Metadon; opioidler (morfin etkisindeki kimyasallar) adlı bir kategorinin parçasıdır. II. Dünya Savaşı sırasında Alman doktorlar tarafından keşfedildi ve Amerika Birleşik Devletleri’ne geldiğinde, aşırı acı çeken insanları tedavi etmek için kullanıldı. Günümüzde eroin bağımlılığı tedavisinde yoksunluk hissini minimuma indirmek ve morfini tolere edemeyen ağrılı hastaların tedavisinde, tedavinin bir parçası olarak kullanılabilmektedir.
Morfinde olduğu gibi etkisi hızlı görülür. Tablet, toz veya sıvı olarak alınabilir. Bunu kötü niyetli kullanan kişiler; sık enjekte ederek bağımlılık yaratabilirler. Metadon; diğer bazı narkotik maddelerden daha güvenli olmasına rağmen, uzman bir doktor tarafından reçete ile uygulanmalıdır. Unutulmamalıdır ki; Metadon ister tedavi amaçlı olsun ister kötüye kullanımda olsun; kesinlikle bağımlılık yapan bir kimyasaldır.

Metadon Ne İşe Yarar?

Kısa Süreli Kullanımdaki Etkileri

Huzursuzluk, bulantı veya kusma, yavaş nefes, ciltte kaşıntı, terleme, kabızlık, cinsel sorunlar. Bazı yan etkiler daha ciddi olabilir bu etkiler; nefes almakta zorluk çekmek , sersemlemek, bitkinlik, ciltte kurdeşen veya döküntü, dudaklarda, dilde ,boğaz veya yüzde şişme, göğüs ağrısı veya hızlı kalp atışı, halüsinasyonlar görme. Bu etkiler görüldüğü takdirde acil olarak tedaviyi üstlenen doktora başvurmak gerekir.

Metadon, beyin ve sinir sisteminin ağrıya tepki verme şeklini değiştirir, böylece rahatlama hissedilir. Etkileri morfin gibi diğer güçlü ağrı kesicilerden daha hafiftir. Kodein, eroin, hidrokodon , morfin ve oksikodon gibi ilaçlardan elde edilen yüksek seviyeyi engeller.
Bir yaralanma, ameliyat veya kronik hastalıktan dolayı çok fazla acı çekenlerde, morfini tolera edemeyen hastalarda metadonu doktor uygulayabilir. Diğer opioidlere bağımlılık tedavisinde de yardımcı olarak kullanılır. Bağımlılık yaratan maddenin kullanımındaki duygulara benzer bir durum ve yoksunluk belirtilerini yaratabilir. Metadon, sinir sisteminde, opioidleri daha hafif etkilerle değiştirir. Buna bu yüzden değiştirme tedavisinde kullanılır. Genellikle süren tedavi planın bir parçası olarak kullanılır. %100 bağımlılığı ortadan kaldıran bir tedavi değildir. Çünkü kendisi de bağımlılık yapar.
Bir bağımlılığı tedavi etmek için belirli bir zaman belirtilemezken, uzmanlar bunun en az bir yıl ve belki de bundan daha fazlası olması gerektiğini söylüyor. Doktor vücudun reaksiyonunu dikkatli bir şekilde izleyecek ve tedaviyi ayarlayacaktır. Metadon tedavisin bırakma zamanı geldiğinde, dozlar azaltılarak bırakılmalıdır.

Uzun süreli Kullanımdaki Etkileri

Metadon; eğer uzun süre kullanılırsa, akciğer ve solunum problemlerine yol açabilir. Bir kadının adet döngüsünü de değiştirebilir. Hamilelikle komplikasyonlara neden olabilir, dozun değişimi ile ilgili olarak doktora başvurmak gerekir.

Metadon Kullanımın Risk Teşkil Ettiği Durumlar

Metadon tedavisinin uygulanmasında risk grubuna girenler; kalp hastalığı olanlar, ritim bozukluğu yaşayanlar, solunum sorunları veya akciğer hastalığı olanlar, kafa travması geçirenler , beyin tümörü veya nöbet öyküsü olanlar, karaciğer veya böbrek hastalığı yaşayanlar, İdrar problemleri olanlar, safra kesesi , pankreas veya tiroit problemleri olanlar,
Metadonu etkileşim yapabilecek İlaçlar
Diğer narkotik maddeler, depresyon ilaçları, serotonin seviyesini değiştiren ilaçlar

Metadon’un Bağımlılığı Halinde Belirtiler

Beyniniz; bu ilacın getirdiği ağrı rahatlamasıyla yeniden bu maddeyi isteyebilir, bağımlı olabilirsiniz. Etkiler diğer opioidlerden daha hafif olsada, vücudunuz buna uyum sağlayabilir. Bu, aynı rahatlamayı acıdan veya yoksunluk belirtilerinden hissetmek için daha fazla almanız gerekeceği anlamına gelir ve bu da kötüye kullanım ve bağımlılığa yol açabilir.
Farklı kişilerdeki metadon dozu aynı sonucu vermez. Doktor kişiye özel, doğru olan dozu hesaplar. Dozun değiştirilmesi tehlikelidir ve aşırı dozlara yol açabilir.

Aşırı Doz Belirtileri Nelerdir?

Yavaş nefes, kalp atışının yavaşlaması, şiddetli uyuşukluk, kasların zayıflaması, ciltte soğukluk, bayılma hatta aşırı doz uygulandığında ölümcül olabilir. Metadon kullanımı kesinlikle uzman bir doktor gözetimin de yapılmalıdır.

Avrupada ve ABD de uzun yıllardır kullanılan Metadon (değiştirme tedavisi) Türkiyede 2004 yılında resmî gazetede yayınlanan yürürlükle kullanılmaya başlandı. 2017’de Alman Charite hastanesi bilim adamları tarafından beyin tümörlü hastalarda ağrılarını dindirmek için kullanılan Metadon’un; kanser ilaçlarının etkisini yükselttiği ile ilgili yaptıkları çalışma sonuçlarını açıklandı. Bu açıklama ile Metadon’un kemoterapi ile beraber uygulanabilirliğini destekleyen, çalışmalar ışığında bu yöndeki çalışmalar yoğunluk kazandı. Metadonun ağrı dindirici özelliğinin yanında, hastanın yaşam süresini uzatması, diğer kanser ilaçlarına göre daha ucuz olması ve kemoterapi ile beraber uygulanabilirliği bu ilacı mübadillerine göre cazip hale getirirdi. Fakat tedavi sürecinde çıkan olumlu sonuçların Metandon ile bire bir bağlantısının olup olmadığı ile ilgili bilimsel verilerinin henüz yetersiz olmasından dolayı bilinçsizce ve kontrolsüzce kullanılmaması önemle vurgulanmıştır.

Video:

Kaynakça:

Maryland Üniversitesi Maddeler Suiistimal Araştırma Merkezi: “Methadone.”
Madde Suistimali ve Ruh Sağlığı Hizmetleri İdaresi: “Metadon”.
Amerikan Aile Hekimi: “Acı Durumlarında Metadon Tedavisi”
Michigan Tıp, Michigan Üniversitesi: “Methadone.
Medikalaktüel

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here