Amip Nedir? Özellikleri Nelerdir?

amipÜzerinde yaşadığımız ekosistem içerisinde, milyonlarca farklı canlı türü yaşamaktadır. Bu canlıların birçoğu, gözle görülemeyen mikroskobik boyutlarda olan fakat ekosistemde belirli görevleri bulunan canlılardır.Amip de bu canlı türlerinden birisidir.

Bütün canlılar, özellik olarak hücrelerden meydana gelmektedir. Mikroskobik boyuttaki canlıların bir kısmı tek hücreden oluşur. Amip, tek hücreden meydana gelen ve basit yapıda olan bir canlıdır. Mikroskoplar sayesinde, bu canlıya dair bilgiler elde edilmiştir. Bu canlının ortalama olarak çapı, milimetrenin onda biri kadardır. Bu çap da, iğne ucu büyüklüğüne denk gelmektedir. Canlının sahip olduğu tek hücre içerisinde, sitoplazma adı verilen hücre plazması bulunur. Bu plazma, peltemsi bir yapıya sahiptir. Yine bu plazma, tamamen saydam bir yapıya sahiptir. Amibin yaşamsal faaliyetleri ise, hücrenin tam ortasında yer alan çekirdek tarafından yönetilmektedir.

5222_a1Bu tek hücreye sahip canlının yaşam alanı olarak karşımıza, sulak alanlar çıkmaktadır. Amip, sularda yaşamakla birlikte, bu canlının yaşayabilmesi için su sıcaklığının uygun derecede olması gerekmektedir. Amip, ayırt edici bir özellik olarak tek bir saniye bile hareket etmeden duramamaktadır. Canlının yaptığı harekete amipsi hareket denir ve bu hareket sayesinde sürekli olarak yer değiştirir. Öncelikle hareket etmek için, sahip olduğu hücreyi öne doğru sürmektedir. Öne sürülen hücre, canlıda bir yalancı ayak oluşturmaktadır. Ardından, hücrenin içerisinde bulunan sitoplazma kütlesi, bu yalancı ayağın içine doğru süzülmektedir. Böylece, kütle taşınmış olur ve hareket tamamlanmış olur. Bu hareket, bir kayma hareketidir. Canlının hareket özelliğinden de anlaşılabileceği gibi, bu canlı hareket edebilmek için şeklini değiştirmek zorundadır. Zira bu amip kelimesi de, Yunanca’da değişme sözcüğünden gelmektedir.

amip3Suların içerisinde yaşamını sürdürmekte olan Amip, sularda durmadan hareket ederken birçok parçacığa çarpmaktadır. Eğer çarpılan parçacık bir yiyecekse, canlı bütün sitoplazması sayesinde yiyecek parçacığını kuşatmaktadır. Ardından yiyeceği sitoplazmanın içine alarak sindirmektedir. Eğer çarptığı yiyecek sindirilemeyecek kadar büyük boyutlarda ise, canlı bu parçacığın çevresinden dolanarak yoluna devam etmektedir. Tek bir hücreye sahip olan bu canlının, kendine has bir solunum veya boşaltım sistemi bulunmamaktadır. Canlı, solunum için suda bulunan Oksijeni hücre zarından geçer ve bütün sitoplazmaya yayılır.

amip2Canlı boşaltımda ise, hücre atıklarını hücre zarı sayesinde dışarı atmaktadır. Tek hücreye sahip canlıların bir kısmı, ikiye bölünerek çoğalma göstermektedir. Amip de, aynı yöntemi kullanarak çoğalmaktadır. Bu çoğalma, bir eşeysiz üreme türüdür. Bu üreme türünün ilk aşamasında, hücrenin ortası iki yana doğru çökme gösterir. Bu çökme işleminin ardından hücrenin çekirdeği ikiye bölünmektedir. Canlı tamamen ikiye bölündükten sonra, her iki hücreye de çekirdek düşmektedir. Bu üreme, sürekli olarak bu şekilde meydana gelmektedir. Yani tek bir amipten sürekli olarak yeni amipler doğar.

Bu canlılar tatlı sularda yaşadıkları gibi, bazen de insan ve hayvan vücudunda asalak olarak yaşamını sürdürmektedir. İnsan ve havyan vücudunda ise kendisine yaşam alanı olarak kalın bağırsağı seçmektedir. Amip, insanlarda bir hastalığa neden olabilmektedir. Bu hastalığın ismi ise, amipli dizanteridir.

Yazar: Erdoğan Gül