Prenatal Dönemde (Doğum Öncesi) Beyin Gelişimi Nasıldır?

4388_baby1

Kavramdan başlamak gerekirse, fetüsün(anne karnındaki bebek) gelişimi genetik ve çevresel faktörlerle ilişkilidir. Dölyatağı çevresi annenin fiziksel ve zihinsel yapısı ve annenin çevresinden gelen destekleyiciler, fetüs’ün gelişmesinde katkıda bulunmaktadır.

Beyin gelişiminin başlangıcında fetüs’ün beyni,  3 haftalık olmasından itibaren başlar. Beyin hamilelik süresince süratle gelişmeye devam eder ve fetüs doğana kadar hızlıca gelişir. Beyin gelişimine etkisi olan çevre ve deneyimler,duyu sistemini açıklamaktadır.Her bebek anne karnında geçirdiği dönemde duyar,koklar,dokunur,tad alır ve görür ve doğumdan sonra beynin gelişimi şekillenir.Bütün duyu sistemleri doğumdan sonra gelişmeye başlar.

5 duyu sisteminin anne karnındaki gelişim aşamalarından bahsedersek:

Dokunma

*İlk dokunma hissinin gelişmesi bebek yaklaşık 7.5 haftalıkken ortaya çıkmaktadır.

*Fetüs doğana kadar sürekli olarak yumuşak dokunuşları algılar.

*Dölyatağına karşı fetüsün yaptığı hareketler,bebeğin eklemlerinin esnek kalmasını sağlar,bu da gelişime yardımcıdır.

Tad ve Koku Alma4388_prenatalyoga

*Dokunmadan sonraki ilk gelişim yaklaşık 7.5-15 haftalıkken olmaktadır.

*Fetüsün amniotik sıvıda dalgalanma hareketi yapması,bebeğin sindirim sahasına yardımcı olmaktadır.

*Anne hamileliği sırasında ne yediyse,yediği besinler amniyotik sıvının tadını değiştirir.Bu yüzden gelişim sırasında fetüs birçok tadla tanışmaktadır.

*Yenidoğanlar,uterus içinde oldukları dönemde ne tattılarsa doğduklarında da o tadı hatırlarlar ve o tadı tercih ederler.

Duyma

*Duyma, fetüs yaklaşık 21 haftalıkken gelişime başlamaktadır.

*Fetüs annesinin kalp atışlarını,annesinin kanının damarlara pompalanış sesini duyabilir.Hatta annesinin sesini rahatlıkla duyabilir.

*Diğer sesler boğuk bir şekilde duyulur, fakat fetüs onları da duyabilir,özellikle yavaş tonlardaki babasının sesini.

Görme

*Gelişimi 15-23.Haftada olur.

*Bir fetüs,dağılmış ışığı,gölgeleri,ve rahim içerisinde kendi uzuvlarını özellikle hamilelikteki mide gerginliğini görebilir.

*Doğumda,bebekler önlerinde yaklaşık 20-38 cmlik mesafeyi en iyi görürler ki;yaklaşık bu mesafe emzirme sırasında emziren anneyle bebeğin arasındaki mesafedir.

Prenatal Bağlılılğı

Bağlılık,anneyle bebek arasındaki duygusal bağa denilmektedir.Bu prenatal olarak anne ve baba arasında başlar.Anneler bebeklerinin hareketlerini hissetmeye başladığı zaman(yaklaşık 16 hafta civarında),bebekleriyle konuşabilirler ve karınlarını okşayarak onlara dokunabilirler ki bunun anlamı bebekleriyle iletişim kurmaktır.Anneler,eşlerinin elini karınlarına koyduğu zaman bebek hareket eder.İletişimin erken formu,prenatal bağlılığın önemli bir göstergesidir ve bebek doğmadan önce, anne ile bebek arasında güçlü duygusal bağın gelişmesine yardımcıdır.

Stres ve Hamilelik

4388_baby

Yeni doğan çocuklar düşünüldüğünde bebek yeni bir heyecandır ve aile için muhteşem deneyimdir.Bu aslında stresli bir durumdur çünkü yeni bir bebeğin gelmesiyle pek çok değişim ve beklenti gündeme gelir.Yüksek hamilelik stresi hamilelik esnasında fetüsün beyin gelişimine etki edebilmektedir.Eğer bir insan stresliyse, psikolojik bir tepki başlatır. Bu tepkinin içerdikleri; kalp atışının artması, kan basıncının artması, solunumun artması, sindirimin yavaşlaması ve stres hormonlarının salgılanmasıdır. Bu reaksiyonlar,gelişen fetüsün beyninde oksijen ve besin seviyesinin düşmesine etki etmektedir. Yüksek stresli annelerin hayvan çalışmalarında ve onların çocukları aşırı derecede hassas tepki göstermekte,kısa süreli ilgiye sahip olduklarında çocuklar stresli olmamaktadırlar.

Babalar ve diğer aile üyeleri prenatal gelişim esnasında mühim bir gelişme sağlamaktadır. Anneler için çok önemli olan hamilelik esnasında zihinsel ve fiziksel sağlıktır.Stres,fetüs gelişiminde önemli bir etkendir. Zihinsel gelişim temeldir. Kanada Pediatri Topluluğu(2004) hamilelik depresyonunun çocuklarda zeka geriliğine ve sosyal/duygusal gelişiminde riskli bir faktörleri listeledi. Hamilelik süresince depresyon, yetersiz hamilelik riskini, zayıf beslenmeyi, erkendoğum artışını ve düşük doğum kilosunun görülmesi riskini arttırmaktadır.

Kaynakça:
http://withthebraininmind.org/wp-content/uploads/2011/05/Trainer-Document-Final.pdf

Yazar: Gülseren Billur Akdeniz