Taksonomi Nedir?

4218_taksonomi

Dünya üzerinde daha sayısı dahi tam olarak belirlenemeyen, oldukça fazla canlı türü bulunmaktadır. Bu canlı türleri, yaratılış itibariyle oldukça farklı yapılara ve de özelliklere sahiptirler. Canlıların ortak özellikleri diye adlandırılan özelliklerin dahi bazı canlı türlerinde olmayışı, dünya üzerindeki canlıların birbirinden oldukça farklı olduğunu hatırlatmaktadır. Bu nedenle, canlıların sınıflara ayrılması gerek yapılan araştırmalarda, gerek de canlıların daha yakından tanınması için gerekli görülmüştür.

Taksonomi, dünya üzerinde yaşamını sürdürmekte olan canlı türlerinin değişik etkenlere göre sınıflandırılması ve de elde edilen kategorilerin isimlendirilmesi ile ilgilenmektedir. Taksonomi bilim dünyasında kısaca sınıflandırma bilimi olarak da adlandırılmaktadır. Yeryüzünde yaşamını sürdürmekte olan canlıların kendi içlerinde çeşitli prensipler ve de belirli kurallar dahilinde sınıflandırılması, taksonomi tarafından konu edinilir. Taksonomi kelimesinin kökenine bakıldığında, karşımıza Eski Yunanca çıkmaktadır. Eski Yunancada ‘’takson’’ kelimesi düzenleme anlamında kullanılmaktadır. Canlıların sınıflara ayrılmasında birçok üst kategori bulunmaktadır. Grupların tanımlanmasında kullanılan bu tür grup isimlerine familya, alem, takım, tür ve de cins gibi örnekler verilmektedir. Bu şekilde belirli bir gurubu ifade eden isimlere ise genel anlamda “takson” ismi verilir. Taksonomi bilimi ise, burada devreye girmektedir. Taksonomi, taksonların içerisinde yer alacak canlıları belirlemeyi ve de bu canlıları taksonlar içerisinde belirli bir sıraya sokmayı kendine görev edinmiştir.

4218_taksonomiCanlıların, çeşitli prensipler ve de faktörler ışığında sınıflara ayrılmasında kullanılmakta olan taksonomi, canlıların daha iyi bir şekilde tanınmasını sağlamaktadır. Oldukça farklı alanlarda olan kategorilendirmeler, canlıların yaşayış biçimine, kimyasal yapısına, yaşayış yerine ve daha birçok etkene göre şekillenmektedir. Canlıların içine sokulduğu bu kategorilendirilmelerde çeşitli basamaklar kullanılır ve bu basamaklara, taksonomik basamak adı verilir. Bu basamaklarda ise, taksonlar yer almaktadır. Taksonlar da, canlıların türlerine göre birbirleri altında yer alabilir ve de birbirlerini kapsayabilmektedir. Bu durum, sınıflandırılmalarda taksonlar arasında alt üst ilişkisinden dolayı oluşmaktadır. Bu sınıflandırılmanın en üstünde alem yer almaktadır. Alemlere örnek olarak, bitkiler alemi ve hayvanlar alemi gösterilebilmektedir. Burada alem, en üst noktadaki taksonu ifade etmektedir. Daha sonra, önceden belirlenmiş çeşitli ölçütlere göre alt taksonlar belirlenir ve de canlılar özelliklerine göre bu taksonların içine yerleştirilir. Dünya üzerinde yaşamın sürdürmekte olan milyonlarca farklı canlı türünün sınıflandırılması olayı, taksonomi biliminin ne denli kompleks ve de sistemli bir çalışma şekline sahip olduğunun bir göstergesidir.

Taksonomi, çalışma alanı bakımından üç ayrı dala ayrılmıştır. Bu dalların isimleri, Beta, Gamma ve de Alfa’dır. Bu farklı dallar, canlıların birbirlerinden farklı özelliklerine göre araştırılmasına olanak sağlamaktadır. Taksonominin ayrılmış olduğu alt dallar içerisinde, özellikle Alfa Taksonomi diğerlerinden daha da ön plana çıkmaktadır. Bunun nedeni ise Alfa Taksonomi, canlıları kendi içerisinde alan gruplar olan taksonlara isim verir ve hangi canlının hangi taksonun içerisinde yer alacağına karar verir. Bu bağlamda, diğer tasonomi alt dalları içerisinde Alfa Taksonomi daha önemlidir. Dünyada mevcut halde yaşamını sürdüren canlı sayısının tam olarak bilinememesi ve her geçen gün yeni araştırmalar sonucu yeni canlı türlerinin bulunması, Alfa Taksonominin aktif halde çalışmasını sağlamaktadır. Diğer türlerden Beta Taksonomi, türler arasında akrabalık durumunun var olup olmadığını incelemektedir. Gamma Taksonomi ise, canlıların sahip oldukları alttür popülasyonları incelemektedir.

Yazar: Erdoğan Gül