Bazal Ganglion Felci

İnme, beynin bir kısmına kan akışı kesildiğinde veya beyindeki bir kan damarı beynine kan akıttığında ve beyin dokusuna kan verdiğinde meydana gelebilecek tıbbi bir acil durumdur. Bazen inme, sadece motor hareketini kontrol etmeye yardımcı olmakla kalmayıp aynı zamanda beynin mesaj merkezi olan bazal ganglionları da etkilemektedir.

Bazal Ganglion Felci Nedir?

Bazal ganglion felci beyindeki önemli fonksiyonlara zarar vermektedir. Kan, beyine oksijen taşır. Beynin bir bölgesine kan akışı kısıtlandığında veya durdurulduğunda, beyin yeterince oksijen almaktadır. Oksijen yoksunluğu o bölgedeki beyin hücrelerine zarar verir ve sonuç olarak ölümle sonuçlanmaktadır. Bazal ganglionlar olarak adlandırılan hücre gövde topluluğu, beynin derinliklerine kadar uzanmaktadır. Bazal ganglionlar, çeşitli bedensel fonksiyonlar için mesaj merkezi olarak hizmet etmektedir. Bu mesaj merkezi aşağıdakileri vücutta bazı fonksiyonları kontrol etmektedir. Bu fonksiyonlar aşağıdaki gibidir:
• Hareket
• Kişilik
• Kas kontrolü
• Duygu
• Düşünmenin bazı yönleri
Bununla birlikte bazal ganglion felci, beynin bu önemli bölgesini etkilediği için tehlikelidir.

Çeşitleri ve Nedenleri

Hepsi farklı sebeplerle birkaç bazal ganglion felci türü bulunmaktadır. Üç ana tipi vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
İskemik inme: Bu yaygın felç, bir kan pıhtısı beyine kan taşıyan bir damarı tıkayarak kanın hedefine ulaşmasını imkânsız hale getirmektedir. Tüm vuruşların yaklaşık yüzde 87’si iskemiktir.
Hemorajik inme: Ulusal İnme Derneğine göre, bu daha az görülen inme tipi tüm inme ölümlerinin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturmaktadır. Bu inme tipi, kan bir patlamadan, yırtılmadan veya dengesiz bir kan damarından beyindeki dokuya sızdığında meydana gelmektedir. Kan birikmesi, şişlik, baskı ve sonuçta beyin hasarına neden olmaktadır. Birçok bazal ganglion felci, çoğunlukla kontrolsüz yüksek tansiyondan kaynaklanan hemorajik inmeler oluşmaktadır.
Geçici iskemik atak (TIA): Kişiler bu saldırıları sıklıkla mini vuruş olarak tanımlamaktadır. Daha kesin olarak, bir TIA inme benzeri semptomların birkaç dakika boyunca, ancak her zaman 24 saatten daha az bir sürede ortaya çıktığı anlamına gelmektedir. Kalıcı hasar olmadan çözülürler ve bu olaylar yaşamın ileriki günlerinde daha şiddetli bir inme olabileceğinin bir işareti olmaktadır.

Semptomları

Vuruşların ortak bir belirti ve belirti kümesi bulunmaktadır. Herkes bunlardan haberdar olmalı çünkü ne zaman gerçekleştiğini bilmek ve harekete geçmek hayat kurtarmak için yardımcı olmaktadır. Tipik belirtiler bulunmaktadır ve bu belirtiler aşağıdaki gibidir:
• Vücudun bir tarafında yüz, kol veya bacağın ani uyuşması veya zayıflığı
• Ani karışıklık, konuşma güçlüğü veya bilişsel problemler
• Şiddetli baş ağrısı
• Yürüme zorluğu, denge ve koordinasyon kaybı
• Bir veya her iki gözde de birden görme güçlüğü
• Sarkık, düzensiz bir gülümseme
Ayrıca bazal ganglion felci diğer felç tiplerinden daha fazla tanımlamayı zorlaştırabilecek bazı benzersiz belirti ve semptomlara sahiptir. Bunlar belirti ve semptomlar aşağıdaki gibidir:
• Yutma zorluğu
• Titreme
• Hareketi kısıtlayan zayıf veya sert kaslar
• Vücudun bir tarafının farkındalığının kaybı
• Şiddetli apati
• Kişilik değişiklikleri
Bu semptomları kendi içinde veya başkalarında fark eden herkes derhal tıbbi yardım almalıdır.

Tedavi

Bazal ganglion inme tedavisi, inme tipine ve kişinin ne kadar çabuk tıbbi yardım aldığına bağlıdır. İnme mağdurları hastaneye zamanında ulaşırlarsa, inme semptomlarına neden olan kan pıhtılarını parçalayan bir ilaç alma imkânları bulunmaktadır. Hemorajik bazal ganglion felci olanlar, artan basıncı azaltmak için ameliyat gerekmektedir. Cerrah kapatmak için açık artere küçük bir cihaz yerleştirmektedir. Bununla birlikte daha büyük kanamalar daha önemli cerrahi ve drenaj gerekmektedir.

Hastalığın Görünümü

İnmenin iyileşmesi çok uzun zaman almaktadır fakat bazı kişilerin bazal ganglion darbesinden tam olarak iyileşme şansı olmayabilmektedir. Her tür inme hayatı tehdit edicidir ancak, hızlı tıbbi müdahale daha iyi bir iyileşmeye yol açmaktadır. Felçten kurtulmak uzun bir süreç olmaktadır. Bazal ganglion felci sonrası görünüm esas olarak beyin hasarının boyutuna bağlı olarak değişmektedir. İnme bazal ganglionlara yalnızca hafifçe zarar verdiyse, iyi bir iyileşme olasılığı daha yüksektir. Yapılan bir çalışmada, beynin bu bölgesine zarar gören kişilerin kalıcı etkiler sahiptir. Bazal ganglion felcinin kalıcı etkileri vardır ve bu kalıcı etkiler aşağıdaki gibidir:
Duyumdaki değişiklikler: Bazal ganglion felçinden kurtulan kişiler, hissetme ya da dokunma onaylama konusunda zorluk yaşamaktadırlar. Bu, vücut hareketlerini izlemelerini ve kontrol etmelerini problemli hale getirmektedir.
Hareket kaybı: Tüm inme tiplerinde olduğu gibi, bazal ganglion inmesi özellikle vücudun sol tarafında, kalıcı kas zayıflığına neden olmaktadır.
Hareketi başlatmak, durdurmak veya sürdürmek konusunda zorluk çekmek: Beynin bu bölgesine zarar vermek hareketi düzenlemeyi zorlaştırmaktadır.
Kişilikteki değişiklikler: İnme, kişiyi başkalarına anlamlı gelmeyen zamanlarda güldürebilir veya ağlatabilir. Ayrıca birçok kişi inme sonrası depresyona girmektedir.
Yargılamadaki değişiklik: Karışıklık, karar vermeyi ve mantıklı düşünmeyi zorlaştıran bir vuruştan sonra yaygın olan bir durumdur.
Konuşmadaki değişiklikler: Bir inmeden sonra iyileşen kişi konuşurken kelimeleri karışabilir, unutabilir veya kelimeleri bulamayabilmektedir.

Risk Faktörleri

İnme riski daha yüksek olan kişiler risklerini en aza indirmek için koruyucu önlemler almalıdırlar. Bu nedenle risk faktörlerinin farkında olmak faydalıdır. İstatistiklere göre, yaşlı yetişkinlerinin inme geçirme olasılığı daha muhtemeldir. Ancak, her yaştan ve etnik kökene sahip kişiler risk altındadır. Ayrıca tıbbi risk faktörleri de vardır. Bu risk faktörleri aşağıdaki gibidir:
• Kişisel veya aile felç öyküsü
• Önceki TIA
• Yüksek tansiyon
• Atriyal fibrilasyon, kalbin üst odalarının düzensiz kasılma geçirdiği bir kalp rahatsızlığı
• Yüksek kolesterol
• Diyabet
• Boyundaki beyne kan sağlayan arterlerin daralması olan karotis arter hastalığı

Önleme

İnme riskini azaltmak için özel yaşam tarzı önlemleri almaya devam etmek hayati önem taşımaktadır. Bu alınması gereken önlemler aşağıdaki gibidir:
• Egzersiz ve diyet yoluyla sağlıklı kiloyu koruma
• Kan basıncını kontrol etme
• Diyabet yönetimi
• Sigarayı bırakmak
• Alkol kullanımının sınırlandırılması
Bununla birlikte her bir risk faktörünü önlemek mümkün olmamakla birlikte, kişiler inme olasılığını azaltmak için hemen adımlar atmaya başlamalıdırlar. Kişi yukarıda listelenen belirtilerden herhangi birini gösteriyorsa, hemen acil servis aranmalıdır. Ambulans yolda iken, inme semptomları yaşayan kişiyi güvenli ve sabit bir yüzeye uzanması sağlanmalıdır.

Kaynakça:
patienteducation.osumc.edu
ncbi.nlm.nih.gov
stroke.org
strokeassociation.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :