Rezonans Nedir? Etkileri Nelerdir?
Rezonans mühendislikte teknik olarak; “genliÄŸin sonsuza gitmesi” ÅŸeklinde açıklanır. Periyodik bir etkinin altında olan sistemde salınımlar olduÄŸunu biliriz. Salınımlar esnasında sistemin normal durumuna göre yaptığı yer deÄŸiÅŸtirme miktarına genlik denir. Bu salınımlar eÄŸer sistemin doÄŸal frekansına eÅŸit olursa, sistemin genliÄŸi sonsuza dek artma eÄŸilimi gösterir; bu olaya rezonans denir.
Salınıma neden olabilecek etkiler çok çeÅŸitli olabilir. Örnek vermek gerekirse; kesintili rüzgar etkisi altındaki bir köprü, deprem dalgaları nedeniyle oluÅŸan salınım etkisi altındaki bir bina veya alternatif gerilim etkisi altındaki elektriksel bir sistem rezonansa uÄŸrayabilir. DoÄŸrusal sistemlerin rezonansa girebilmesi için, salınım genliÄŸinin, uygulanan kuvvetle doÄŸru orantılı olması gerekir. EÄŸer uygulanan kuvvetin frekansı sistemin doÄŸal frekansına eÅŸitse rezonans gerçekleÅŸir. Kesintili rüzgar etkisi altındaki bir köprüyü ele alacak olursak, rüzgarın ani ve deÄŸiÅŸken esmesinin neden olduÄŸu titreÅŸim ve salınımlar sonucunda köprünün doÄŸal frekansı ile köprünün maruz kaldığı periyodik rüzgar frekansı birbirine eÅŸitlenebilir. Bunun neticesinde salınım genliÄŸi sonsuza gitmeye baÅŸlayacağından köprü rezonansa uÄŸrayarak bir süre sonra yıkılacaktır. Bunun gerçek bir örneÄŸi 1940 yılında Washington’da yapılmış olan Tacoma köprüsünde yaÅŸanmıştır. Bu köprü rüzgar etkisiyle rezonansa girerek yıkılmıştır.
Bu olayın gerçekleşme anını aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz:
Depremlerde binaların yıkılmasına neden olan da rezonans olayıdır. Salınımlar binanın doÄŸal frekansına eÅŸit olduÄŸunda, bina artan genliÄŸe ve bunun neden olduÄŸu gerilime dayanamayarak yıkılır. Rezonansa uÄŸrayan bir nesnenin zarar görmemesi mümkün deÄŸildir. Fakat nesnenin rezonansa girmesi alınacak önlemlerle engellenebilir. Bu önlem yapının salınımlarıyla titreÅŸimi sönümleyebilmesidir. Günümüzde inÅŸa edilen mimari yapılarda, 9 ÅŸiddetine varan oranlarda depreme dayanıklı esneklik toleransı uygulanabiliyor. Bu sayede binalar 9 ÅŸiddetine kadar depremin neden olduÄŸu salınımları sönümleyerek, yapının doÄŸal frekansıyla titreÅŸim frekansının eÅŸitlenmesi engelleniyor. Özellikle Japonya‘da binalar 9 ÅŸiddetine dayanıklı inÅŸa edilir çünkü bu bölgede çok büyük ve aktif fay hatları yer aldığından sık sık depremler yaÅŸanır.
Depremde sadece binalar değil, zemin de rezonansa girebilir. Örneğin, ıslak toprak bir zeminde, depremin yol açtığı periyodik kuvvetler altında kum tanecikleri birbirleri üzerinden kayarak ara boşluklara yerleşebilir. Bu durumda zemin ara boşlukları daha az olan bir kum yığınına dönüşür ve boşlukları dolduran suyun bir kısmı yukarı çıkıp kum yığınının üzerini kaplar. Eğer böyle bir zemine oturmuş binalar varsa, öne-arkaya yatabilir veya bütünüyle kayabilirler. Bazı durumlarda bina depreme dayanıklı olsa dahi, zeminin rezonansa uğrayıp kayması sonucu yıkılabilirler.
Yorumlar
ellerinize saglık cok guzel olmus.
köprülerle ilgili bilgiler varsa gönderebilirmisiniz
Sanayide pres,makas,vibrasyon motoru , dokuma, dar dokuma gibi salınımla çalışan makinelerin vibrasyon izolasyonu için Vibrof isimli sönğmleme sistemleri üretiyorum. Bu konularla ilgili paylaşabileceğiniz bilgi varsa gönderebilirseniz sevinirim.
gerçekten doğru,açıklayıcı bir bilg
i
çok manyak yaaaaaa…..
her malzemenin bir doğal frekansı mevcut biz görmesekte cisimler içinde bir hareket söz konusu çevresel faktörlerin etkisi ile meydana gelen salınımlar ile doğal frekanslar bir birini yakalarsa cisim içindeki moleküller en uzağa kaçmak ister yani kopma ayrılma gerçekleşir fakat ben rezonans ile ilgili bir çok bulunmayan gerçeklerin var olduğunu düşünüyorum
ben elektrık teknıkerıyım yapılmıs olan bır ısın bozulması sonucunda rezonans kararı verılmıstı sayende rezonansın ne oldugunu ve benım sıstememı nasıl bozuldugunu anladım tesekkur ederım.
fena deÄŸil…
Yorum Yazın