Bu yazımızda psikolojik bir terim olan vampir sendromu kavramını ele almaya çalışacağız. Vampir sendromu olarak isimlendirilen terim, muhtelif çevrelerde halk arasında vampir hastalığı olarak bilinen porfiriya rahatsızlığından tamamen farklı bir durumu ifade etmektedir. Porfiriya hastalığı değişik boyutları olan ve genetik olarak aktarılan bedensel kökenli bir hastalıktır. Porfirin biyosentesiznde yer alan enzimlerin bozukluğundan kaynaklanan bu hastalık halk arasında tarihten günümüze var olagelen vampir efsanelerinin de kaynağıdır aynı zamanda. Vampir sendromu ise vampir efsanelerinin muhtevasında yer alan bu hastalığın bulaşma yoluna atfen üretilen psikolojik bir terimdir. Vampir sendromunun en basit haliyle analojik tarifi şudur: eğer bir vampir tarafından ısırılırsan vampir olursun.

Vampir sendromu, çoğunlukla şiddet ve cinsel yönelim bozukluğu yaşayan kişilerde bu durumların ortaya çıkışında etkili olan temel faktörün aynı türden travmatik yaşanmışlıklar olduğunu ifade eder. Bugün araştırmacılar birçok olumsuz ve olumlu davranışın sosyal öğrenme yoluyla edinildiğini bulunmaktadır. Özellikle sosyal öğrenme kuramı çerçevesinde ele alınan bu tür öğrenmeler okullarda pedagojik olarak ve ebeveyn tutumlarını ele alan kitaplarda karşımıza sıkça çıkar.

Bu konuda yapılan en ünlü deney Sosyal Öğrenme Teorisi’nin fikir babalarından Albert Bandura’nın gerçekleştirdiği ’Bobo Doll’ deneyidir. Bu deneyde Bobo ismi verilen bir oyuncağa yetişkin biri tarafından değişik şiddet biçimleri uygulanır ve bu deneyin videosu çocuklara izletilir. Müteakiben video izletilen çocuklar Bobo isimli oyuncakla aynı odaya alındığında ortada hiçbir neden yokken çocukların Bobo’ya videoda izledikleri şekilde şiddet içeren davranışlar sergiledikleri gözlemlenir. Deney sonunda çocukları hem yeni saldırı şekillerini hem de ortada hiçbir neden yokken şiddete meyilli olmayı gördüklerinden veya yaşadıklarından çıkarsayarak öğrenmekteler sonucu ortaya çıkar.

Vampir sendromu , bilhassa günümüzde pedofili hastaları için öne çıkan bir terim olarak kullanılır. Ancak olumsuz yaşanmışlıklardan sonra aynı türden eğilimler sergileuyen tüm sapma davranışları için bu terim genel olarak kullanılır. Bu durumların başında yamyamlık, nekrofili, sadizm,sadomazoşizm, fetişizm gibi birçok sapma davranışı gelir.

Kaynakça:
https://medical-dictionary.thefreedictionary.com/Vampire+Syndrome
https://tr.wikipedia.org/wiki/Porfiria
http://www.tarihkomplo.com/2016/11/cocuklara-siddeti-ogreten-deney-bobo.html

Yazar: Erdal Uğur

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here