Benlik Nedir?

Benlik, kişinin “Ben Kimim?” sorusuna verdiği cevaplar bütünüdür. Benlik bir diğer yönü ile ifade edilecek olursa, her bireyin iki yaş civarında doğuştan getirdiği yatkınlıkları ve çevresel etmenler ile beraber şekillenen kendi hakkında olumlu veya olumsuz algıların tümü olarak ifade edilecektir. Benlik, kişinin “Ben Kimim?” sorusuna verdiği cevaplar bütünüdür. Benlik bir diğer yönü ile ifade edilecek olursa, her bireyin iki yaş civarında doğuştan getirdiği yatkınlıkları ve çevresel etmenler ile beraber şekillenen kendi hakkında olumlu veya olumsuz algıların tümü olarak ifade edilecektir.

Benlik nesnel değil öznel bir olgudur. Kişinin baskılara karşı verdiği direnç, çevrenin dönütlerine ve kontrol altına alabildiği ya da alamadığı durumlara göre şekillenir. Bireyin kendine karşı olan algısı ortaya çıkar. Bu algı sayesinde, kişi devamlı bir değişim içinde olabilir.

Benliği öncelikle etkileyen durumlar içerisinde kişisel algılar, doğuştan getirilen yapılar ve tüm bunların şekil almasını sağlayan sosyal çevredir. Bu üç etmen insanların içten gelen sorularına karşı cevap arayışlarını ve cevabına giden yolun mihenk taşlarını oluşturur.

Kişilerin algıları söz konusu olduğunda, oldukça karıştırılan iki durum vardır: Benlik ve kişilik… Benlik, kişilik demek değildir. Kişiliğin bir yan ürünüdür. Bu yan ürünün ortaya çıkmasını ise etkileyen birçok etmen vardır. “Ben kimim?” sorusunun cevabını ararken kişiyi etkileyecek etmenler olarak nitelendirilen bu durumlar parça parça algılar şeklinde birleşerek bütünü oluşturur. Bu bütün “Benlik Algısı”dır.

Benlik Algısını Etkileyen Etmenler

• Sosyal Çevre: Bireyin kendini algılaması, çevreden aldığı dönütler ve toplumdaki yeri ile şekillenir, değişir veya gelişme gösterir.
• Aile: Bireyin ilk sosyal yapısı ailedir. Bireyin aile yapısı, ailenin bireye yaklaşım şekli ve ailenin birey hakkındaki yargıları bireyin etkileşime ilk girdiği kişiler ve ilk dışsal uyaranları aldığı yapı olması sebebiyle bireyin benlik algısını şekillendirmekte önemli bir unsurdur.
• Yetkinlik: Birey gelişirken yapabildiği durumların fazlalığı ve azlığı yapabilme becerisi ile birlikte özgüven depolar veya özgüvensiz bir psikoloji oluşturur. Bu sebeple kişisel gelişimde, yetkin olma hissi benlik gelişimini fazlasıyla etkilemektedir.
• Akademik Durum: İkinci sosyal çevre ise okuldur. Okul başarısı ile birlikte kendini sosyal bir çevrede ilk kez tek başına temsil eden birey, başarılı olma veya olmama durumuna göre bir statü elde eder. Bu statünün düzeyine göre ise benliğine olumlu, olumsuz kodlamalar gerçekleşir.
• Fiziksel Yapı: İnsanların gözündeki beğeni sinyalleri kişide olumlu bir gelişim sağlamaktadır. Toplumun güzellik anlayışına göre bir fiziki yapıya sahip olmak kişilerin benlik algılarında olumlu bir gelişim sağlamaktadır. Herkes beğenilmek ister ve bu beğenilmenin verdiği özgüven ile daha dışa dönük, daha güçlü bir yapı ile benlik algılarında pozitif bir etki olması hali göz ardı edilemeyecek kadar yüksek bir haldir.

Kaynakça:
kisiselbasari.com/benlik-nedir.html
kortopsikoloji.com/dergi/kisa-kisa-18

Yazar: Gökçe Cömert