Yıldırım Bayezid Han Kimdir, Yaptığı Yenilikler Nelerdir?

Osmanlı İmparatorluğunun en başarılı hükümdarlarından Yıldırım Bayezid Han’dır. Hükümdar olduğu dönemler boyunca birçok sefere imza atan Yıldırım Bayezid Han özellikle beyliklerle olan mücadelesi ve Niğbolu Zaferiyle tanınan bir hükümdardı.

Yıldırım Bayezid Han Kimdir?

8107_48Osmanlı İmparatorluğunun 4.padişahı olan Yıldırım Bayezid Han 1360 tarihinde dünyaya geldi. Annesinin ismi Gülçiçek olan Yıldırım Bayezid Han çok küçük yaşlarda medrese eğitimi alarak yine çok genç yaşlarda şehzadelik görevine başladı. Şehzade olduğu dönemlerde babasıyla birlikte Kosova savaşına katılan Yıldırım Bayezid Han babasının Kosova savaşında şehit olmasıyla tahtın tek varisi olarak babasının yerine geçti. Tahta oturduktan kısa bir süre sonra Aydınoğulları, Saruhanoğulları, Germiyanoğulları, Menteşeoğulları ve son olarak Hamitoğulları mücadele etmiştir. Bu beyliklerle olan mücadelesini kazanan Yıldırım Bayezid Han beylikleri kısa süre sonra etkisiz hale getirerek kontrolü altına almayı başaran Yıldırım Bayezid Han daha sonra Balkanlara doğru ilerledi. Birbirleriyle sürekli mücadele halinde olan balkanlardaki küçük devletleri çok rahat bir biçimde etkisiz hale getirerek kontrolü altına aldı. Sonra da Avrupa’nın en güçlü şovalyalerinden Mütesekkil Haçlı ordusuyla Niğbolu açıklarında savaşarak 1396 yılında Haçlı ordusunu büyük bir hezimete uğratarak büyük bir zafere imza attı.

Niğbolu Zaferi’nden Sonraki Gelişmeler

Niğbolu Zaferiyle Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’daki presjtijini ve hakimiyetini pekiştiren Yıldırım Bayezid Han Niğbolu Zaferi’yle aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin İslam topraklarındaki itibarını da en üst seviyelere getirmiştir. Niğbolu Zaferinden sonra müslüman ülkelerde ”Sultan” lakabını alan Yıldırım Bayezid Han Niğbolu Zaferini kazanmasıyla birlikte bazı balkan devlerinde iç karışıklıklar meydana geldi. Bunun sonucunda ise başta İran olmak üzere birçok balkan ülkelerinden Anadolu topraklarına büyük göçler meydana gelmeye başladı.

Yıldırım Bayezid Han İle Timur Han Arasındaki Mücadelenin Başlaması

8107_46Balkan ülkelerden Anadolu’ya göçlerin başlaması döneminde Orta Asya’dan İran topraklarına kadar uzanan büyük bir imparatorluk kuran Timur Han Anadolu topraklarına girmeden önce İlhanlı, Çağatay gibi büyük beyliklerin yöneticilerini infaz ettirerek sahip olduğu imparatorluğu daha da büyüttü. Kendisini yönetimi altında bulunan tüm beyliklerin tek varisi olarak gören Timur Han 1400 tarihinde Anadolu topraklarına saldırmaya başladı. Burada ilk olarak Kadı Burhaneddin yönetimindeki Sivas’ı işgal etti. Bu işgalden sonra burada bulunan bazı Türkmen beylikleri Timur Han’a boyun eğerek onun emri altına girdi. Timur Han’ın Anadolu girerek Sivas’ı ele geçirmesinden sonra artık Yıldırım Bayezid Han ile karşılaşmasını kaçınılmaz kılmıştı. Osmanlı İmparatorluğunda çok nadir bir olay olarak görülen iki büyük hükümdarın Türk dünyasında hakim olmak istemesi olayı tarihin en kanlı savaşlarından birine de sahne olmuştur.

Yıldırım Bayezid Han İle Timur Han’ın Karşılaşması

8107_49Anadolu topraklarına girerek Sivas’ı ele geçiren Timur Han’ın bu hareketi Yıldırım Bayezid Han’ı kendisiyle savaşmak zorunda bıraktı. Bu aşamadan sonra Yıldırım Bayezid Han’ın ordusuyla Timur Han’ın ordusu 27 Ağustos 1402 tarihinde Ankara’nın Çubukovası taraflarında karşı karşıya geldi. Birçok avantajıyla Yıldırım Bayezid Han’ın ordusundan çok daha güçlü ve kalabalık bir orduya sahip olan Timur Han daha savaşın başlarındayken Yıldırım Bayezid Han’ın ordusuna büyük bir hezimet vererek savaşın galibi oldu. Bu andan itibaren Türkmen yedek güçlerinin ve sırp vasa güçlerinin de Timur Han’a destek çıkmasıyla birlikte Yıldırım Bayezid Han savaşı ağır kayıplarla kaybetti. Savaşı kaybeden Yıldırım Bayezid Han iki oğluyla birlikte Timur Han tarafından esir alındı. Daha sonra canı bağışlanarak iki oğluyla sürgüne gönderilen Yıldırım Bayezid Han sürgüne gönderildikten kısa bir süre sonra rahatsızlanarak 9 Mart 1403 yılında hayatını kaybetti.

Yıldırım Bayezid Han’ın En Büyük Dileği

Yıldırım Bayezid Han’ın en büyük dileği hiç şüphesiz İstanbul’u fetetmekti. Bu amaçla boğaza ”Anadolu Hisarı” kalesini inşa ettirmiş ve üç kez İstanbul’u kuşatma altına almasına rağmen hem batı hem de doğu ülkelerinde tehditler alması ve daha da önemlisi kuşatma için yeteri kadar techizat ve güce sahip olamaması Yıldırım Bayezid Han’ı İstanbul’un fetedilmesi hayalinden mahrum bırakmıştır.

Yıldırım Bayezid Han’ın Yaptığı Yenilikler

Devletin merkezi hazinesini genişletmiştir.

Devletin merkezi teşkilat ve bürokrasinde de önemli değişikler yapmıştır.

Ulemanın kontrolünde bulunan ve devlete ait olan vakıf mallarını tekrar devletin kontrolüne almıştır.

Osmanlı Devleti yönetim sistemine ”kul” sistemini getiren ilk padişahtır.

Birçok tarihi arşivlerde kul sistemine uymayan kadıları çok şiddetli cezalara çarptırdığı yer almıştır.

Ayrıca çok başarılı bir yönetici ve asker olan Yıldırım Bayezid Han tüm düşmanlarına karşı verdiği fermanlarda ve manevralarda çok hızlı bir şekilde hareket etmesinden dolayı düşmanları tarafından kendisine ”Yıldırım” lakabı takılmıştır.

Yazar: Ensar Türkoğlu