlarının bağlantısını kesmek.
Kavramada Aranan Özellikler
• Yukarda açıklandığı gibi, kavramanın esas görevi motorun hareketini vites kutusuna tedrici olarak iletmektir. Fakat modern bir kavramada bu görevin yanında aşağıdaki özelliklerin bulunması istenir;
• Vites durumlarının kolay ve sessiz olarak değiştirilebilmesi için kavrama diskinin atalet momenti küçük olmalıdır. Bunun içinde diskin hafif olması gerekir. Çok büyük disklerde kavrama pedalına basılınca disk de özel şekilde frenlenerek vitese geçme işlemi sessiz hale getirilir.
• Krank milindeki burulma titreşimlerini vites kutusuna iletmemelidir.
• Serbest duruma geçmesi için kavrama pedalına tatbik edilmesi gereken kuvvet az olmalıdır.
• Bakımı kolay olmalıdır.
• Ucuza mal olmalıdır.
bende eşimden yeni öğrenmeye başlıyorum araç kullanmayı çok istekliyim ama bi okadarda cesaretsizim çok panik yapıyorum bide eşim boş alanlarda değil sahil kenarlarında insanların bolca bulunduğu alanlarda öğretiyor haliyle bu beni daha çok endişelendiriyo.
En iyi kalkış derken debriyajı en az ısıtıp aşındıracak şekilde kalkışı kastettiğinizi varsayıyorum. Bunun için el freniyle veya eğer yeterince hızlı iseniz çok seri bir kavrama noktası ile aracı hareketlendirip ne kadar ani ve yumuşak ayağınızı debriyajdan tamamen çekerseniz balatanın ömrü açısından o kadar iyi olur. Tabi bu dediğimi el frensiz şekilde yapabilmek için usta bir şoför olmanız gerekir. Bilgiustam.com Editörü
rampada debriyaj pedalına basıp hafif ga vererek aracı dengede tutmak, debriyaj balatasını aşınmasına ve bir süre sonra debriyajın kaçırmaya başlar..yani kısaca rampada aracı dengede tutmak isterken, kalkışta sağlanacak olan debriyaj-gaz dengesi bozulur..tabii bir de el freni ile dengelemek var..onun da sakıncası, el fren telinin kopabilme ihtimali
@ibrahim , arabda yenıysen deneme benden uyarması ama 1. yanlamayı bılmıosan hıc deeneme tehlıke oranı sıfır cızmekten daha yuksek 2. sıfır cızmek ııstesen de arabaya bıras yuklenerek haff debrıyaj kaldırım arabanın hafıf harek etmesını sagladıkdan sonra dıreksıyonu cevırıp aracın yonu degısmeye basladıgında debrıyajdan ayagını hızlı bı sekılde kaldırıp aracın patınaj cekmesını saglaman gerısını zaten aracın yapar NOT : ILK ONCE BENCE BOS ARAZILERDE DENE BASINA DERT ACMA HAYIRLI BOL '' 0 '' LAR ;)
Arkadaslar ben acemi şoförüm. Aracım megan 1 2000 model 1.6 rta vagon Aracin on kısmından kaza yaptik. Kazadan sonra vrajlari dönerken ( vites boşta) stop ediyor. Sstop edincede direksiyon kitleniyor. Hızlı frene basacak olsam virajdayim tehlikeli. Yardimci olursanız sevinirim.
@Paşa, Bildiğimiz sokak arabalarında metal-fiber denilen ve organik bir alaşım olarak ifade edilen bir malzeme kullanılır. 400 beygire kadar olan sokak arabaları ve kamyonlarda maliyeti en düşük olan bu tip debriyaj balataları kullanılır. 400 ile 700 HP aralığı içinse kevlar ve daha kuvvetlisi karbon-seramic malzemeler kullanılmaktadır. 700 HP ve üzerinde ise F1 teknolojisinde de kullanılan sinterlenmiş demir olarak bilinen çok ama çok yüksek ısılara mukavemet gösterebilen özel bir malzeme kullanılır. Bilgiustam.com Editörü
arkadaslar yan verip sıfır cizmeyi bilen biri yardımcı olursa sevinirim arabam arkadan itişlidir :)
slm arkadaşlar yeni gördüm bu siteyi.bende sürücü adaylarındanım.günlerdir direksiyon eğitimi ile ilgili hangi konu varsa okuyorum.daha üçüncü dersteyim ama çok zorlanıyorum.özelliklede kavramalarda.bide tam öğrensek şu işi süper olacak.kolay gelsin herkese.
slm arkadaşlar.bende yeni bir şöförüm.devriaj kavramada zorlanıyorum benim öğrendiğim araca yokuşta araca gaz verip hafifçede devriajla durdurabilirim .ama bir arkadaş demiş bu araca zarar verir içime sinmedi lütfen bana doğru yöntemi söylermisiniz.aracım reno clio hacbck.2002 model benzinli...1.4 motor.bana lütfen yardımcı olun ...
@Hüseyin GÜRSOY bazıları debriaj ve gazı aynı anda yani gazı verirken aynı anda debriajdan ayağını çekiyor ve doğrusunun bu olduğunu söylüyorlar.
arkadaşlar ben acemiyim ve ilk kalkışda çok zorlanıyorum bir arkadaş önce gaza bas sonra debriajı yavaş yavaş bırak dedi dediklerini yaptım çok işe yarıyor ama debriaja basılı iken gaza basmak da bir sakınca varmı lütfen bilen arkadaşlardan yardım bekliyorum
@erhann, Debriyaj, motorun dönüş hızını tekerleklere iletmek üzere kavrama işlemini yapan bir ara elemandır. Motorun dönüş hızını arttırmadan aracı hareket ettiremeyeceğimize göre debriyaja basarken gaz vermek şarttır.
@halo_53; Evet geçer. Vites geçişlerinde optimum devir aralığı yakalandığında vites kolunun yavaşça hareket ettirilmesi suretiyle vites değişimi yapılabilir. Bunu sert hareketlerden kaçınmak suretiyle deneyerek de görebilirsiniz. Son olarak, 2. vitesten 3. vitese geçmek bu konuda uygulanabilirliği en kolay olan viteslerdir.
ben bu siteye ilk defa bu tartişma üzerine girdim abimle debriyajsiz araba vitese geçer veya geçmez konusunda bu konuda bilgisi olan varmi
hım yorumlar güzel bende yeni araba kullanmayı öğreniyorum daha 2. vitesteyım cok kolay ya bence :d:d:D
Kalkışta biraz çok gaz verirsem arabanın altından tiz bir gürültü sesi geliyor ve devir biraz yükselince (2-3 sn filan) ses kesiliyor. Özellikle rampada ışıklarda kalkış zamanı çok rahatsızlık veriyor. Egzozda bir problem yok. Aracım otomatik vites Vectra B. Sizce neden ola bilir?
aracı rampada gaz ve debriyajı kullanarak durdurarak geri kaçmasını önlemeye çalışmak debriyaj balatısının ısınmasına ve dahada zorlanırsa sıyrılarak yada yanarak özelliğini kaybetmesine sebebp olur bu nedenle denemeyin çok pahalı bi frenleme olur sizin için.
@cafer, Arabayı gaz vererek ve bir miktar debrijaya basarak frensiz de dengede tutabilirsin. Bu sayede araç hiç geri kaçmaz fakat bu pek acemi işi değildir. Bayırda kalkış yapmanın en rahat yolu el freni ile kalkmaktır. ;)
bayır yukarı giderken bazen arabayı kacırıyorum henuz acemıyım tabi ne yapmam lazım el fireniden başka yardımcı olursanız sevınırım caferaraz@hotmail.com emaillerınızi bekliyorum saygılar
Araba kullanmaya çalıştığım yıllarda ağabeyim bana, ben de debriyaja çok laf saymışımdır. Hiç sevmedim, sevemiyorum şunu... Rüyalarımda debriyajsız vites atarım hep :) Çok rahat oluyor valla :) Sayenizde çalışma prensibini biraz anladım. "Dişlileri kırdııınnn" diye boşa bağırmıyormuş ağabeyciğim :D
Bende diyorum resim biyerden tanıdık geliyor ama çıkartamadım. :D Resmi iyi çizmişler açıklayıcı olmuş. ;)
Elektromanyetik Dalga Nedir?
Bıldırcın Kuşu ve Yumurtasının Faydaları
Gıdalarda Akrilamid Kalıntısı ve Kanser Riski
Profesyonel Önsezi Nedir?
Dalak Nedir? Vücuttaki Fonksiyonları Nelerdir?
Keops, Kefren ve Mikerinos piramitlerinin inşası ve o bölgede yaşanan gizemli olayların sır perdesi aralanıyor.
Türkçe'mizde yanlama olarak bilinen drift olayı ve tekniklerine dair anlatım ve örnek videoları bu yazıda bulacaksınız.
Anlaşılmakta hep zorlanılmış, beygir gücüyle de hep karıştırılmış olan tork kavramını örneklerle açıklıyoruz.
Hiçbir cihazın ulaşamayacağı benzersiz özelliklere sahip olan gözün, neden dijital birimlerle tarif edilemeyeceğini açıklıyoruz.
Atlantik okyanusuna açılan güneydoğu sahillerinde yer alan gizem dolu bu mekanın bilimsel açıklamasını paylaşıyoruz.
Fotovoltaik paneller ve güneş enerjisinden elektrik üretimi konusunda bilimsel açıklamalar.
