Model mühendisliği ya da minyatür mühendisliği, makine veya mekatronik mühendisliği becerilerinin harmanlanarak normalinden çok daha küçük ve model sayılabilecek ürünler üreten/geliştiren dalıdır. Sanayi inkılabına kadar ,sonrasında da yaygın bir hobi olarak, mühendislik denilince akla gelen en önemli meşgalelerdendi. Sanayi üretimin ve makine dizaynın büyük oranda el işçiliğine dayandığı ve bireysel kabiliyet işiydi. Tıpkı mimaride olduğu gibi makine dizaynında da belli isimlerin ön planda olduğu bir ortam söz konusuydu. Sanayi inkılabıyla birlikte her türden ürünün seri olarak otomasyon marifetiyle üretilir hale gelmesi model mühendisliğine de farklı bir boyut kazandırdı.
Günümüzde model mühendisliği çoğunlukla bir hobi olarak her türlü makine ve aygıtın gelişilip kullanması veya sergilenmesi faaliyetini ifade eder. Çoğunlukla klasik dönem tarihi makinelerin geliştirilip kullanılması şeklinde yaygınlaşsa da her türden araç ve makinenin modelini üretmek şeklinde de karşımıza çıkan bir faaliyettir. Model mühendisliği denilince akla ilk olarak lokomotifler, her türden kara taşıtı, deniz aracı ve uçak modelleri gelir. İşin özü model mühendisi geçmişte veya günümüzde üretilmiş, kullanılmış her türden aracı modeller.
Model mühendisleri geliştirdikleri araçlarda her türden motor örneği kullanabilir. Basit iki zamanlı Rolls Royce Merlin’den, güneş enerjisiyle çalışan sterling motorlarına, darbeli jetlere ve gaz türbinlerine kadar oldukça geniş yelpazede örnekler model mühendisi için alternatiflerden biri olabilir.
Model mühendisliği asla her hangi bir aracın ya da makinenin çalışmayan modelini üretmek değildir. Model mühendisliğinde temel felsefe üretilen aracın aktif olarak kullanılabiliyor olmasıdır. İşlev üretilen aracın formundan daha öncelikli olarak görülür.Bu noktada birçok sosyal medya platformunda görülebilecek kullanılır durumdaki çeşitli araçlar model mühendislerinin eseridirler.
Model mühendisliği günümüzde birçok ülkede kulüpler veya cemiyetler şeklinde organize olmuş model mühendislerinin senenin çeşitli zamanlarında bir araya gelip ürünlerini sergiledikleri etkinliklerle desteklenmektedir. Bu organizasyonlar basının ve halkın ilgi odağı haline geldiği gibi çok çeşitli araçların insanları kendine hayran bıraktığı manzaralara sahne olmaktadır. Model mühendisliği alanında ilk topluluk İngiltere’de Model ve “Deneysel Mühendisler Birliği” ismiyle 1898’de kudurmuştur. Londra merkezli olan bu topluluk daha sonar Avustralya, Güney Afrika,Kanada, Hollanda, İsviçre gibi ülkelerde de farklı isimlerle varlık göstermiştir. Model mühendisliği araçları, sergiler ve festivallerin yanı sıra müze ve teknolojik fuarlarda karşımıza çıkar. Birçok firma veya kuruluş ürünlerinin ilgi çekiciliğini arttırmak için model mühendisliğine başvurur. Yine model mühendisliğinin günümüzde birçok eğitim kurumunda çıraklık ve ustalık eğitiminin bir parçası olduğunu da belirtmek de yarar var.

Geçmişte model mühendisleri büyük oranda el becerisi ve sınırlı imkanlara sahip küçük atölyelerde üretim ve tasarım yaparken günümüzde gelişen teknolojik imkanlar sayesinde model mühendisi her türden aracı kullanmaktadır. Geçmişte bir model mühendisi herhangi bir parçayı üretmek için özel döküm kalıplarla söz konusu parçaları tek tek geliştirmek, sonrasında da uygun metal eriyikleri elde edip bunları eriterek parçaya dönüştürmek zorunda kalırdı. AutoCad, CNC(Bilgisayarlı Numerik Kontrol), Lazer kesim ekipmanları, Torna-Tesviye makineleri, 3D baskı ve üretim makineleri model mühendisleri tarafından gittikçe daha fazla kullanılmaktadır. Gittikçe hassasiyet isteyen araçların tasarımının artmasıyla gelişmiş elektronik araçların kullanımı da kaçınılmaz olmuştur.
Model mühendisleri araçlarını gelişmiş sanayi atölyelerinde geliştirebildikleri gibi kendilerine ait mekanlarda geliştirebilirler. Nitekim model mühendisi olarak tanınmış kişilerin sıklıkla kullandıkları yerler, evlerinin garajları, arka bahçeleri ya da evlerinde atölye olarak kullandıkları mekanları tercih ederler.

Bir model mühendisi, teknolojinin tüm imkanlarından faydalansa da yaptığı işin sanatsal yönüne odaklanarak zaman limiti engeline takılmaz. Doğrudan maddi talebe dayanmadığı için geliştirilen makine veya araç, bir ayda da üretilebileceği gibi seneler süren bir zamana da yayılabilir üretim. Bu anlamda model mühendisi için kalite ve orijinallik birinci önceliktir.
Model mühendisliği günümüzde her ne kadar bireysel bazda sürdürülen bir hobi faaliyeti olarak görülse de bir firma çatısı altında model mühendisliği hizmeti veren girişimler de yok değildir. Örneğin İngiltere’deki Cro Fittings firması ürettiği model lokomotiflerle her sene fuarlarda ilgi odağı olan bir firmadır. Firma İngiltere’de model mühendisliğinin bir sektör haline gelmesinde öncü roldedir.

Kaynakça:

https://en.wikipedia.org/wiki/Model_engineering
http://www.nameng.org.uk/index.php/what-is-model-engineering

Yazar: Erdal Uğur

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here