Pi Günü Nedir?

İsmini Yunanca’’da “çevre” sözcüğünün ilk harfi olan π simgesinden alan, bir dairenin çevresinin çapına bölünmesi ile elde edilen, matematikte kullanılmakta olup, değerinin tam olarak bilinmemesiyle birlikte genel bir ifadeyle 3 ya da 3,14 olarak kabul edilen, sürekli kullanılış tarihi 250 yıl kadar önceye dayanan sabit sayıya Pi Sayısı denilmektedir.

5883_pi-gunu-1

Eski Mısır’’da yazılmış olan Rhind Papirüsü’’nde adı geçen pi sayısı, Ludolp sayısı ya da başka bir deyişle Arşimet Sabiti olarak da ifade edilmektedir. Pi sayısını Babilliler 3 ya da 3,125 olarak kabul ederken, Mısırlılar ise 3,1604 şeklinde kullanmışlardır. Ünlü Türk matematikçisi olan Semerkandlı Gıyaseddün Cemşid El Kaşi, ilk defa 1436 yılında Pi sayısının değerini 16 ondalığa kadar hesaplayarak tarihe ismini yazdırmıştır.

 

Her yıl 14 Mart’’ta matematik tutkunları tarafından farklı etkinlikler düzenlenerek kutlanan Pi Günü, matematikte kullanılmakta olan sabit pi sayısı anısına özel olarak kabul edilmektedir. 14 Mart tarihinin Pi Sayısı olan 3,14’’e benzemesi, bu tarihin bütün dünyada Pi Günü olarak kutlanmasına neden olmuştur. Ayrıca, Einstein’’ın doğum gününün 14 Mart’’a denk gelmesi de ilginç bir tesadüftür.

5883_pi-gunu-2

İlk kez 1998 yılında San Francisco Exploratorium’’da ünlü bir fizikçi olan Larry SHAW tarafından kutlanan Pi Günü, Türkiye’de ilk kez 2007 senesinde kutlanmıştır. Amerika ise 12 Mart 2009 tarihini “ Ulusal Pi Günü olarak ilan etmiştir ki tarihi belirtirken önce günü daha sonra da ay belirterek tarih yazan ülkelerde ve fraksiyonel yaklaşımın savunucusu olan matematikçiler ise 22/7 tarihini; yani 22 Temmuz’’un Pi Günü olarak kutlanması gerektiğini iddia etmektedirler.

Dünyanın birçok yerinde matematikçiler tarafından matematik – geometri olimpiyatları düzenlenmekle birlikte, pi sayısının virgülden sonraki kısımda en çok yer alan rakamlarını ezberleme yarışmaları yapılmaktadır. 2004 yılında düzenlenmiş olan Pi Günü’nde, “Bay Beyin” “ lakabıyla anılmakta olan Daniel Tammet, Pi sayısının virgülden sonraki kısmında yer alan 22.514 basamağını ezbere okumuş ve dünya tarihinde oldukça önemli bir rekora imza atmıştır.

Pi Günü farklı üniversitelerde, lise ve ilköğretim okullarında kutlanmakla birlikte, ana okullarında bile pi logolu pastalar kullanılarak kutlanmaktadır. “Pie” sözcüğünün İngilizce’de pasta anlamına gelmesi, İngiltere’ de yapılmakta olan kutlamalarda yoğun olarak pasta tercih edilmesine neden olmaktadır.

Yazar: Baki Erdoğan