Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Renk Psikolojisi Nedir, Tüketici ve Terapide Nasıl Kullanılır?

0 39

1666’da İngiliz bilim adamı Sir Isaac Newton, saf beyaz ışık bir prizmadan geçtiğinde, görünür tüm renklere ayrıldığını keşfetmiştir. Newton ayrıca her rengin tek bir dalga boyundan oluştuğunu ve başka renklere ayrılamayacağını da bulmuştur. Yapılan başka deneyler ışığın başka renkler oluşturmak için birleştirilebileceğini göstermiştir. Örneğin, sarı ile kırmızın birleşmesinden turuncu oluşur. Yeşil ve macenta gibi bazı renkler karıştırıldığında birbirlerini iptal eder ve beyaz bir ışığa neden olur.
Daha önce boyama işlemi yapanlar, muhtemelen belirli renklerin diğer renkleri oluşturmak için nasıl karıştırılabileceğini fark etmişlerdir. Araştırmacılar Andrew Elliot ve Markus Maier, Rengin yaygınlığı göz önüne alındığında, renk psikolojisinin iyi gelişmiş bir alan olmasını gerektiğini belirtmektedirler. Günümüzde renk psikolojisinin işlevsilliği üzerine psikolojik işlevselliği üzerine çok az sayıda araştırma vardır fakat bu çalışmalarında bilimsellikten uzak olmaması şaşırtıcı bir durumdur.
Renklerin psikolojiye olan etkileri üzerine olan araştırmalar yetersiz olmasıyla birlikte, bu kavram kavramı sanat, tasarım, pazarlama ve birçok alanda dikkate alınan bir faktör haline gelmiştir. Bu mana da bilinenlerin geneli anekdottur, fakat araştırmacılar ve uzmanlar rengin kişilerin ruh hallerine ve psikolojilerine olan etkileri üzerine birkaç tane gözlem ve keşif yapmışlardır. Renk hakkındaki duygular genellikle derinden kişiseldir ve kendi deneyimine veya kültürüne dayanır. Mesela beyaz renk Batı ülkelerinin birçoğunda masumiyeti ve saflığı temsil ederken, Doğu ülkelerinin çoğunluğunda yas ve üzüntüyü temsil etmektedir.

Rengin Psikolojik Etkileri

Renk neden insan hayatında bu kadar güçlü bir rol oynamaktadır? İnsan vücudunda ve zihninde ne gibi etkileri olabilir? Renk algısı öznel gibi dursa da evrensel olan bazı renk etkileri bulunmaktadır. Renk tayfının kırmızı alanındaki renkler sıcak renkler olarak bilinir ve kırmızı, turuncu ve sarı içerir. Ve bu sıcak tonlar, konfor ve sıcaklık hislerinden düşmanlık ve öfke hislerine kadar değişen duygu durumlarını uyandırmaktadır.
Renk spektrumun mavi tarafındaki renkler soğuk renkler olarak bilinir ve mavi, mor ve yeşil içerir. Bu renkler genellikle sakin olarak tanımlanır, ancak üzüntü veya kayıtsızlık duygularını da akla getirebilir. İnsanlar farklı renklere farklı tepkiler vermektedirler. Olası etkileri hakkında daha fazla bilgi edinmek için her rengin psikoloji üzerindeki etkisini bilmek gerekir.

Terapi Olarak Renk Psikolojisi

Mısırlılar ve Çinliler de dahil olmak üzere birçok eski kültür, renk terapisi veya iyileşmek için renklerin kullanımı uygulamışlardır. Kromoterapi bazı yerlerde koloroloji ya da hafif terapi olarak isimlendirilir. Renk bilimi bugün hala bütünsel veya alternatif bir tedavi olarak kullanılmaktadır. Kullanılan bu tedavide renklerin işlevi şu şekildedir:
• Kırmızı: Vücudu ve zihni uyarmak ve dolaşımı arttırmak için kullanılır.
• Sarı: İsimli sinirleri uyarmak ve vücudu arındırır.
• Turuncu: Akciğerleri iyileştirmek ve enerji seviyelerini arttırmak için kullanılır.
• Mavi: Hastalıkları yatıştırdığına ve ağrıyı tedavi ettiğine inanılır.
• İndigo: Bu tonoların cilt problemlerini hafiflettiği düşünülmektedir.

Renk Psikolojisi Üzerine Modern Araştırma

Çoğu psikolog şüpheyle renk terapisine bakar ve rengin sözde etkilerinin genellikle aşırı derecede abartılı olduğuna dikkat çeker. Renklerin farklı kültürlerde de farklı anlamları vardır. Yapılan araştırmalar rengin birçok durum karşısında insanın ruh halini değiştirmesinin geçici etkiler olduğunu tespit etmiştir. Mavi bir oda başlangıçta sakin duygulara neden olabilir, ancak etki kısa bir süre sonra dağılır. Bununla birlikte, mevcut araştırmalar, rengin insanları çeşitli şaşırtıcı yollarla etkileyebileceğini bulmuştur. Etkileri şu şekildedir:
• Yapılan bir çalışmada sıcak tonlarda olan plasebo haplarının soğuk tonlara göre daha etkili olduğu belirtilmiştir.
• Mavi renkli sokak lambaları, anekdot kanıtlarına göre suçun azalmasına neden olabilir.
• Kırmızı, insanların araştırmacılara göre atletik aktiviteler sırasında faydalı olabileceği düşünülen daha yüksek hız ve güçle tepki vermesine neden oluyor.
• Siyah üniformaların ceza alması daha olasıdır. Buna ilaveten, spor takımlarının tarihsel verilerine ve ne giyindiklerine bakan bir araştırmaya göre, öğrencilerin olumsuz nitelikleri siyah üniforma giyen bir oyuncu ile ilişkilendirme olasılığı daha yüksektir.

Renk Performansı Etkileyebilir

Çalışmalar ayrıca bazı renklerin performans üzerinde bir etkisi olabileceğini göstermiştir. Hiç kimse kırmızı mürekkeple kaplı dereceli bir test görmeyi sevmez, ancak bir çalışma, bir sınava girmeden önce kırmızı rengin görülmesinin test performansına gerçekten zarar verdiğini tespit etmiştir.
Kırmızı renk çoğunlukla uyarıcı, heyecanlandırıcı ve tehdit edici, bir renk olarak tanımlanırken, bu etkiler ile ilgili yapılan çalışmalar sonuçlanmamıştır. Ancak çalışma, sınavdan önce öğrencileri kırmızı renge maruz bırakmanın test performansı üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir.
Yapılan çalışmada açıklanan altı deneyin ilkinde, 71 Amerikan kolej öğrencisine beş dakikalık bir teste başlamadan önce kırmızı, yeşil veya siyah renkli bir katılımcı numarası verilmiştir. Sonuçlar, sınava girmeden önce kırmızı sayıyla gösterilen öğrencilerin, yeşil ve siyah sayılarla sunulanlardan % 20 daha düşük puan aldıklarını ortaya koymuştur.

Renk ve Tüketici Alımları

Renk psikolojisi, çeşitli tonların ruh halini yükseltmekten kaygıya neden olan çok çeşitli etkilere sahip olabileceğini düşündürmektedir. Ama satın alınan ürünlerin rengi, tüketicinin kişilik hakkında bir şey söyleyebilir mi? Örneğin, satın alınan otomobilin rengi bir şekilde altta yatan bazı kişilik özellikleri veya tuhaflıklar ile ilgili olabilir mi? Giyilen kıyafetlerden kullanılan arabaya kadar renk tercihleri bazen başkalarının kişiyi nasıl algılamasını istediği hakkında bir açıklama yapabilir. Cinsiyet ve durumu gibi diğer durumlar yapılan renk seçimlerinde etkili olabilir. Etkileri şu şekildedir:
• Beyaz: Çoğu kişinin önerdiği gibi, beyaz renk taze ve temiz hissedebilir. Bu renk çoğunlukla modernize olma ve gençlik duygusunu uyarmak için kullanılır.
• Siyah: Siyah genellikle güçlü bir renk olarak tanımlarlar, bu da siyahın lüks araçlar için en popüler renk olmasının nedeni olabilir. İnsanlar çoğunlukla güç, gizem, seks olarak tanımlarlar.
• Gümüş: Arabalarda en popüler kullanılan üçüncü renk olup modernlik ve yenilenme hissi ile ilintilidir. Teknolojik ürünler çoğunlukla gümüş olup inovasyon ile bağlantılıdır.
• Kırmızı: Dikkat çeken ve cesur bir renk olarak tanımlanır. Bu yüzden bu renkte bir araç kullanmak aksiyon, güven, güç, imaj, aksiyon ve tercih edildiğini belirtir.
• Mavi: Kişiler mavi renkte çoğunlukla, güven ve istikrarı tanımlamaktadırlar. Mavi bir SUV kullanmak güvenilir olduğu izlenimi verir.
• Sarı: Uzmanlara göre, sarı bir araç kullanmak, kişinin genel olarak mutlu bir insan olduğunu ve belki de risk almak için ortalama bir kişiden biraz daha istekli olduğu anlamına gelebilir.
• Gri: Uzmanlar, gri araba kullanan insanların göze çarpmak istemediklerini ve bunun yerine biraz daha ince bir şey tercih ettiklerini bildirmektedirler.
Tabii ki, yapılan renk seçimleri genellikle fiyat, seçim ve diğer pratik endişeler gibi faktörlerden etkilenir. Sadece bu değil, renk tercihleri de zaman içinde değişebilir. Bir kişi, gençken daha parlak, daha dikkat çekici renkleri tercih edebilir, ancak yaşlandıkça kendilerini daha geleneksel renklere çekebilir. Renk seçiminde alım yapacak kişinin kişiliği ciddi bir rol oynayabilir, fakat çoğunlukla etkilenilen faktör kullanılabilirlik ve fiyattır. Örneğin, beyaz bir araç satın almak, insanların genç ve modern olduğunuzu düşünmelerini istemek ve yaşanılan iklim hakkında daha az şey olabilir; sıcak iklimlerde yaşayan insanlar genellikle açık renkli araçları karanlık olanlara tercih ederler.
Sonuç olarak uzmanlar, rengin kişinin kendini nasıl hissettiği ve davrandığı üzerinde bir etkisi olsa da, bu etkilerin kişisel, kültürel ve durumsal faktörlere tabi olduğunu bulmuşlardır. Renk psikolojisini daha iyi anlamak için daha bilimsel araştırmalara ihtiyaç vardır.

Kaynakça:
https://www.oberlo.com/blog/color-psychology-color-meanings
https://www.helpscout.com/blog/psychology-of-color/

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.