Tuaregler Kimdir? Özellikleri Nelerdir ?

4056_t4

Günümüz dünyasında, dünya üzerinde birçok millet yaşamını sürdürmektedir. Bu milletlerden bazıları dünyada oldukça bilinirliliğe sahipken, bazı toplumlar içinse bunu söylemek doğru değildir. Adı bilinmeyen toplumlara örnek verilirse, bunlardan birisi Tuareg Toplumu’dur.

Tuareg toplumunun yaşam alanına bakıldığında; karşımıza Nijer, Mali, Burkina Faso ve Libya gibi ülkelerin arasında kalan geniş bir alan çıkmaktadır. Tuaregler, bu ülkeler arasında kalan alanda yaşarlar ve nüfusları da yaklaşık olarak 1.2 milyon civarıdır. Aynı zamanda Tuaregler bağımsız bir örgütlenmeye de sahip bir toplumdur. İsimlerini oluşturan Tuareg kelimesi Arapçadan gelen bir kelimedir ve anlamı da ‘’Tanrı’’nın terk ettiği’’dir. Böyle bir ifadenin nedeni ise, bu toplumun katı inanışlara mesafeli durmaları ve de İslamiyet’e dönmekte gecikmiş olmalarından gelmektedir. Tuareglerin konuşmuş olduğu dil ise, Berberi dillerinden gelmekte olan bir dildir.

4056_tuareg_2Bakıldığında Tuaregler, Kuzey ve Güney şeklinde ayrılmışlardır. Kuzey Tuaregler’in yaşam alanlarını daha çok çöl oluştururken, Güney Tuaregler’in yaşam alanlarını ise savanlar ve stepler oluşturmaktadır. Güney ve Kuzeyde yaşayanları yaşam tarzı ve geçimi de farklılıklar göstermektedir. Güneydekiler, deve ve de zebu yetiştirirler.(zebu:Hint öküzü) Yetiştirilen bu hayvanlar, kuzeydekilere satılır. Burada, aralarında ticaret ilişkileri olduğu görülmektedir.
Geleneksel Tuareg toplumunda sınıflaşmalar mevcuttur. Soylular, din adamları, vasallar, zaanatçılar ve de eskiden köle emekçisi olanlardan katmanlar Tuareg halkını şekillendirmektedir. Afrika’nın bir bölümünde yaşayan ve adı pek bilinmeyen bu toplum, çadırlarda yaşamlarını sürdürmektedir. Bu çadırlar deriden yapılmadır ve kırmızıya boyalı bir haldedir. Bu çadır kültürü geleneksel bir olgudur. Fakat günümüzde yer yer deri çadırların yerini naylon çadırlar da alabilmektedir.

4056_tuareg_area_1Tuareg toplumunda, yetişkin erkek ve kadınların ilginç gelenekleri bulunmaktadır. Yetişkin erkekler, mavi bir peçe takarlar. Bu peçe, yabancıların, kadınların ve de evlilik yoluyla akraba olunan kişilerin yanlarında takılmaktadır. Fakat, artık bu tarz geleneklerden yavaş yavaş uzaklaşılmaya başlanmıştır. Bunun nedeni ise, kentleşmedir. Kentleşme, bu tarz geleneklerin kaybolmasına neden olurken Tuareg toplumunun kullanmış olduğu yazı ise kendini korumaktadır. Tuaregler, aralarında eski Libyalıların kullanış olduğu yazıya benzer bir yazı kullanmaktadırlar. Bu yazının ismi ise, tifinag’dır.

Tuareg toplumunun kökenine bakıldığında, bu toplumun aslen berberi kabilelerine mensup olduğu görülmektedir. Mezhep olarak, zahiriye mezhebine sahiptirler. Zarihiye mezhebinde bir hadise göre Tuareglerin yüzlerini örttükleri söylenmektedir. Bu konuda başka bir söylenti ise, kötü ruhların ağızdan girmelerini engellemek için Tuareglerin yüzlerini kapattıklarıdır. Bu konu hakkında başka rivayetler de bulunur. Bunlardan birinde, erkeklerin mavi peçe takmalarının nedeninin duygularının gizli kalmasını istemeleridir.

4056_tuareg_3Tuaregler, kültürlerini benimsemiş ve kültürlerine bağlı bir toplumdur. Kişiliksel özelliklerine bakıldığında ise, bu toplumun gururlu ve de prensip sahibi oldukları görülmektedir. Kadın ve erkek eşitliği vardır. Kız ve erkeklere aynı eğitim verilir. Çocuklar doğunca, soylarını babadan almazlar. Çocuklar soylarını anneden alırlar. Bu özellik, alışılmışın dışında bir özellik olarak karşımıza çıkmaktadır. Aynı zamanda bu toplumda, tek eşlilik kültürü hakimdir.

Yazar: Erdoğan Gül