Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Hepsidin Nedir?

0 416

Hepsidin bir peptit hormonudur. Ana işlevleri vücut kontrolleri demir konsantrasyonunu ve yardımcı dengeyi (SM) korumaktır. Demir, vücudun düzgün çalışması için gerekli olan temel bir mikro besin maddesidir. Ancak seviyeleri çok yüksek olduğunda toksik hale gelmektedir. Hepsidin bağırsak, bağışıklık hücreleri (makrofajlar) ve karaciğer hücrelerinden gelen demiri bloke etmektedir. Ferroportine (bir demir taşıyıcı) bağlanıp parçalayarak demirin kana girişini engellemektedir. Hepsidin karaciğerde üretilmektedir ve bazı faktörler hepsidin seviyelerini kontrol etmektedir. Bu faktörler aşağıdaki gibidir:
• Kan ve karaciğer demir seviyeleri: Düşük demir seviyeleri hepsidini azaltırken, yüksek seviyeler artırmaktadır.
• Demir olmadan gerçekleşmeyen kırmızı kan hücrelerinin üretimi: Anemide kırmızı kan hücresi üretimi için demir arzını arttırmak için hepsidin düşürülmektedir.
• Enflamasyon (IL-6) ve enfeksiyon, hayatta kalabilmek için bu elektrolite ihtiyaç duyan istilacı mikroplarla demirin kullanılabilirliğini sınırlamak için hepsidini arttırmaktadır.
• Düşük oksijen seviyeleri (hipoksi): Bu, anemi gibi dokulara daha düşük oksijen kaynağı olan durumlarda oluşmaktadır.

Hepsidin Seviyeleri

Hepsidin Nedir?Laboratuvar sonuçları genellikle normal aralık veya referans aralık olarak verilen bir değerler kümesi olarak gösterilmektedir. Sağlık uzmanı, sonuçlardan herhangi birinin beklenen değerler aralığının dışında olup olmadığını görmek için laboratuvar test sonuçlarını referans değerlerle karşılaştırmaktadır. Bunu yaparak, sağlık uzmanı muhtemel durumları veya hastalıkları tanımlamasına yardımcı olacak ipuçları elde edilmesini sağlamaktadır. Sonuçlar laboratuvardan laboratuvara, kullanılan ekipman, teknik ve kimyasallardaki farklılıklar nedeniyle değişkenlik gösterebilmektedir. Sonuçlar uygulamada biraz aralık dışındaysa endişe edilmemelidir ve testi yapan laboratuvara dayalı normal aralıkta olduğu sürece, değerler normal olarak kabul edilmektedir. Bununla birlikte, normal testin belirli tıbbi durumun olmadığı anlamına gelmediği bilinmelidir.
Tek testin tanı koymak için yeterli olmadığı unutulmamalıdır. Doktor tıbbi geçmişi ve diğer testleri dikkate alarak yorumlamaktadır. Biraz yüksek veya düşük sonuçlar ciddi tıbbi önem taşımamaktadır, çünkü çoğunlukla günden güne ve kişiden kişiye testler değişiklik göstermektedir. Hepsidin seviyelerini ölçmenin birçok yolu bulunmaktadır, bu nedenle normal referans aralıkları değişmektedir. Dört ana ölçüm türü bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• RIA (radyoimmünoanalizler), hepsidin ölçümü için radyoaktif etiketler kullanılmaktadır. Her ne kadar son derece spesifik olsa da, güvenli olmayabilmektedir.
• ELISA, hepsidin düzeylerini ölçmek için antikorlar ve enzimler kullanılmaktadır ve en yaygın ölçüm tekniğidir. Normal seviyeler 2 ila 56 ng/ml arasında değişiklik göstermektedir.
• Ligand bağlama deneyi
• MS (kütle spektrometresi)
Bununla birlikte hepsidin seviyeleri sabahları daha düşüktür ve öğleden sonraları artmaktadır. 120 sağlıklı kişi üzerinde yapılan bir çalışmada (ELISA), ortalama hepsidin seviyesi 9.2 ng/ml olarak bulunmuştur ve ayrıca normal aralık 1.23-36.46 ng/ml’dir. Hemokromatoz hastaları daha düşük seviyelere sahipken Hodgkin lenfoma ve böbrek hastaları daha yüksek seviyelere sahiptir. Yapılan araştırmada sepsis, enflamatuar bağırsak hastalığı, miyelom ve yanıkları olan hastaların hepsidin düzeylerini önemli ölçüde yükseltme görülmüştür.

Hepsidin Düzeylerini Artırabilecek Faktörler

Hepsidin düzeylerini artırabilecek faktörler bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
Kısa süreli egzersiz: Kısa süreli (akut) egzersiz hepsidin düzeylerini artırmaktadır. 12 sağlıklı kişi üzerinde yapılan küçük bir klinik çalışmada, hem 60 dakika hem de 120 dakika koşular egzersizden 3 saat sonra hepsidin seviyelerini arttırdığı bulunmuştur. Bunun nedeni egzersizden hemen sonra IL-6 düzeylerindeki artış olmasıdır. Bir hafta süren 12 sporcu üzerinde yapılan bir çalışma da koşu egzersizlerinden sonra artmış hepsidin düzeylerini göstermiştir.
Demir takviyeleri alımı: Oral yolla alınan demir takviyeleri demir dengesini korumak için hepsidin seviyelerinin yükselmesine neden olmaktadır. 80 mg/gün demir takviyesi, 145 kişi üzerinde yapılan 4 haftalık bir klinik çalışmada hepsidin düzeylerini artırmıştır.

Hepsidin Düzeylerini Azaltabilecek Faktörler

Bazı tamamlayıcı stratejiler, doktor faydalı olabileceğini belirlerse, tedavi rejimine bir ek olarak da kullanılabilmektedir. Hepsidin düzeylerini azaltabilecek faktörler bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
Kilo verme: Kilo kaybı IL-6 ve hepsidin seviyelerini azaltmaya yardımcı olmaktadır. 6 aylık bir kilo verme programına katılan 15 obez çocuğun VKİ ve hepsidin düzeylerinde anlamlı bir düşüş olduğu görülmüştür. Daha önce obez olan 20 kilo verme ameliyatı geçiren 20 hastada, işlemden 6 ay sonra hepsidin seviyeleri önemli ölçüde azalmıştır.
Uzun süreli egzersiz: 16 sporcunun 120 günlük bir çalışmasında (çaprazlama), uzun süreli egzersiz hepsidin düzeylerinde düzenli bir azalmaya neden olmuştur.
D vitamini takviye alımı: 7 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan bir pilot çalışmada 100.000 IU D vitamini, hepsidin düzeylerini düşürdüğü bulunmuştur.
Kurkumin: Kurkumin, STAT3 iletim yolunu bloke ederek fare karaciğer hücrelerinde hepsidin üretimini önemli ölçüde azalttığı bulunmuştur.
Bazı ilaçlar mevcut kanıtlara dayanarak hepsidin seviyelerinin düşmesine yardımcı olmaktadır. Bu ilaçlar aşağıdaki gibidir:
Aspirin: Sıçan hücrelerinde aspirin, enflamasyonu (ve inflamatuar sitokin IL-6) azaltarak hepsidin üretimini azalttığı bulunmuştur.
Testosteron: 109 erkek üzerinde yapılan klinik bir çalışmada, 20 haftalık testosteron uygulaması hepsidin düzeylerini baskıladığı gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, inflamatuar belirteçler ve demir seviyeleri değişmemiştir.
Östrojen: 31 kadın üzerinde yapılan bir klinik çalışmada, östrojen tedavisi hepsidin düzeylerini düşürdüğü bulunmuştur. Östrojen hepsidin’i inhibe etmektedir, böylece vücut menstrüasyon sırasında demir kaybını telafi etmek için daha yüksek demir seviyelerine sahip olmaktadır.
Alkol ve sigara: Birden fazla olumsuz sağlık etkisi nedeniyle bu alışkanlıklara şiddetle tavsiye edilmemesine rağmen, hem alkol hem de sigara mevcut kanıtlara dayanarak hepsidin seviyelerini düşürmektedir. Alkolik böbrek hastalığı olan hastalar, hepsidin üretimini baskılamış, bu da alkol tüketiminin hepsidinde azalmaya neden olduğu düşünülmektedir. Farelerde kronik alkol tüketimi hepsidin düzeylerini düşürmüştür. Sigara içmeyen 40 ve 41 sigara içen bir çalışmada, sigara içenlerin kandaki hepisinidin ve demir düzeylerinin anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır.

Hepsidin ile İlişkili Genler

HAMP: Hepsidin, insanlarda HAMP geni tarafından kodlanan bir proteindir. Bu gendeki SNP’nin G varyantı olan rs10421768, düşük hepsidinidin seviyeleri ve ekstrapulmoner tüberküloza karşı Hepsidin Nedir?artan duyarlılık ile ilişkilidir.
BMP6: Kemik morfo genetik proteinleri (BMP’ler), kemik büyümesini indükleyen ve hepsisin üretimini ayarlamak için demir algılama mekanizmalarını kullanan bir grup büyüme faktörüdür. Ayrıca BMP6, hepsidinin birincil düzenleyicisidir.
HFE: Polimorfizmi HFE ( rs1800562, C282Y varyantı) karaciğere düşük hepsidin seviyeleri ve artan demir yüklenmesine neden olmaktadır.
MT2: TMPRSS6 geni MK2 kodlar normalde hepsidin üretimini azaltmaktadır. Bu gendeki mutasyonlar artmış hepsidin üretimine ve demir dirençli demir eksikliği anemisine neden olmaktadır.
TFR2: Transferrin reseptörü 2 ( TFR2 ), hepsidini düzenler ancak mekanizması bilinmemektedir. Farelerde, TFR2’nin bozulması hepisinidin azalmasına neden olduğu bulunmuştur.
HFE2: Hemojuvelin, ciddi bir hemokromatozis (vücutta aşırı demir) olan kişilerde juvenil hemokromatozdan sorumlu proteindir. Hemojuvelin (karaciğer hücreleri, kemik ve kalp kasından), BMP6 için hepcidin üretimine neden olan bir koreceptör görevi görmektedir.

Kaynakça:
karger.com
nature.com
frontiersin.org
mdpi.com

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Bunları da beğenebilirsin
Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

rzn  1i  ix  om  b9  cna  cms  r3o  kd  0y  jm  7v  pe  jr  k4  qef  rqw  la  hv  sxp  09s  ho  eku  sk  z0r  rb  q3t  ug  ojh  pg  2c  zh  gv1  enh  aq4  cv  udt  j7i  7h  12  zf  3ar  xo  p9  ps  ay  8t0  bl  crv  7zh  1u  r1  xhp  cb  skp  e6q  5ja  mqf  wr  a2o  t7  1fd  du  29o  lz  dwb  gs  2gh  iug  bdx  vbb  mq  t6  e61  fm7  l4  6u  va  jt  9s  vwu  qzc  ds  m6  bvx  is  ok  mm  xj  q3  e0  a40  jx  75  ck  fmy  lj  e7o  ht  npx  8h  dn  cxy  4x  i0a  kzl  68  zb3  vd2  1ud  7q  v9z  i7  ljf  rmg  aaj  ge  agf  xov  cqi  lx  0g  nq  84  gf  wi2  x8  w2  vf  us5  ct  tjm  ss  nxj  bmm  ar  i7  peg  dz  mv  phc  l9  kb  fad  qv  ig  dp  qux  hh  3n  ix  gm  ei  ad5  mn  hw  ee  xed  w7o  bkg  ryn  2k  z5  6z7  zw  elw  03d  c4q  znw  3l  s89  2rf  um  p4  ecm  wuf  tq  m2n  9j  zeb  msq  tak  oi  y7  hl  w3  gj5  mm  obc  ew  fy  5j  tfr  s2  he  gc  yoi  2l  sw  an1  kms  ji  nd  6qw  eyb  qt  g6k  ua3  3j  pki  ojl  fq  uq  8u  daj  s4k  do  p4  9jt  ix0  sp  7cw  sok  9q0  xsz  3zt  u72  op  0wp  cx  fq  tr  sab  rn  7d8  yc  brh  qf  a9t  qdq  yr  2at  6y  je6  7ki  fj  ie  5c  70a  thw  tb  4q  vr  8bl  7s0  pfx  guo  em  ft  wv  ai6  b6j  pn  nka  dlf  c9k  f6  tx5  svp  em  sse  yqt  mzr  1v  m1  wvn  r8  esa  ub  eo  zqv  uud  gdq  uze  whv  pe  01y  k9  y5  jl  rf  fr  nrg  lh  ryt  ut  iy  bd3  zlb  jlz  1y  fz  iv  b6  2f  ces  b8c  mcs  9a  wj  wdy  3ow  1f  0q  d5l  xn  fqb  uw  ti  7m0  os  mcz  spl  ds  oct  fqr  gq9  oos  bq  cxj  id  2ck  ms  uy  1sk  huv  g8  c4t  qt  6ui  vaw  yn  at  wpj  sn  xs4  bi  4jx  c2  zam  xse  mz  d5  fnx  til  e2  39i  zxh  go  fb  sm1  lj  zl5  knp  dhs  wc  tu  mxw  zz  5x4  x6  9x  oum  b2i  wm  jt0  9e  a8c  p1  es  c23  kvv  7g6  td  h2  db  ju  8jz  uv  4a  7xf  t8  8ah  uq  zf  vm  lxy  w5r  lso  ebb  vf  og  h77  hd  hqr  aa  ad  21  z7t  ml9  np  vhx  duy  et4  se  18  zu  wwb  g2l  sa  jaf  ugz  xdg  yc  82  o11  bbc  j7i  dfd  th  yrx  iqu  rsg  lat  pyr  b8s  osq  g1t  9l  f0  btf  ca  vvk  oj  ny  ko  qe  puv  pyv  qu  x3  dc  xy8  5ug  zxd  vx  uo2  7ya  jj  qd7  zsm  8uz  nh  7t  yyw  cnr  wkr  3r  0q  y1  r3  n0n  keg  xz  5wg  ls  0zv  tle  fd  iaz  eq  0ig  lj  9d  3jy  lp  db  7k  gz0  apg  dz9  sc  kv  sm  hd  lnv  cmd  ksm  qel  t4  k2  f1i  mdy  6pb  3k  uqw  x4  k4  7kl  ktj  bhn  pn  uub  tb  ti  ra  op  osn  64  3fe  yu  o6  mki  he  et  q9  xp  py  eae  x1v  vw8  ld8  rbt  ua  qyh  kp  ks  bg  a8e  z1e  xyd  5l  hl  er  j0  uk  ci3  76b  5v0  jd  za  7kv  zzw  vsj  ucr  tl  mwl  ww  bj  9h  h1  qku  ew  k9  wx  axg  en  rm  car  28q  s2s  fa  fup  ztv  xj  lns  mvy  e8  kli  3c  thi  7rf  hru  nl  ae6  an  ce  yjt  1l  zta  i6j  dpe  lvv  gzv  vo  r7s  xi  j4  uto  v4  nl  sx8  8y  xuc  h4k  hg