Arı Sineği Nasıl Bir Canlıdır?

Yaygın adı: Arı sineği

Familya: Bombyliidae

Alt takım: Brachycera (Sinekler)

Takım: Diptera (Çiftkanatlılar)

Tür sayısı: 3.000 (800 ABD)

Boyutları: Yaklaşık 1.5 mm 20 mm’e kadar.

Fiziksel Özellikleri: Çoğu etli ve tüylüdür; onlara yaygın isimlerini veren arılarla karıştırabilirler. Çoğunun uzun ve narin bir hortumu vardır; kanatlar sıklıkla daha koyu desenli veya beneklidir.

Alışkanlıkları: Çiçeklerle beslenirken ya da toprakta, kayalarda ya da diğer yüzeylerde dururken bulunabilir. Çiçekle beslenenler nektar aldıkça havada sallanır; genellikle tek başlarına görülürler. Larvalar sıklıkla yalnız arı ve eşek arılarının yuvalarında bulunur.

Yaşam çizgisi: Kur yapma bazı türlerde bazen leklerde meydana gelir; çiftleşmeden sonra dişiler yumurtalarını düşürdükleri ev sahibi böceklerin oyuklarını araştırırlar.

Beslenme tarzı: Erişkinler nektarla beslenir; larvalar asalak ya da yırtıcıdır, esas olarak larva yalnız arılar ve eşek arılarıyla beslenirler. Bazıları düzkanatlıların yumurta kabuklarıyla beslenirler.

Yaşam alanı: Çok nadir sayıda olanlar daha nemli koşullarda yaşarken, çöl ve yarı çöl gibi kuru habitatları tercih ederler.

Yeryüzündeki dağılımı: Uygun habitatların yer aldığı dünyanın her yerinde.

Bir çiçeğin önünde duran yaygın bir arı sineği, uzun hortumu içeri batmış halde, tıpkı küçük bir sinek kuşu gibi görünmektedir ve ilkbaharın geldiğinin ilk belirtilerinden biridir. Ancak çekici küçük yaratık korkunç bir sır saklamaktadır. Yumurtayla ve başka böceklerin larvalarıyla beslenen larvaları ölümcüldür.

Bir bütün olarak bombyliidae familyası arı sinekleri olarak adlandırılsa da, yalnızca bir kısmı gerçekten arılara benzer. Kuzey yarıkürenin her yerinde bulunan yaygın arı sineği bombylius majör sağlam, tüylü gövdesi ve uzun hortumuyla arı benzerlerinin tipik bir örneğidir. Arı sineğinin başka tipleri daha narin gövdeye, daha kısa ağız yapılarına ve tüylerden ziyade pullara sahiptir. Pullar parlak renkli olabilir. Ancak bir özellik bütün türlerce paylaşılır-türlerin büyük kısmı tanınmak için çoğunlukla rehber olarak kullanılan kanatlardaki koyu desenlere sahiptir.

Bütün arı sinekleri ısıyı sever ve güneş altında ya toprakta ya da bitki örtüsünde bulunacaklardır. Dünyanın daha sıcak ve daha kuru bölgelerine ait böceklerdir. Yaygın arı sineği- türlerden biri daha serin ve nemli koşullara daha dayanıklıdır. -17°C’den düşük sıcaklıklarda uçamaz ve sıcaklık 12°C’ye ulaşana kadar yürüyemez.

Hassas Bombalama

Pek çok sinek familyasıyla birlikte, dişi ve erkek arı sineklerini bir araya getirmek davranışta bazı değişiklikler gösterir. Yaygın arı sineği, bir dişi için bir parça çiçeği çekici bulur ve sonra biri eşlik edene kadar uçarak yaklaşır. Erkek bütün gelen böcekleri inceleyerek gücüyle bölgesini savunur ve zorluk çıkarabilecek başka erkekleri geri püskürtür.
Dişiler havada karşılaşır ve ikisi çiftleşirken belirli bir mesafeye uçarlar, dişi önde ve erkek açıkça geriden uçar. Exoprosopa türü erkek arı sinekleri dişinin önünde kur dansını yaptıkça sıklıkla dişilere ışık tuttukları gövdelerinde metalik bir parçaya sahiptir.

Önceki iki türün erkekleri tek başlarına çalışmalarına rağmen başka türlerin erkekleri lekler oluşturabilir. Lek davranışının bir örneği Kaliforniyalı çöl arı sineği Lordotus pulchrissimus’ta bulunur. Erkekler 60 ile 90 dakika arasında toplanırlar ve havada birbirlerini kovalarlar. Aynı bölgeler yıldan yıla her alan arasında yaklaşık 120 m lek için kullanılır. Yumurtadan yeni çıkmış dişiler önemli bir alanda uçarlar. Yakın bir zamanda leklerin biriyle etkileşime girerler ve böylece uygun bir eş bulurlar. Çiftleşme yaklaşık 10 dakika sürer ve dişiler yalnızca bir kere çiftleşir.

Çiftleştikten sonra dişinin yumurtalarım bırakması için uygun bir yer bulması gerekir. Arı sineği larvaları, larvalarla ve başka böceklerin larvalarıyla, özellikle yalnız arıların, eşek arılarının ve çekirgelerin larvalarıyla beslenir. Bu yüzden bu tür böceklerin sürülerini araştırmak zorundadır. Yaygın arı sinekleri gibi bazı türlerin dişileri yumurtalarını, yumurtadan yeni çıkmış larvayı ev sahibinin yuvasını veya oyuğunu bulsun diye kaba şekilde doğru yere bırakır. Diğerleri daha hassastır. Örneğin, Avrupalı bombylius canescens türünün dişisi tarafından kullanılan “hassas bombalama” yöntemim izlemek ilginçtir. Yavaş, havada asılı durma hareketi onu, yalnız arı ve eşek anlarının yatay oyuk girişleriyle dolu kumlu bir seddine taşır. Uygun bir oyuk bulacak, önünde bir inç veya daha fazla duracak ve kendisini dikkatlice hizalayacaktır. Sonra karnının ucunda hafif bir vuruşla girişe bir yumurta sürecek. Hatalar yapabilse de ve yumurtası bir kurt oyuğuna düşebilse de genellikle amacında kesindir. Kuzey Amerikalı anthrax türü arı sineklerinin dişileri biraz daha dikkatli olmak zorundadır. Kendi larvalarının sahibi olarak kaplan böceği larvalarını kullanırlar. Kaplan böceği larvaları avcıdır ve korkunç çenelere sahiptir. Bir böcek oyuğu keşfettiğinde, dişi arı sinek etrafında dolanır. Böcek larvası girişte değilse, kısa süreli konabilir. Sonra oyuğun üzerinde bir süre dolanır, karnının ucunu alt kısma doğru kıvırır, açılışın 10 mm sinde aşağı doğru fırlar ve bir yumurtayı bırakır. Bir ya da daha fazla yumurta saniyede yaklaşık bir oranında aynı oyuğa bırakılabilir.

Beslenme

Arı sinekler, sonuçta tam yetişkin bir sineğin oluşmasını sağlayacak protein alan larva aşamasının başka bir örneğidir. Erişkinlerin her zaman oldukça aktif yaşam tarzları için gerekli olan şekeri sağlamak için tamamen nektarla beslendikleri düşünülürdü. Ancak bazı ya da pek çok olası arı sineklerinin de polenle beslenmesi mümkündür. Kesinlikle polenin alındığı bir tür, Georgia ve Floridalı benekli kanatlı poecilognathus punctipennistir. Arı sineği gün çiçeği commelina ereeta ve telgraf çiçeği türü Tradescantia roseolensi ziyaret eder. Polen, karına inmeden önce hortum ucuna geçtiği ayağıyla başçıklardan dışarı atılır.

Larvalar toprağın altında göze görünmeden beslenmelerine rağmen, faaliyetlerine dair önemli bir bilgiye sahibiz. Birinci dönem larva diğer dönemdekiler gibi görünmez. Bir planidium olarak adlandırılır ve göğsün üzerinde ve karnın ucunda tüyler vardır. Yaşamdaki bir amacı, hücresindeki bir arı ya da eşek arısı larvası olabilen ev sahibini bulana kadar sallanmaktır.

Alternatif olarak, güve tırtılı ya da pupa veya arı sineği türüne dayanan başka türden bir böceğin larvası olabilir. Arı larvalarıyla beslenen türlerde, sinek larvası ev sahibi tamamen olgunlaşana kadar bekler. Sonra planidiumdan tipik bir larvaya doğru değişir ve sonuçta ölen bir ev sahibi larvayı emmeye başlar. Bazı güve yiyen türlerin larvaları dışarıdan ev sahibini emmekle başlar, fakat sonra birinci dönemdeki larvalar ev sahibi larvanın gövdesine girer ve onu içerden yemeye devam ederler. Güve yiyenlerin planidium larvasının ev sahibini bulması iki gün sürebilir. Bazı yalnız eşek arısı türleri, kendi larvalarını besledikleri oyuklarında tırtılları depolarlar. Pek çok türün arı sineği larvaları, oyuğa girerek ve depolanmış tırtılları kendileri yiyerek eşek arısından faydalanırlar.

Karışık Damarlı Sinekler

Küçük familya nemestrinidae arı sinekleriyle yakın akrabadır ve onlarla kolayca karıştırıla bilirler. Üyeleri de daha etlidir ve arılara benzer; çoğu hoş bir biçimde fark edilir.

Nektarla beslenmek için çiçeklere daldırdıkları uzun ve narin bir hortumları vardır. Havada asılı dururken çiçeğe yaklaşırlar ve bitkiyi bacaklarıyla kavrarlar. Sonra beslendikçe kanat vuruşu fark edilir şekilde yavaşlar. Bu arada kanatların çıkardığı ses çok tizden daha düşük tizli bir vızıltıyla değişir. Aslında sinekler görülmeden önce sıklıkla duyulurlar.

Sineklerin yaygın ismi, kanatlardaki damarların ağımsı bir düzenlemede ekstra çapraz damarlarla güçlendirilmesi gerçeğinden gelir. Birleşik Devletlerin ıssız güneybatısında altı türüyle daha çok sıcak, kuru habitatların sinekleridirler. Akdeniz civarında da bulunmaktadır. Bu larvalar, bok böceği arı larvalarını bir ev sahibi olarak kullanan bazı türlerle esasen çekirgelerin parazitleridir.

Kaynakça:
BBC

Yazar: Tuncay Bayraktar

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :