Erdal İnönü Kimdir?

5355_indirAÜ Fen Fakültesi Fizik ve Matematik Bölümü’nü bitirdi. 1947’’de ABD’’ye giderek Kaliforniya institute of Technology’’de yüksek lisans yaparak doktora derecesi aldı. (1951). 1 yıl da Princaton Üniversitesi’ nde araştırma yaptıktan sonra 1952’’de yurda döndü.

AÜ Fen Fakültesi’nde fizik asistanlığına başladı. 1955’’de doçent oldu. 1958’’de yeniden ABD’’ye giderek 1 yıl Princeton’da, 1 yıl da Oak Ridge National Laboratory’de araştırmalar yaptı. 1960’’ta yurda dönünce ODTÜ kuramsal fizik dalına profesör olarak atandı. Aynı zamanda 1964’e kadar kuramsal fizik bölümü başkanlığını da yürüttü. 1965-1968 arası ODTÜ Fen ve Edebiyat Fakültesi dekanlığı yaptı. 1968’’de bir kez daha ABD’’ye gitti.1970’’te ODTÜ rektör yardımcısı, 1970’’de de rektör oldu. 1971’de rektörlükten ayrıldı. 1973’’de TÜBİTAK Bilim ödülü’nü nötronların transporL kuramına katkısı çalışmasıyla kazandı.

erdal 21975’’te konuk öğretim üyesi olarak gittiği Princeton üniversitesinden dönünce, ODTÜ’’den ayrılarak Boğaziçi Üniversitesine geçti. Fizik Bölümü ve Temel Bilimler Fakültesi dekanlığı yaptı. Aynı zamanda TÜBİTAK Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü müdürlüğünü de yürüttü. 1983’de siyasete girmeye zorlanınca tüm görevlerinden ayrıldı. 6 Haziran 1983’’te Sosyal Demokrat Partisinin (SODEP) kurucu üyesi ve genel başkanı oldu. Temmuz 1983’’te Milli Güvenlik Konseyince üyeliği ve başkanlığı veto edildi. Parti başkanlığını Cezmi Kartay üstlendi. Aralık 1983’te de görevinden çekilerek genel başkanlığı yeniden Erdal İnönü’ye bıraktı. 25 Mart 1984 Yerel Seçimleri’nde, partisi % 21.7 oranında oy alarak parlamentoda temsil edilememesine karşın, ikinci büyük parti konumuna geldi. Sosyal demokrat tabanı geniş ölçüde örgütünde birleştirmeyi başarınca Halkçı Parti (HP) ile birleşme yönünde HP başkanı Aydın Güven Gürkan ile anlaşmaya vardı (Ağustos 1985). Aynı ay içinde partisinin il başkanlarından oluşan küçük kurultayına birleşmeyi onaylattı.Eylül 1985’te de Parti MKYK’sı birleşme kararını benimsedi. Kasım 1985’te toplanan kurultayda SODEP kendini kapatarak HP ile Sosyal Demokrat Halk Parti’yi (SHP) oluşturdu. Başkanlığı bir dönem Aydın Güven Gürkan’a bıraktı.1986 Mayısı’nda toplanan SHP Kurultayı’nda da genel başkanlığa seçildi.

erdal28 Eylül 1986’’da yapılan ara seçimlerde adaylığını koyduğu,İzmir’den milletvekili seçildi. 29 Kasım 1987 erken genel seçimlerinde peniden İzmir milletvekili seçilirken SHP’de ikinci parti oldu. SHP 6. Olağanüstü kurultaylarda Deniz Baykal’ı art arda yenilgiye uğratarak beşinci kez genel başkan seçildi. DYP lideri S. Demirel ile iktadara gelmeleri durumunda, 1982 Anayasası ve cumhurbaşkanı Turgut  Özal’ı Çankaya’dan indirme konusunda ilke anlaşmasına vardılar. 7. Olağanüstü Kurultay’da Deniz Baykal’ı üçüncü kez geride bırakarak genel başkanlığını korudu (Ocak 1992).Kasım 1991’de kurulan DYP-SHP Ortaklık Hükümeti’nde devlet bakanı ve Başbakan yardımcısı olarak görev aldı. İlk dış gezisini Paris’te toplanan OECD 3ilim-Teknoloji toplantısına katılarak gerçekleştirdi (10-14 Mart 1992). Gezi sırasında Fransa Cumhurbaşkanı F.Mitterand ile AT sorunu, Dağlık Kara-Ibağ konusunda Fransa’nın Ermenis» han’a baskı yapmasını, PKK terörünü görüştü. Avusturya’ya resmi bir gezide bulundu (7-9 Nisan 1992). Sosyalist Enternasyonalin Berlin’de toplanan 19. Genel Kurulu’nda dört genel başkan yardımcılığından birine seçildi (Eylül 1992). Milli Savunma Bakanı Nevzat Ayaz ile birlikte BM Barış Gücü’nde yer alan Türk Birliği’ni ziyaret etmek amacıyla Somaliye gitti (Şubat 1993). Bazı Batı Avrupa ülkelerini (İtalya, Vatikan, Fransa, F. Almanya, Belçika, Hollanda) içeren dış gezisinde (23 Şubat-8 Mart); İtalya Başbakanı G. Amato, Papa II. Jean Paul, F.Almanya Cumhurbaşkanı R.von VVeizsaecker, Fransa Cumhurbaşkanı F. Mitterand, AT Komisyonu Başkanı j.Delors vb. ile ikili görüşmeler yaptı.

AT-Türkiye ilişkileri, Balkanlar ve sağlık Karabağ’daki son gelişmelerle ikili görüş alışverişinde bulundu,Aralık 1995 erken genel seçimlerinde yeniden İzmir milletvekili seçildi. Süleyman Demirel ile birlikte DYP-SHP koalisyon hükümetini kurup Başbakan yardımcısı olarak görev aldı.S.Demirelin Cumhurbaşkanı seçilmesi üzerine bir buçuk ay kadar başbakan vekilliği yaptıktan sonra SHP genel başkanlığnı bıraktı. SHP-CHP birleşmesinin ardından bir süre dışişleri bakanlığı yaptı, sonra siyasetten uzaklaştı.

Başlıca Eserleri:

*Çıplak Homogen Reaktörler için Ekstrapolasyonurı Üstüne (1958),
*1923-1966 Döneminde Fizik Dalındaki Araştırmalara Türkiye’nin Katkısını *Gösteren Bir Bibliyografya ve Bazı Gözlemler(1971), M. Serdaroğlu ile birlikte Fizikte Grup Kuramı Yöntemleri (1983),
*Anılar ve Düşünceleri (Siyasal anılar, 1997),
*Anılar ve Düşünceler II (1998).

Yazar: Doğan Bülbül