Pas, metalin rutubetli, nemli ya da asitli ortamlarda bulunmasından dolayı oluşur. Metal gruplarına göre pasın rengi değişiklik göstermektedir. Metal iyonlarının oksijen iyonlarıyla tepkimeye girmesi sonucunda kızılımsı, yeşilimsi veya sarımsı bir tabaka oluşur.

Metallerin büyük çoğunluğu doğada bileşik halinde bulunmaktadır. Bu bileşiklere malzeme ilave edilerek, metal veya alaşım üretilir. Üretilen metal ve alaşımların tekrar kararlı durumda oldukları bileşik haline dönme eğilimleri yüksektir. Bu nedenle metaller, içinde bulundukları ortamdaki maddelerle reaksiyona girerler. Önce iyonik duruma geçen metaller, daha sonra bileşik haline dönmeye çalışırlar. Bu şekilde kimyasal değişime uğrarlar. Sonuç olarak metallerin; fiziksel, kimyasal, iyonik ve elektriksel özelliklerinde değişiklikler meydana gelir. İşte metal malzemelerin bozunma reaksiyonu ve bu reaksiyonun neden olduğu zarar paslanma olarak adlandırılır.

En çok paslanma demir madeninde görülmektedir. Havadaki su buharı ve oksijen, karbondioksit demiri hızlı bir şekilde paslandırır. Meydana gelen pas ve demir arasında gerilim farkı meydana gelir. Bunun nedeni elektriksel değerlerin değişmesidir. Bu gerilim farkından dolayı o bölgede bir elektrik akımı oluşur. Bu akımla beraber, oluşan iki kutup arasında iyon akışı başlar ve böylece oksijen iyonları derinlere inerek metal halindeki demiri, demir oksit haline getirir. Demir paslandıktan sonra, havayla daha az temas ettiği için, bundan sonraki paslanması yavaşlar. Uzun süre açıkta kalan demir sonunda çürür.

Metallerin endüstrinin hemen hemen her alanında kullanıldığı göz önüne alınırsa, paslanma olayının büyük bir tehlike arz ettiği anlaşılır. Atmosferle, suyla ve toprakla temas halinde olan, araçlar, gemiler, köprüler, su tankları, enerji nakil hatları, direkler, yer üstü ve yer altı boru hatları ve çeşitli makinalar paslanma etkisiyle işlevini kaybederek, kullanılamaz hale gelmektedir. Bu nedenle paslanmayı önlemek ve korunmak için bir çok yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden bazıları; saf metal kullanımı, alaşım elementi katma, ısıl işlem, anodik ve katodik koruma, paslanma önleyici (inhibitör) kullanımı, yüzey kaplama işlemleri şeklindedir.

Yazar: Dilara Yeten

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here