Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Doğum Yaralanmaları: Tanımı, Nedenleri, Belirtileri ve Türleri

0 28

Doğum yaralanmaları bir bebeğin doğum sırasında, doğumdan kısa bir süre önce veya doğumdan kısa bir süre sonra maruz kaldığı her türlü zarardır. Birçok bebek doğum sürecinde küçük yaralanmalardan mustariptir. Bu yaralanmaların çoğunun tedavi edilmesi ve sıklıkla kendi başlarına iyileşmektedirler. Önemli doğum yaralanmalarından bazıları aşağıdaki gibidir:
• Serebral palsi
• Erb Palsi
Beyin hasarı
• Bebek hematomu
• Rahim içi fetal ölüm
• Kernikterus
• Yenidoğan sarılık
• Omurilik yaralanmaları
• Vakum çıkarma komplikasyonları
Bir bebek doğum yaralanması geçirmişse, yaralanmayı ve semptomlarını yönetmek için tedaviler önerebilecek deneyimli bir doktordan tıbbi yardım almak çok önemlidir. Bununla birlikte, bazı yaralanmaların tedavisi yoktur, yani bebeğin yaşamlarının geri kalanında fiziksel veya zihinsel bir bozuklukla yaşaması mümkündür. Bazı aileler çocuklarının doğum yaralanmalarını doğum uzmanları ve doğumda yardımcı olan diğer sağlık personeli tarafından yapılan tıbbi hatalara kadar izlemiştir. Doktorlar bebeklerin doğum yaralanmalarından korumakla yükümlüdür, ancak başarısız olma ihtimalleri vardır. Bebeğin tıbbi uygulama hatası nedeniyle doğum yaralanması geçirdiği düşünülüyorsa, bebeğin sağlık giderlerini karşılamaya yardımcı olması için mali tazminat talep etmek için yasal işlem yapılması düşünülmelidir.

Doğum Kusurları ve Doğum Yaralanmaları

Doğum yaralanmaları ve doğum kusurları arasındaki en belirgin fark, nasıl geliştikleridir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre, doğum kusurları tipik olarak hamileliğin ilk üç ayında gelişmektedir, ancak herhangi bir aşamada da ortaya çıkabilmektedir. Uyuşturucu kullanımı ve aile tıbbi geçmişi gibi faktörler doğum kusuru riskini artırabilmektedir, ancak CDC çoğu durumda nedenlerin hala bilinmediğini belirtmektedir. Doğum yaralanmaları tipik olarak doğum anında meydana gelmektedir. Bir bebek doğum sırasında fiziksel travma geçirirse örneğin, tıbbi bir hata başını, boynunu veya kollarını yaralarsa doğum yaralanmasıyla doğabilmektedir. Ayrıca bir fetus rahimdeyken bir hastalığa yakalanabilmekte ve doktorlar bu durumu teşhis edemez veya uygun şekilde tedavi edemezse, doğumda da yaralanmaya neden olabilmektedir.

Doğum Yaralanma Türleri

Doğum yaralanmaları şiddet derecesine göre değişmektedir. Ciddi yaralanmalar bebeği zihinsel veya fiziksel olarak özürlü bırakabilirken, hafif yaralanmalar tedavi ile tedavi edilebilir veya zamanla tamamen iyileşebilmektedir. Doğum yaralanmalarından bazıları aşağıdaki gibidir:
Beyin hasarı
Beyin hasarı, bebek doğum sırasında ciddi bir kafa travması geçirdiğinde ortaya çıkmaktadır. Yeni doğanlarda beyin hasarı bazı durumlardan kaynaklanabilmektedir ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Tanı konulmamış bir beyin enfeksiyonu
• Asfiksi (oksijen kaybı)
• Beyinde kanama
• Künt kuvvet, vakum ekstraksiyonu veya kafadan çekme nedeniyle fiziksel yaralanmalar
• Göbek kordonu boğulma
Bir bebeğin beyin hasarının şiddeti her vaka arasında değişmektedir, yaralanmanın derecesi ve beynin etkilenen kısmı tarafından belirlenmektedir. Bu faktörlere bağlı olarak, bebeğin tam bir iyileşme sağlayabilmektedir veya uzun süreli bir sakatlıkla yaşayabilmektedir.
Serebral Palsi
Doğum Yaralanmaları: Tanımı, Nedenleri, Belirtileri ve TürleriBir bebek, doğum sırasında beyin hasarına maruz kalırsa, kas kontrollerini sınırlarsa serebral palsi gelişebilmektedir. CDC’ye göre, serebral palsi olan kişilerin % 85-90’ı doğumdan önce veya doğum sırasında beyin hasarı nedeniyle durumu geliştirmişlerdir. Bazı yaralanmalar bebeğin beynine zarar verebilmektedir ve serebral palsi oluşturabilmektedir. Bu yaralanmalar aşağıdaki gibidir:
• Beyinde kanama
• Ateş ve enfeksiyon
Kalp krizi veya inme
• Beyne oksijen eksikliği
• Tıbbi ihmal
Doktorlar, doğumdan önce, doğum sırasında ve doğumdan sonra bebekleri güvende tutmakla yükümlüdür. Eğer yapmazlarsa, bir bebeğin serebral palsi tedavisi olmadığından kalıcı bir sakatlıktan muzdarip olabilmektedir. Bir tedavi olmadan, serebral palsi belirtileri bebeği hayatlarının geri kalanı boyunca etkilemektedir ve uygun tedavi olmadan zamanla kötüleşebilmektedir.
Erb’in Palsi
Doğum sırasında bebeğin sinirlerinde hasar, Erb’in felçine yol açabilmektedir, bu da çocuğun elini, kolunu veya omzunu felç edebilmektedir ya da etkilenen uzuvlarda hissizliğe yol açmaktadır. Erb felçinin ortak nedenleri bulunmaktadır ve bu ortak nedenler aşağıdaki gibidir:
• Bebeğin başı, boynu veya omuzları doğum sürecinde sıkışma
• Zor bir doğum sırasında bebeğin boynunu veya kafasını çeken doktorlar
• Bebeğin ayaklarını önce ayak (makat) doğumuyla çekme
Amerikan Nöromüsküler ve Elektrodiagnostik Tıp Derneği’ne göre, her 2.000 çocuğun 1-5’inde Erb felçine yol açan bir doğum hasarı yaşamaktadır. Miami’deki Nicklaus Çocuk Hastanesi, Erb felci olan çocukların genellikle tedavi olmadan tam bir iyileşme sağlayabileceğini belirtmektedir. Bazen, çocukların tamamen iyileşmesi için terapi veya ameliyat gerekebilmektedir. Bazıları asla yaralanmalardan sonra tamamen iyileşememektedirler. Örneğin, NFL futbol oyuncusu Adrian Clayborn, Erb felci ile doğduktan sonra hala sağ kolunu tam olarak uzatamamaktadır. Adrian’ın durumunda, terapi profesyonel futbol oynayabilmesi için durumunun üstesinden gelmesine yardımcı olmuştur.
Hipoksik İskemik Ensefalopati (HIE)
HIE, bir bebeğin beyni doğum sırasında oksijen ve kan akışından muzdarip olduğunda ortaya çıkmaktadır. Doğum sırasında HIE’ye neden olan birçok faktör bulunmaktadır ve bu faktörler aşağıdaki gibidir:
• Anormal derecede uzun emek
• Yanlış pozisyonda Fetus
• Plasental kanama veya ani
• Göbek kordonu prolapsusu (göbek kordonundan oksijen akışı kaybı)
California Üniversitesi, San Francisco Benioff Çocuk Hastanesi’ne göre, yaralanmanın kapsamı HIE’nin bir çocuğu nasıl etkileyeceğini belirlemektedir. Bazı bebeklerde nöbetler, işitme, görme ve beslenme sorunları olabilmektedir. Diğerleri uzun süreli sağlık problemleriyle karşılaşmayabilmektedirler.
Bebek Hematomu
Doğum Yaralanmaları: Tanımı, Nedenleri, Belirtileri ve TürleriKafatasındaki kanama beynin etrafında kan birikmesine neden olduğunda, hematom olarak bilinmektedir. Hematomlar beyne baskı yapmaktadır ve kafada nöbetlere, şişliklere veya depresyonlara ve beyin hasarına yol açmaktadır. Chicago Üniversitesi’ne göre, bebek hematomları için ana risk faktörleri uzun veya zor işçilik ve vakum çıkarıcı veya forseps kullanımıdır. Bebek hematomları erken yakalanırsa ameliyatla tedavi edilebilmektedir, hatta bazıları kendi kendine temizlenebilmektedir. Doğru tanı ve hızlı tedavi olmadan, ciddi bir bebek hematomu kalıcı beyin hasarına neden olabilmektedir.
Rahim İçi Fetal Ölüm
Bazen, bir fetus doğmadan önce ölmektedir. Bu intrauterin fetal ölüm, daha yaygın olarak ölü doğum olarak bilinen bir trajedi olarak bilinmektedir. Rahim içi fetal ölümün yaygın risk faktörleri bulunmaktadır ve bu risk faktörleri aşağıdaki gibidir:
• İkizler, üçüzler veya daha fazla bebeğe hamile kalmak
• Genetik faktörler
• Göbek kordonu prolapsusu
• Maternal obezite, diyabet ve yüksek tansiyon
Mart ayında Dimes’e göre Amerika’da her 100 gebelikten 1’inde intrauterin fetal ölüm meydana gelmiştir.
Yenidoğan Sarılık
Doğumdan kısa bir süre sonra, bir bebeğin cildi sarı renkte görünebilmektedir ve bu yeni doğan sarılık olarak bilinmektedir. Yeni doğan sarılık, vücutta kan hücrelerinin yerini alan bir pigment olan bilirubin birikmesi olduğunda ortaya çıkmaktadır. Çoğu durumda, yeni doğan sarılık iki hafta içinde geçmektedir, ancak bazı bebekler çok fazla pigment varsa mavi ışık tedavisi ile tedaviye ihtiyaç duyabilmektedir. Işık tedavisi vücudun bilirubini daha kolay işlemesini sağlamaktadır. Nadir durumlarda, büyük miktarlarda bilirubin birikebilmektedir ve kalıcı beyin hasarına neden olabilmektedir. Doğum Yaralanmaları: Tanımı, Nedenleri, Belirtileri ve Türleri
Kernikterus
Tedavi edilmemiş yeni doğan sarılık kernikterusa yol açabilmektedir. Bir bebek kernikterustan muzdarip olduğunda, bilirubin vücutlarında birikmektedir ve beyinde toplanmaya başlamaktadır. Kernikterusu olan bebekler genellikle aşırı derecede sarılıklı ve uyuşuk görünmektedir. Ayrıca yemek yeme konusunda sorun yaşayabilmektedirler ve yüksek sesli tiz sesler çıkarabilmektedirler. Tedavi olmadan kernikterus nöbetlere, işitme kaybına ve geri dönüşümsüz beyin hasarına yol açabilmektedir. Kernikterus veya sarılıktan endişe eden aileler, bebeklerini en kısa zamanda bir doktora götürmelidir.
Omurilik Yaralanmaları
Omurga, beyne vücudun uzuvlarını kontrol etmesini sağlayan sinyaller göndermektedir. Omurilik yaralanması bu sinyalleri kesebilmektedir ve bebeğin dokunma hissini ve hareket kabiliyetini azaltabilmektedir. NYU Winthrop Hastanesi’ndeki neonatologlara (yeni doğan bakım doktorları) göre, yeni doğmuş omurilik yaralanmaları genellikle bir tıp uzmanı doğum sırasında bebeğin omurgasını çok zorladığında ortaya çıkmaktadır. Omurilik yaralanmaları iki türe ayrılmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Eksik omurilik yaralanması: Bebeğin omurgadaki yaralı alanın altında bir miktar kontrol veya his olabilmektedir.
• Tam omurilik yaralanması: Bebeğin yaralanmanın altındaki uzuvları hareket ettirememektedir veya hissedememektedir.
Stanford Çocuk Sağlığına göre, doğum sırasında omurilik yaralanmaları tipik olarak boynu etkilemektedir. Mayo Clinic, omurga hasarının onarılamayacağını bildirmektedir. Bununla birlikte, terapi ve ilaç gibi tıbbi tedaviler durumun yönetilmesine yardımcı olabilmektedir ve zamanla kötüleşmesini önleyebilmektedir.
Vakum EkstraksiyonKomplikasyonları
Bir bebek doğum sırasında doğum kanalında sıkıştığında, bazı doktorlar doğumda yardımcı olmak için vakum çıkarıcıları kullanabilmektedirler. Vakum çıkarıcı, bebeğin kafasına yumuşak bir kap kullanarak bağlanmaktadır. Anne bir kasılma sırasında iterken doktorun bebeği çekmesine izin veren bir emiş kuvveti oluşturmaktadır. Birleşik kuvvet bebeği doğum kanalından çıkarmaya yardımcı olabilmektedir. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesine göre, bir bebeği vakum çıkarıcıdan yardım almadan vermek daha güvenlidir, çünkü birini kullanmak bebeğin kafa derisinin etrafında veya altında kanamaya neden olabilmektedir. Nadir durumlarda, vakum ekstraksiyon komplikasyonları ciddi yaralanmalara neden olabilmektedir. Önemli vakum ekstraksiyon yaralanmaları bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Beynin içinde kanama
• Omuz hasarı
• Kafatası kırıkları
Doktorlar sadece en iyi seçenek olduğuna inanıyorlarsa vakum aspiratörlerini kullanmayı düşünmektedirler. Bundan rahatsız olan ebeveynler, doktorlarına vaktinden önce diğer doğum yardımı yöntemleri hakkında sorular sormalıdır.

Diğer Doğum Yaralanmaları

Yukarıda listelenen yaralanmalara ek olarak, bebeğe zarar verebilecek çok sayıda başka doğum yaralanması vardır. Diğer önemli doğum yaralanmaları aşağıdaki gibidir:
• C-Bölümü yaralanmaları
• Epidural doğum yaralanmaları
• Fetal laserasyonlar
• Folik asit eksikliği anemisi
• Forseps iletim yaralanması
• Bebek Çanı felci
• Beyin kanaması
• Kemik kırılması
• Bebek kistik fibrozu
• Bebek omuz distosisi
• Bebek spina bifida
• Klumpke felci
• Yenidoğan inme
• Plasental doğum yaralanmaları

Doğum Yaralanmalarının Nedenleri

Doğum yaralanmaları anne veya fetusla ilgili tıbbi problemlerden ya da tıbbi malpraktis gibi başka faktörlerden kaynaklanabilmektedir. Doğum yaralanmalarının önemli nedenleri bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Fetal sağlık faktörleri: Önce bir fetus doğarsa, doğum sırasında oksijen veya kan akışını kaybetmektedir veya bir enfeksiyon geliştirirse, doğum yaralanması riski artmaktadır.
• Maternal (annenin) sağlık faktörleri: Maternal obezite, diyabet veya anormal pelvis şekli doğumun zorlaşmasına neden olabilmektedir ve doğum hasarı riskini artırabilmektedir.
• Tıbbi uygulama hatası: Tıbbi araçların zorla kullanılması, annesine yanlış ilaç verilmesi veya tehlikeli bir tıbbi durumun teşhis edilmemesi, bebeğin doğum yaralanmasına neden olabilmektedir. Doktorlar uygun prosedürleri uygularsa tüm bu sorunlar önlenebilmektedir.
Birçok olası doğum yaralanmasına neden olsa da, bazı aileler bebeklerinin doğum yaralanmasının nedenlerini kesin olarak öğrenmemektedirler. Bazı semptomlar bebeğin doğumundan aylar veya yıllar sonra fark edilmeyebilmektedir yani bu aileler asla çocuklarının durumuna neyin sebep olduğu hakkında cevap bulamamaktadırlar.

Yaygın Doğum Hasarı Belirtileri

Doğum yaralanması semptomları, duruma ve tanıya bağlı olarak zamanla değişebilmekte, iyileşebilmekte veya kötüleşebilmektedir. Doğum yaralanmalarının fiziksel belirtileri bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Körlük veya sağırlık
• Disket veya sert kaslar
• Vücudun bir bölümünü hareket ettirememe
• Etkilenen uzuvda uyuşma hissi
• Oturmak gibi eksik gelişimsel kilometre taşları
Doğum yaralanmalarının entelektüel belirtileri bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Kavramları öğrenme ve anlama güçlüğü
• İletişim sorunları
• Kötü organizasyon ve sıralama becerileri
• Kısa konsantrasyon süresi
Diğer önemli semptomlar ise aşağıdaki gibidir:
• Epilepsi ve nöbetler
• Aşırı uyku hali
• Keskin, yüksek sesle ağlama
Kişi bebeğin doğum yaralanması belirtileri gösterdiğine inanıyorsa, mümkün olan en kısa sürede doktoruna başvurmalıdır. Erken teşhis, bebeğin gerekli tedaviyi almasına ve durumunu yönetmeye yardımcı olabilmektedir.

Kaynakça:
https://www.cerebralpalsyguidance.com/birth-injury/

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku