Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Şeker Tüketimi Genel Sağlığı Nasıl Etkiler?

0 45

Vücudun glikoz şeklinde enerji üretmesi için şekere ihtiyacı vardır. Olması gerekenin altında ya da üstünde alınan miktarlarda bu bir soruna neden olabilir. Peki, ama tüketilen şekerin ne kadarı çok fazladır ve şekerin sağlığa etkileri nelerdir? Public Health England tarafından 2018’de yayınlanan bir rapor, Birleşik Krallık’taki çoğu insanın önerilen günlük şeker alımından üç kat daha fazla şeker tükettiğini ortaya koymaktadır. NHS’ye göre yetişkinlerin günde 30 gramın altında şeker almaları gerekir ki bu da 7 küp şekere eşittir, bu da çoğu insanın günde 21 küp şekere eşdeğerini yediği anlamına gelir!
Bu sadece kek, tatlı, çikolata, alkol ve gazlı içecekler gibi tüketirken dikkat etmemiz gereken aşikar yiyecekler değildir. Süpermarket ekmeği, makarna sosları, salata sosları, kahvaltılık gevrekler ve hazır yemekler gibi diğer yiyeceklerde gizli şekerler bulunmaktadır. Şekerin vücut üzerindeki etkisine ve ilişkili sağlık sorunlarına üzerine bilgiler bulunmaktadır.

Şeker Tüketmek Zararlı mıdır?Şeker Tüketimi Genel Sağlığı Nasıl Etkiler?

Vücudun enerji üretimi için kullanılan glikoza dönüşmesi için şekere ihtiyacı vardır. Dolayısıyla tüketilen şekerin tamamı zararlı değildir. Ancak diyet yoluyla çok fazla şeker alındığında özellikle rafine şeker ise sorunlara neden olmaya başlar. Vücut ana enerji kaynağı, karbonhidratları parçaladığında üretilen glikozdur (kan şekeri). Karbonhidratlar nişasta, lif ve şekerden oluşur ve basit ve karmaşık olmak üzere iki türü vardır.
Karbonhidratların şeker elementi basit karbonhidratlar olarak bilinir, çünkü vücut onu enerji için kullanmak üzere hızla glikoza dönüştürür. Bu bize şekerimizi ‘vurur’ ama vücut glikozu tükettiğinde bizi enerjik hale getirebilir. Karbonhidratların içindeki nişasta ve lif, vücudun sindirimi daha uzun sürdüğü ve basit karbonhidratlardan daha uzun enerji salınımı sağlayan glikoza dönüştürdüğü için karmaşık karbonhidratlar olarak bilinir.
Basit karbonhidratlar hem meyvelerde, sebzelerde ve süt ürünlerinde bulunan doğal şeker formlarında hem de toz şeker gibi ilave şekerlerde ve keklerde, tatlılarda, çikolatalarda, bisküvilerde, alkolde ve gazlı içeceklerde bulunan şekerlerde bulunur. Karmaşık karbonhidratlar, ekmek, makarna, sebze, kepekli tahıllar, bezelye ve fasulye gibi nişasta ve lif içeren yiyeceklerde bulunur. Karmaşık karbonhidratlarda yüksek ve rafine şekerde düşük yiyecekler yemek, vücuda yavaş bir glikoz salınımı sağlayarak enerji seviyelerinin dengede tutmaya yardımcı olacaktır.

Şeker Tüketildiğinde Vücutta Ne Olur?

Yukarıda bahsedildiği gibi, karbonhidrat yediğinizde, ince bağırsaktaki enzimler şekeri glikoza dönüştürür. Glikoz daha sonra kan dolaşımı yoluyla ona ihtiyaç duyan hücrelere, dokulara ve organlara taşınır, böylece enerjiye dönüştürülebilir ve vücudun hücrelerinin, dokularının ve organlarının etkili bir şekilde çalışmaya devam etmesine yardımcı olmak için kullanılabilir. Vücut artan şeker alımından dolayı çok fazla glikoz ürettiğinde, vücudun ihtiyacı olana kadar karaciğerde ve kaslarda yağ olarak depolanır. Bununla birlikte, vücudun kullanabileceğinden çok fazla şeker tüketilirse, kilo almaya ve diğer sağlık sorunlarına yol açabilir. İnsülin hormonu, hücrelerin glikozu emmesine izin vererek ve böylece kan şekeri seviyelerini düzenleyerek vücutta önemli bir rol oynar.

Çok Fazla Miktarda Şeker Tüketimi Genel Sağlığı Nasıl Etkiler?

Yani, basit ve karmaşık karbonhidratlar şeklindeki şekerin enerji verdiğini bilinmektedir ve gerekli bir durumdur. Ancak diyette alışkanlık olarak çok fazla şeker tükettiğinde, bu bir takım sağlık sorunlarına yol açabilir. Bununla birlikte, tek bir gıda türünü hastalık nedeni olarak izole etmenin riskli ve genellikle yanlış olduğunu unutmamak önemlidir. Yüksek miktarda protein ve yağ tüketilen Keto gibi ‘geçici’ diyetler ve düşük miktarda karbonhidrat gibi daha da yararsız davranışlarla sonuçlanabilecek sınırlayıcı inançlara yol açabilir ve böylece vücudun ana enerji kaynağını kesebilir.
Şeker Tüketimi Genel Sağlığı Nasıl Etkiler?Şekerin fazla tüketilmesi kolay olabileceğinden, özellikle diğer temel besin maddelerinin yerini alıyorsa, enerji alımında fazlalıklara yol açabilir. Çok hareketsiz olanlarımız için fazla enerji, zamanla yağ olarak depolanacak ve aşırı kilolu olmaya yol açacaktır. Aşırı kilolu ve obez olmak kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve felç gibi başka durumlara yol açabilir. Şekeri yüksek bir diyetin neden olduğu diğer sağlık sorunları şunları içerir:
Kan şekeri dalgalanmaları
Sağlıklı, dengeli bir diyete sahip olmamak ve yüksek karbonhidratlar, kan şekeri seviyelerinin dalgalanmasına neden olabilir. Bu size başlangıçta bir enerji patlaması verir, ancak daha sonra yedikten sonra bir çökme, uyuşukluk ve açlığa neden olur.
Bilişsel işleve etkileri
Şeker oranı yüksek bir diyet beynin üzerinde de olumsuz bir etkiye sahip olabilir. Imperial College London tarafından yürütülen ve Diabetes UK tarafından bildirilen yeni bir araştırma, yüksek kan şekeri seviyelerine sahip olanların, yaşlandıkça zayıf hafıza ve konsantrasyondan mustarip olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu belirlemiştir. Çalışma, bilişsel işlevlerini 10 yıllık bir süre boyunca her iki yılda bir test ettiren 50 yaş üstü 5.000’den fazla kişiyi içermektedir. Çalışma grubu, diyabeti olan ve olmayan katılımcıların bir karışımına sahiptir. Katılımcıda diyabet olup olmadığına bakılmaksızın, yüksek kan şekeri seviyesine sahip olanlar bilişsel testlerde daha kötü performans sergilemişlerdir. Bu durum diyet ve egzersiz yoluyla kan şekeri seviyelerini yönetmenin beyin fonksiyonlarını iyi durumda tutmaya yardımcı olacağı yönünde bilgiler sağlamaktadır.
Karaciğer yağlanması
Genellikle atıştırmalık yiyeceklerde kullanılan işlenmiş fruktoz şuruplarının alımının artması, yağlı bir karaciğer ile ilişkilidir. Fruktoz, glikoz gibi vücudun hücreleri ve organları tarafından alınmak yerine karaciğer tarafından parçalanır. Fruktoz karaciğere girdikten sonra enerjiye dönüştürülür veya glikojen olarak depolanır, ancak glikojen depoları tükendiğinde fazlalık yağa dönüşür. Bu, alkolsüz yağlı karaciğer hastalığına yol açabilir. Erken evrelerde bu hastalık genellikle size herhangi bir zarar vermez ancak teşhis edilmezse veya kötüleşirse siroz dahil ciddi hasarlara neden olabilir.
Ruh sağlığına etkileri
İyi dengelenmiş bir bağırsak mikrobiyomuna sahip olmayan sağlıksız bir bağırsağa sahip olmak, bağırsak-beyin ekseni olarak bilinen şeyin ortaya çıkması nedeniyle beyin üzerinde bir etkiye sahip olacaktır. Ek olarak, kan şekeri seviyelerindeki ani yükselmeler ruh halimizi etkileyerek bizi kızdırır, sinirlendirir ve düşük yapar. Kan şekeri seviyelerini sabit tutmak ve bağırsakları sağlıklı tutmak için iyi, dengeli bir diyet sağlamak da ruh halini iyileştirmeye yardımcı olacaktır. Yine, bu tek bir gıda maddesi, bu durumda şekerle ilgili değil, zihin sağlığını iyileştirmeye yardımcı olacak tüketilen yiyeceklerin kombinasyonuyla ilgilidir.

Çok Fazla Şeker Tüketimiyle Ortaya Çıkan Belirtiler

Şeker Tüketimi Genel Sağlığı Nasıl Etkiler?Çok fazla şeker yemenin en yaygın belirtileri kilo alımı ve diş çürüğü olacaktır. Ruh hali dalgalanmaları, yorgun hissetme ve iştah artışı, çok fazla şeker tüketmenin bir sonucu olarak kan şekeri seviyesindeki dalgalanmalardan veya yanlış şeker türlerinden, örneğin basit karbonhidratlara karşı karmaşık karbonhidratlardan kaynaklanır. Hiperglisemi olarak da bilinen yüksek kan şekeri seviyeleri, aşağıdakiler dahil çeşitli semptomlara neden olabilir:
• Artan susuzluk ve ağız kuruluğu
• İstenmeyen kilo kaybı
• Tekrarlayan enfeksiyonlar, özellikle mesane ve cilt enfeksiyonları
• Bulanık görme
• Yorgunluk
• İdrar yapma ihtiyacının artması
• Mide ağrısı, hissetme veya hasta olma
• Ağız kokusu (nefes meyvemsi kokar)
Hiperglisemi, hem tip 1 hem de tip 2 diyabetli kişilerde yaygındır. Vücudun enerji vermesi için glikoz üretmesini sağlamak için herkesin basit ve karmaşık karbonhidrat formunda şekere ihtiyacı vardır. Bununla birlikte, yüksek şeker, yağ ve tuz içeren genel olarak zayıf bir diyet, kalp hastalığı, felç, obezite ve diyabet riskinde artış gibi kötü sağlık sonuçlarına katkıda bulunabilir.
Diyetin basit ve karmaşık karbonhidratlardan oluşan iyi bir dengeye sahip olmasını sağlamak, iyi bir egzersiz rejimi eşliğinde kan şekeri seviyelerini kontrol altında tutmayı sağlarken, vücudunuzun gün boyunca enerji salmasını sağlayacaktır. Şekerli yiyecekler yemekten veya şekeri yüksek içecekler tüketmekten kaynaklanan kan şekeri seviyesinin yükselmesinden kaçınmak, enerji seviyesini ve ruh halinizi iyileştirmeye yardımcı olacaktır.

Kaynakça:
https://www.webmd.com/diabetes/features/how-sugar-affects-your-body
https://www.health.harvard.edu/heart-health/the-sweet-danger-of-sugar#:~:text=Over%20time%2C%20this%20can%20lead,pathological%20pathways%20to%20heart%20disease.

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku