Nikel Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

5490_laterit_toprakNikel, kimya biliminde yer alan bir element olmakla birlikte, periyodik cetvelin ise VIII grubunda yer almaktadır. Renk olarak gümüş rengine sahiptir. Yapısal olarak oldukça ağır ve de sert bir yapıya sahiptir.

Yeryüzünde birçok element türü bulunmaktadır. Bu elementlerin yeryüzünde bulunma oranına bakıldığında nikel, 22. Sırada bulunmaktadır. Öyle ki, yerkabuğunda bu element %6 civarında bulunmaktadır. Nikel, periyodik cetvelde Ni sembolü ile ifade edilmektedir. Bu elementin atom numarası 28’dir. Atom ağırlığı ise 8.8’dir. Nikel, katı halde bulunan bir maddedir. Kimya endüstrisi alanında nikel elementinin çeşitli özelliklerinden faydalanılmaktadır. Öncelikle bu elementin ferromanyetik özellikleri dikkat çekmektedir. Nikel, demirle alaşım yapabilmektedir. Bunun içinse bir ön koşul gerekir. Bu alaşımın yapılabilmesi için, nikelin uygun bir oranda zenginleştirmesi gerekmektedir. Eğer nikel elementi su ve de havayla etkileşirse, oksitlenme özelliği gösterir. Aynı zamanda nikel, birçok aside ve de baza karşı oldukça dayanıklıdır. Nikel ayrıştırılan bir element olmakla birlikte, iyi ayrıştırıldığı takdirde yüksek miktarda hidrojen emebilme özelliğine sahiptir. Bunun sonucunda ise, kataliz eylemi de gerçekleşmektedir.

5490_n1Kimya biliminde de, nikelin en fazla bu özelliğinden faydalanılmaktadır. Dünyada nikel rezervleri bulunmaktadır. Bu rezervlerin %20 kadarı kükürt bileşiklerinden ve de pentlanditten elde edilmektedir. Kükürt bileşikleri ve pentlandit nikelden başka bünyesinde kobalt, gümüş, altın, demir ve bakır gibi elementleri de içermektedir. Bu türden Nikel yatakları dünya çapında en fazla Kanada ve de Rusya’da bulunmaktadır. Nikel rezervlerinin yüzde 80 kadarı ise laterit adı verilen topraklarda bulunmaktadır. Bu tür topraklar nikelin yanında demir de içermektedir. Bu toprak türü, kahverengi-kırmızı bir renge sahiptir. Nikel bakımından oldukça zengin olan laterit topraklar dünya çapında en fazla Yeni Kaledonya topraklarında bulunmaktadır. Bu topraklarda yaklaşık 15 milyon ton nikel rezervi bulunmaktadır. Yeni Kaledonya, Pasifik Okyanusu’nun güneydoğu tarafında bulunur ve Fransa’ya bağlıdır. Dünya’daki toplam nikel rezervinin ise 60 milyon ton olduğu düşünülmektedir.

5490_n2Nikelin farklı kullanım alanları bulunmaktadır. Nikelin en fazla kullanıldığı alan ise, paslanmaz çelik üretimidir. Bu element, paslanmaz yapıdaki çeliğin paslanmama özelliğini ve de dövülebilirlik oranını artırmaktadır. Günümüzde paslanmaz çelik, uçak, vagon, kamyon ve lokomotif gibi ulaşım araçlarında kullanılmaktadır. Yine bunun dışında bazı ev eşyalarında da paslanmaz çelik kullanılmaktadır. Bu bakımdan bakıldığında, paslanmaz çelik ulaşım sanayi için oldukça gerekli bir maddedir. Paslanmaz çelik ise, nikel olmadan üretilmemektedir. Yine, motor parçalarında da nikel kullanılmaktadır. Bunun nedeni ise, nikelin düşük ve de yüksek ısılara karşı oldukça dayanıklı olmasıdır. Nikel, oldukça yüksek ısı gerektiren ürünlerde alaşımlar halinde kullanılmaktadır. Bu ürünlere verilecek en iyi örnekler ise gaz türbinleri ve de jet motorlarıdır. Bu gibi ürünlerde sıcaklık derecesi 1000 dereceyi aşmaktadır.

Nikelin başrol olduğu ve bu ürünlerde kullanılan alaşımlara “süper alaşım” adı verilmektedir. Bu alaşımlarda %56 oranında nikel, %19,5 oranında krom, demir, alüminyum, bor ve titanyum yer almaktadır. Bunun dışında bakır, alüminyum, demir ve nikel alaşımlarında da nikelin manyetik özelliklerinden faydalanılmaktadır. Aynı zamanda para basımında da nikel kullanılmaktadır. Araç parçalarının krom kaplama bölümlerinin alt bölgesi de nikelle kaplamaktadır.

Yazar: Erdoğan Gül