Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Rollo May Kimdir?

1 58

Tam ismi Rollo Reen May’dir. 1909 yılında, mütevazi, dindar, yüksek eğitimli bir ailenin çocuğu olarak Amerika’nın Ohio eyaletinde Midwest kasabasında dünyaya gelmiştir. Çocukluk döneminde ebeveynleri boşanmış ve ablasına şizofreni teşhisi konulmuştur.

Rollo ismi, Jacob Abbot’un Rollo Kitapları isimli eserlerinin başkarakteridir. Anlamına gelince “çocukluk yıllarından itibaren ergenliği ve yetişkinliği boyunca erdemli bir şekilde yaşayarak, iyi bir insan olmayı öğrenen kişi”dir. Diğer yandan Rollo ismi Viking masallarında geçen kahraman Fargo karakterinin de ismidir.

May, isminin anlamını ve veriliş sebebini öğrendiğinde, bu güzel anlamdan dolayı mutlu olmuştur. Hayatı boyunca da isminin anlamını karşılayan bir karaktere sahip olmuştur. Yakın çevresi onun ismiyle bütünleştiğini, karakterinin ismiyle uyumlu olduğunu düşünmektedirler. Yakın arkadaşı olan akademisyen Robert Abzug, bir makalesinde “May’in karakteriyle çok uyumlu bir isim” ibaresini kullanmıştır.

Rollo May, ilk ve orta öğrenimini ailesinin yanında tamamlamıştır. 1926 yılında Michigan Devlet Üniversitesi’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünde yüksek öğrenimine başlamıştır. May’in üniversite yılları boyunca aktif bir öğrenci olduğu bilinmektedir. Yakın arkadaşları onun kişisel gelişimi için özel gayret göstererek verimli bir öğrencilik yaşadığını söylemektedirler.

Rollo May Kimdir?
Rollo May

1930 yılında Oberlin Üniversitesi’nde mezun olmuş ve bir süre boyunca Yunanistan’da öğretmen olarak çalışmıştır. Yunanistan’da çalışırken yaz aylarında Viyana’ya giderek Adler ile çalışmıştır. Daha sonra Union Teological Seminery üniversitesinde din alanında eğitim almış sonrasında psikoloji alanına geçiş yapmıştır.

Colombia Üniversitesi’nde Klinik Psikoloji alanında doktora eğitimi almıştır. Doktora eğitiminden sonra New York’ta kendi çalışma yerini açmıştır. Ayrıca William Alanson Enstitüsü’nde analist ve süpervizör olarak çalışmıştır. May, aynı zamanda San Francisco’daki Saybrook Lisansüstü Eğitim ve Araştırma Merkezi’nin kurucularından ve öğretim üyelerinden birisidir.

Rollo May’in Psikolojik Analizi

Rollo May, Varoluşçu psikolojinin önemli temsilcilerindendir. Psikoloji bilimine yeni bir yön vermiştir. Psikoloji ve felsefeyi bağlayan çarpıcı bir yaklaşım ortaya koymuştur. Teolog Paul Tillich ile yakın arkadaştı ve yaklaşımının şekillenmesinde onun da görüşleri etkili olmuştur. Hatta Yaratma Cesareti kitabına ismini koymakta Paul Tillich’in Varolma Cesareti isimli kitabı ilham olmuştur. Ayrıca Tillich, May’in Heidegger ve Kierkegaard’la aşinalığını da sağlamıştır.

May, Freud’a ait her yazıyı okumuştur. 20’sindeyken Alfred Adler’le tanışmıştır. Fakat Adler’in aşağılık kuramındaki kaygı kuramını aşırı basitleştirilmiş ve genel bulmuştur.

May’e göre insanların içinde kaygıya sebep olan zıt zorlamalar vardır. Bireyin bu zıtlıklarla başa çıkması onun varoluşunu etkilemektedir.  Örneğin ölüm kaygısı kimi insanları eserler oluşturmaya, faydalı bir şekilde varolmaya iterken kimilerini de boş vermişliğe ve hatta suç işlemeye itebilir.

Ayrıca May, bireyin üç farklı dünyada aynı anda yaşamını idame ettirdiğini ve bu üç dünyada dengeyi kurabilirse sağlıklı bir yaşam sürdürebileceğini belirtmektedir. Peki bu üç dünya neyi ifade etmektedir? Birey verili doğal bir çevrede dünyaya gelmektedir. Buna doğal dünya deniyor. Aklı sayesinde de sosyal bir dünya oluşturarak üstün bir statüye kavuşmaktadır. Sosyal dünya sayesinde varlığını sürdüren bireyin bir de psikolojik bir dünyası vardır. Her birey dünyayı kendine özgü gözlükleriyle algılamaktadır.

May’in birey anlayışı dinamik, değişken ve çok boyutludur. O yüzden May, sabit, tek boyutlu ve indirgemeci birey anlayışına dayalı bütün psikolojik yaklaşımlara karşıdır. Ona göre her birey kendine özgüdür. O nedenle aşırı teknik ve yargılara sahip idealist ve metaryalist kuramlar yerine varlık analizine dayalı bir psikoterapi yöntemi kullanır.

Buna göre hasta tedavisinde empati kurarak hastanın dünyasını bizzat hastanın gözüyle kavramak önemlidir. Böylece her hastanın kendi özel durumuna göre tedavi edilmesi mümkün olabilmektedir.

Rollo May’in Sanata Katkıları

May, önemli eseri Yaratma Cesareti ile sanat teorisine de önemli katkılar sunmuştur. May’in yaratıcılık anlayışı farklı perspektifler üzerinden şekillenmektedir. Buna göre cesaret, karşılaşma ve ara verme olarak ifade edebileceğimiz zamanlar yani bilinçdışı süreçler olan üç ana perspektif üzerinden yaratıcı edimi analiz etmektedir.

İlk perspektif cesarettir. Eserinde üç tür cesaretin olduğunu belirtir: Fiziksel, moral ve toplumsal. May, cesaretin bir parakoksu olduğunu belirtmiştir. Buna göre kendimizi tüm bir dolulukla adamalıyız ama aynı zamanda yanılıyor olabileceğimizin de farkında olmalıyız.

Moral cesaret yanlışların düzeltilmesiyken, onun kontrastı olan yaratıcı cesaret yeni bir toplumun inşasında yeni biçimlerin, yeni sembollerin, yeni modellerin bulunmasıdır. Yaratma cesareti bir nevi başkaldırıdır. Picasso’nun dediği gibi “her yaratma edimi, ilk önce bir yıkma edimidir”.

Yaratıcılık ile Delilik Arasındaki İnce Çizgi

May, yaratıcılığın kendi özel kültürümüzde ciddi psikolojik sorunlarla bütünleştiğini kabul etmektedir. Fakat bazı psikolojik yaklaşımlarda söylendiği gibi bunun salt bir neden olduğunu düşünmemektedir. Bu anlayışı; “sanatçıların nevrozunu psikanalizle tedavi edersek artık yaratmayacaklar mı?”diye sorgular.

Gelelim ikinci perspektife. Yaratıcı edimin olmazsa olmazı karşılaşmadır. Örneğin ressamlar güzel bir manzarada May’in tabiriyle emilir, yutulurlar. Bunu iç hayalle, bir fikirle dışa vurabiliyorlarsa o zaman has yaratıcılık ortaya çıkar. Eğer ki karşılaşmadan haz alıp anın verdiği güzel duygularla kendilerini kısıtlarlarsa o zaman yaratıcılık yarım kalır. Bu da “kaçak yaratıcılık” olur. Gündelik dildeki karşılığını “heves” olarak düşünebiliriz.

Kişinin yaratıcı ediminde yoğunlaşma ve vecd hali olmalıdır. May’e göre vecd, esnasında kişi entelektüel, iradi ve duygulanımsal işlevlerinin hepsi aynı anda işlevseldir. Burada esas nokta gömülmenin yani yoğunlaşmanın derecesidir.  Ancak vecd halinde bir nesne net olarak görülebilir.

Bir diğer önemli nokta da bilinçli çalışmayla sürdürülen ara verme ya da rahatlama dediğimiz anlarda ortaya çıkan bilinçdışı durumlardır. Gerek bilimsel gerek sanatsal yaratıcılıkta yoğunlaşmanın önemi büyüktür ama rahatlama zamanları yeni fikirlerin ortaya çıkışını sağlayabilir. Sakin zihinde bilinçdışı olan bilince taşınır.  Şu hikâyeyi hepimiz biliriz:  Newton, elma ağacının altında otururken kafasına elma düşer ve Newton, “Buldum!” diyerek, yer çekimini keşfeder.

May’in Son Yılları

Rollo May, yaşam boyu bilime olan katkılarından dolayı, 1987 yılında, Amerikan Psikoloji Derneği’nin Altın Madalya ödülüne layık görülmüştür. May’in izni ve katılımıyla, bu anlamlı yılda, Saybrook Mezunlar Enstitüsü’nde (Saybrook Institute), Rollo May Düşünce Merkezi açılmıştır. Burada geniş bir kütüphane kurularak, Rollo May’in fikirlerini geliştirecek özgün çalışmaların yapılması için genç araştırmacılar teşvik edilmiştir. Bu enstitü farklı birçok kurum ve kuruluş tarafından da hala desteklenmektedir.

Doktora eğitimi sırasında iki yıl sanatoryumda kalmasına neden olan tüberküloza yakalanmış, iyileşme döneminde zamanını geçirmiştir. Bu süre içinde Kaygının Anlamı kitabını kaleme almıştır.

1994’ün Ekim’inde hayata veda etmeden önceki son yıllarını San Francisco Körfez Bölgesi’ndeki Tiburon’da geçirmiştir.

Rollo May, Otto Rank’i varoluşçu psikoterapinin en önemli öncülerinden biri olarak görmüştür. Ölümünden kısa bir süre önce May, Rank’in derslerinin Robert Kramer tarafından derlendiği bir esere yazdığı önsözde, “Otto Rank’i, uzun bir süredir Freud’dan etkilenen büyük ama keşfedilmemiş bir dahi olarak görüyorum.” demiştir.

May, hayatı boyunca çevresi tarafından sevilen biri olmuştur. Çalışkanlığı, azmi ve akademik zenginliği ile takdir toplamıştır. Ölümünden sonra, kişiliği ve akademik yaşantısı hakkında birçok olumlu yazı yazılmıştır. Örnek yaşantısından dolayı May, Amerikan psikoloji geleneğinde, William James’ten sonra ikinci büyük düşünür olarak kabul edilmektedir.

Kaynaklar ve İleri Okumalar :

https://www.britannica.com/biography/Rollo-Reece-May
https://tr.wikipedia.org/wiki/Rollo_May
https://www.worldcat.org/title/rollo-mayin-birey-ve-din-anlays-the-idea-of-individual-and-religion-in-the-thought-of-rollo-may/oclc/780553322

May, Rollo, Yaratma Cesareti, Metis Yayınları

                                                                                             Yazar: Nil GÜREL

1 yorum
  1. Mehmet Ortaç diyor

    Elinize sağlık Gayet bilgilendirici bir yazı olmuş. Dikkatimi çeken ve hoşuma giden yazıları Flipboard’da hazırladığım Flipsetter dergisinde yayınlıyorum. Size de backlink olarak katkı sağlayacağına inanıyorum.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku