Anjiyografi Nedir?

Anjiyografi, kan damarlarının röntgenidir ve kan damarlarının birçok farklı organdaki görüntüsünü sağlayabilmektedir. Sonuç olarak, doktorların kalbi, beyni, kolları veya bacakları etkileyen durumları teşhis etmesine yardımcı olmaktadır. Anjiyografiler doktorların, zayıflamış kan damarları, plak birikintileri ve kan pıhtıları dâhil olmak üzere kan damarı anormalliklerini tespit etmelerine yardımcı olmaktadır. Bu makale de doktorların neden anjiyografi kullandıklarını, nasıl performans gösterdiklerini ve prosedürle ilişkili riskleri ve yan etkileri yer almaktadır.

Anjiyogram Nedir?

Kan damarı anormallikleri bir anjiyografide ortaya çıkmaktadır. Anjiyografi terimi, doktorların tıkalı veya dar kan damarlarını tanımlamak için kullanabileceği bir dizi tanı testini ifade etmektedir. Ayrıca anjiyografiler doktorların koroner ateroskleroz, vasküler darlık ve anevrizmalar dâhil olmak üzere çeşitli kardiyovasküler hastalıkları teşhis etmesine de yardımcı olmaktadır. Geleneksel bir anjiyografi yapmak için, doktor kateter adı verilen uzun, dar bir tüpü kolda, üst uylukta veya kasıkta bulunan bir artere yerleştirir. Kateterin içine kontrast boya enjekte ederek kan damarlarının X ışınlarını alınması sağlanır. Kontrast boya, kan damarlarını X-ışını görüntülerinde daha görünür yapmaktadır. Bununla birlikte, tüm anjiyografilerde X-ışını makineleri bulunmamaktadır. Ayrıca doktorlar CT taramalarını ve MRI taramalarını kullanarak anjiyografi yapabilmektedirler. Doktor bazı durumlarda anjiyografi testi yapmaktadırlar. Bu durumlar aşağıdaki gibidir:
• Anormal stres testi sonuçları gibi tıkalı veya dar bir arterin işaretleri olduğunda
• Yeni veya sıra dışı göğüs ağrısı yaşandığında
• İnme, kalp krizi ya da kalp yetmezliği yaşandığında
Kalp hastalığı önde gelen ölüm nedenlerinden biridir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre her 4 ölümden 1’i kalp hastalıklarından kaynaklanmaktadır. Erken tanı ve hızlı tedavi, kişinin kalp hastalığından ölme riskini azaltmaktadır. Doktorlar, farklı kalp hastalığı türlerini tanımlamak ve tedavi etmek için anjiyografiler gibi çeşitli test ve prosedürleri kullanmaktadırlar.

Doktorlar Anjiyografiı Ne İçin Kullanırlar?

Doktor, vücuttaki kan damarlarını incelemek için bir anjiyografi kullanmaktadırlar. Vücutta anjiyografi kullanılan bölümler aşağıdaki gibidir:
• Sırt
• Boyun
• Kalp
• Göğüs
• Karın
• Pelvis
• Kollar ve eller
• Bacaklar ve ayaklar
Anjiyografi sırasında, doktor kardiyovasküler hastalık belirtileri ve kan damarı ile ilgili sorunlar aramaktadır. Bazı koşulları teşhis etmek için anjiyografi sonuçları kullanılmaktadır. Bu koşullar aşağıdaki gibidir:
• Anevrizmalar veya zayıflamış arter duvarlarında gelişen şişkinlikler
• Ateroskleroz, plaklar ve yağlı materyal, arterlerin iç duvarlarında toplanarak meydana geldiğinde
• Pulmoner emboliler veya kan pıhtıları
• Beyne, kalbe veya bacaklara giden kan damarlarının anormal daralmasına neden olan vasküler darlık oluştuğunda
• Kan damarlarında veya kalpte konjenital anormallikler olduğunda
Ayrıca doktor bazı durumlarda anjiyografi istemektedir ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Ameliyattan önce kişinin kan damarlarının sağlığını değerlendirmek için
• Tümörü besleyen kan damarlarını tanımlamak için
• Koroner bypass, stentleme veya kemoembolizasyon gibi tedavileri planlamak için
• Yerleştirme sonrası stentin değerlendirilmesi için

Prosedür

Anjiyografiden önce, sırasında ve sonrasında yapılması gereken hazırlıklar vardır. Bu hazırlıklar aşağıdaki gibidir.
Hazırlık: Doktor işlem öncesi randevu sırasında anjiyografi için nasıl hazırlanacağını açıklayacaktır. Çoğu durumda, kişinin işlemden önceki gece herhangi bir şey yemekten ve içmekten kaçınması gerekmektedir. Ayrıca kişi hastaneden ayrıldıktan sonra birisinin onları eve bırakmasını da ayarlamalıdır. Hastanın yanında bazı öğeleri getirmesi gerekmektedir. Bu öğeler aşağıdaki gibidir:
• Güncel ilaçlar ve takviyelerin listesi
• Bilinen tüm alerjilerin listesi
• Mevcut ehliyet veya başka bir kimlik belgesi
• Güncel sağlık sigortası bilgileri
Kişi giriş yaptıktan sonra hastane elbisesi giymesi gerekmektedir. Daha sonra hemşire kişinin elinde veya bileğinde küçük bir vene intravenöz bir çizgi yerleştirir. Ayrıca kilo, vücut ısısı, kalp atış hızı ve kan basıncı gibi kişinin hayati önemini de kontrol etmektedirler.
İşlem sırasında: Testten önce, doktor kişinin rahatlamasına yardımcı olacak hafif bir yatıştırıcı uygulamaktadır. Daha sonra kateteri yerleştirecekleri vücut alanını dezenfekte ederek uyuşturur. Daha sonra deride küçük bir kesim yaparlar ve kateteri bir artere yerleştirirler. Kateter arterin içine girdikten sonra, doktor dikkatlice incelemek istedikleri kan damarı üzerine kılavuzluk etmektedir. Kontrast boyayı kateterden enjekte ederler ve kan damarının X-ışını görüntülerini alması sağlanır. Doktor kontrast boyayı enjekte ettiğinde kişi hafif bir yanma hissi hissedebilmektedir.
İşlem sonrası: X-ışını görüntülerini aldıktan sonra, doktor kateteri çıkarır ve bölgeye 15 dakika kadar sabit bir basınç uygulanır. Çünkü bu, iç kanama olmamasını sağlamaktadır. Daha sonra hemşire kişiyi tekrar hastane odasına veya kalp ünitesine götürür. Doktor, kişinin sonuçlarını konuşmak için daha sonra geri dönebilir.
Sonuçları yorumlama: Doktorlar, kanın kalbe, beyne ve diğer organlara akışını değerlendirmek için anjiyografiler kullanmaktadırlar. Anormal bir anjiyografi sonucu, kişinin bir veya daha fazla bloke edilmiş ateri olduğunu göstermektedir. Bu durumlarda, doktor anjiyografi sırasında tıkanıklığı tedavi edebilmektedir.

Riskleri Nelerdir?

Çoğu kişi anjiyografiden sonra majör komplikasyon geliştirme yaşayabilmektedir fakat çok düşük bir risktir. Bununla birlikte, bu istilacı prosedürün kalbe bir kateter sokma işlemi ile ilişkili bazı riskleri vardır. Ancak, bir yazarın 2012 inceleme makalesi nüfusun % 2’sinden daha azının kalbe takılan bir kateterden büyük komplikasyonlar geliştirdiğini belirtmiştir. Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü’ne göre yaşlı yetişkinler, kronik böbrek hastalığı veya diyabet gibi belirli tıbbi koşulları olan kişiler, anjiyografiden sonra komplikasyon yaşama riskleri daha yüksektir. Kalp kateterizasyonu ve anjiyografilerle ilişkili riskler vardır. Bu riskler aşağıdaki gibidir:
• Lokal anestezik, kontrast boya veya sakinleştirici için alerjik reaksiyonlar
• Yerleştirme yerinde kanama, morarma veya ağrı
• Kan pıhtıları
• Atardamar veya ven yaralanması
• Kalbin duvarlarına zarar
• Akut böbrek yetmezliği
• Enfeksiyon
• Düzensiz kalp atışı
• Kalp krizi veya inme, bu pek mümkün olmamakla birlikte
Geçmişte kontrast boyaya karşı alerjik reaksiyonu olan kişilerin, başka bir alerjik reaksiyona girme riskini azaltmak için ilaç alması gerekebilmektedir. Kişiler bu ilacı anjiyografi işleminden önce en az 24 saat kullanmalıdır. Alerjik reaksiyon riskini tamamen ortadan kaldırmak için, doktor geleneksel anjiyografiden farklı bir yöntem kullanmayı seçebilmektedir.

İyileşme

Bol miktarda su içmek, kişinin anjiyografiden sonra iyileşmesine yardımcı olmaktadır. Anjiyografiden sonra, kişi evde mümkün olduğunca dinlenmeye çalışmalıdır. İyileşme sırasında akılda tutulması gereken ipuçları vardır. Bu ipuçları aşağıdaki gibidir:
• Sakinleştiricinin etkisi tamamen geçene kadar araba kullanmaktan veya makine kullanmaktan kaçınmak
• Bol su içmek
• İlk birkaç gün yorucu fiziksel aktivitelerden kaçınmak
• Doktorun önerdiği sıklıkta yeni bir bandaj uygulamak
• Yarayı temiz ve kuru tutmak
• Yara iyileşirken banyo yapmaktan, jakuziyi kullanmaktan veya havuzlarda yüzmekten kaçınmak
Kişi enfeksiyon geçirdiğinden şüpheleniyorsa, doktora başvurmalıdır. Enfeksiyonun belirtileri aşağıdaki gibidir:
• Kızarıklık, şişlik veya yaranın yakınında ağrı
• Yaradan drenaj veya tahliye
• Ateş

Angiogram ve Angioplasty

Anjiyoplasti sırasında, doktor şişirilmiş bir balon veya ağ atelini tıkalı yâda dar atardamar içine yerleştirmektedir. Doğru yerde olduğunda, doktor balon ya da ateli şişirir veya genişletir, bu atardamardaki kan akışını iyileştirmektedir. Doktorlar anjiyografilerde sıklıkla anjiyoplastiler yapmaktadırlar. Doktorlar kan damarlarını incelemek için anjiyografi kullanmaktadırlar. Anjiyografi sonuçları, doktorların kan damarı sorunlarını ve kardiyovasküler hastalıkları teşhis etmesine ve tedavi etmesine yardımcı olmaktadır. İşlem sırasında doktor, incelenen vücudun alanına ulaşana kadar arterden hafifçe arteri yönlendirmektedir. Kateter vücutta doğru yere ulaştığında, kontrast boyayı enjekte edilir ve bir dizi kan damarı görüntüsünü alırlar. Nadir olmasına rağmen, bu prosedür bazı yan etki riski taşır. Bu riskler aşağıdaki gibidir:
• Kanama
• Morarma
• Enfeksiyon
• Kan pıhtıları
• Atardamar veya ven yaralanması
• Kalbin duvarlarına zarar
• Düzensiz kalp atışı
Ayrıca kişiye anjiyografi yapıldıktan sonra bu semptomlardan herhangi birini yaşarsa, doktoruna başvurmalıdır.

Kaynakça:
radiologyinfo.org
cdc.gov
nih.gov
heart.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :