Stres Nedir? Stresin Kaynakları Nelerdir?

3263_st3

Stres herkesin hayatında var olan bir problemdir. Bir toplum içerisinde yaşıyorsanız, hayatınızın içinde bazı olaylar değişiyor ve gelişiyorsa, sizin bu olaylara müdahale etmenize müsaade edilmiyor ya da müdahale ediyorsa ancak yetersiz kalıyorsanız, kısacası hayatınız da rutin olanın dışında bazı değişiklikler varsa, bu durumda strese maruz kalıyorsunuz demektir. Hiç kimsenin benim hayatımda strese yer yok demesi mümkün değildir. Şu bir realitedir ki stres, bütün insanlığın ortak noktalarından bir tanesidir. İnsanoğlunun ortak noktaları nedir diye sorulduğunda stres, ön sıralarda yerini almaktadır.

Stres; dıştan gelen bir saldırı, baskı, etki karşısında insanda oluşan bir gerilim, bir alt üst olma, normalin dışına çıkma hali olarak tanımlana bildiği gibi canlı organizmasında savunma uyandırıcı etkilerle( stres faktörü ) buna karşı oluşan savunma mekanizmasıdır şeklinde tanımlamakta mümkün olmaktadır. Ya da dayanıklılığı azaltan fiziksel veya mental( zihinsel ) gerilim, gerginlik halidir. Dış tesire karşı bir reaksiyon bir tepki bir gerilim halidir. Canlıların yaşamı için uygun olmayan koşullardır. Rutin üzerinde meydana gelen herhangi bir değişiklikten dolayı bireyin yaşadığı gerilimdir şekillerinde de tanımlanabilmektedir. En kısa tanımıyla stres; ruhsal gerilim halidir.

STRES ÖLÇEĞİNDEKİ STRES KAYNAKLARI VE YÜZDE ORANLARI3263_st4

1) Eşlerden birinin ölümü: %100 oranında bir stres kaynağıdır. Bu oran eşlerin birlikteliğinin ne kadar uzun sürdüğüne, eşlerin birbirlerine duydukları sevginin ne kadar fazla olduğuna, birbirlerine bağlılık derecelerine göre değişebilmektedir. Eğer eşlerden biri kasıtlı olarak diğerini öldürmemişse veya çiftler arasında çok ciddi problemler yaşanmıyorsa, eşlerden birinin ölümü hayata kalan eş için en büyük stres kaynağıdır.
2)  Boşanma: %73 oranında stres kaynağıdır ki ölüm olayından hemen sonra gelir. Bu oran eğer arada bir de çocuk var ise biraz daha artabilmektedir. Burada şöyle bir soru akıllara gelebilir. Eşler birlikte yaşamaktan mutlu değiller ve daha mutlu, huzurlu bir yaşam istedikleri için boşanmışlar, peki öyleyse neden strese giriyorlar? Çünkü rutin olanın dışına çıkılmakta ve yeni bir hayata başlanmaktadır, kişilerin bazı korkuları, endişeleri vardır vs. bunların hepsi kişide bir ruhsal gerginliğe sebep olmaktadır. Burada şunu da belirtmekte fayda var ki stres her zaman olumsuz olaylardan kaynaklanmaz. Evlenecek çiftlerde strese girerler oysaki evlilik insan yaşamın en güzel olaylardan bir tanesidir. Yani stresin kaynağı her zaman olumsuz olaylar olmamakta olumlu, güzel bazı olaylarda kişileri strese sokabilmektedir.
3) Kişinin yaralanması veya hastalanması: %53 oranında stres kaynağıdır. Ancak bu oran yaralanmanın veya hastalanmanın derecesine bağlı olarak artmakta veya azalmaktadır.
4) Evlenmek: %50 oranında bir stres kaynağıdır. Evlenecek çiftlerde stres oranı yükselmektedir. Çünkü önemli bir karardır ve geri dönüşü mümkün ancak sosyal baskılardan kaynaklı olarak biraz zordur. Özellikle evlenecek olan bayanlarda erkeklere nazaran bu oran daha yüksek olmaktadır.
5) İşten çıkartılmak: %47 oranında bir stres kaynağıdır. İşten çıkartılmak kişilerde maddi, manevi çöküntülere neden olmakta ve bu durumda kişilerin strese girmesine sebebiyet vermektedir.
6) Emeklilik: %45 oranında stres kaynağıdır. Özellikle yaşlı insanlar emeklilik sendromu yaşamaktadır. Emekliye ayrılmış kişiler artık bir işe yaramıyor muyum, elimi ayağımı dünya işlerinden çekmeli miyim, ben artık kimsenin umurunda değil miyim, üretkenliğimi, verimliliğimi kaybettim mi vs. gibi düşüncelere kapılabilmekte ve strese girebilmektedirler.
7) Hamilelik: %40 oranında bir stres kaynağıdır. Aslında çocuk sahibi olmak dünyanın en güzel duygularından bir tanesidir. Ancak hamile kalan kadınlar acaba çocuğum sağlıklı olacak mı, ben çocuğuma iyi bir anne olabilecek miyim vb. düşüncelere sahip olduklarından dolayı strese girmektedirler.
3263_st28) Aileye yeni bir bireyin katılması: %39 oranında bir stres kaynağıdır. Bu oran aileye yeni katılan birey eğer yetişkinse, bu kişiyle anlaşıp anlaşamamaya bağlı olarak artmakta veya azalmaktadır.
9) Ekonomik durumda değişiklik:%38 oranında bir stres kaynağıdır. Ancak bu kaynaktan dolayı yaşanacak stres, ekonomik durumun iyi iken kötüye gitmesi durumunda olmaktadır. Çünkü insanların alışık oldukları bir yaşam standardı vardır ve bu standartların aşağıya çekilmesi kişileri strese sokmaktadır.
10) Yakın bir arkadaşın ölümü: %37 oranında bir stres kaynağıdır. Bu oran arkadaşla ne kadar yakın olunduğuna bağlı olarak artmaktadır. Sevilen, sayılan, değer verilen bir kişinin kaybı kişide derin üzüntülere, çöküntülere sebep olmakta ve bu durumda kişiyi strese sokmaktadır.
11) Amirlerle sorun yaşamak: %23 oranında stres kaynağıdır.
12)Ev değişikliği: %22 oranında bir stres yaratmaktadır. Ancak bu oran çocuklarda daha yüksek olmaktadır. Çocukların alış oldukları çevreden ayrılarak yeni bir çevreye girmesi, eski arkadaşlarını geride bırakarak yeni arkadaşlar edinebilme süreçleri çocuk üzerinde, büyüklere oranla daha fazla strese sebep olmaktadır.
13) Tatil: %13 oranında stres kaynağıdır. Tatil aslında her insanın ihtiyacı olan bir şeydir. Tatile çıkamayan insanlar tatil yapamadıkları için strese girerken tatil yapabilecek durumda olan kişilerde, acaba nereye gitsem, yanımda hangi giyeceklerimi götürsem, tatil için neler alsam, tatile çıkana kadar zayıflama lazım vs düşüncelerle strese girmektedirler.

Kaynakça:
stres ve stresle başa çıkma kursu

Yazar: Derya Talas