Boks Sporu ve Tarihçesi

4514_1Boks, iki rakip arasında düzenlenen yumrukla saldırı ve savunmaya dayanan amatör ya da profesyonel olarak katı kurallar çerçevesinde yapılan bir spor dalıdır. Aynı zamanda boks, güç, dayanıklılık ve ciddi cesaret isteyen bir spor türüdür.

Boksta asıl hedef, rakibe belden yukarı net ve sert vuruşlar yapmak ve aynı zamanda kendisine gelen darbelerden kendisini koruyabilmektir. Boks sırasında rakiplerde ciddi yaralanmalara meydan vermemek için, içi yumuşak bir madde ile şişirilmiş eldivenler kullanılmaktadır. Boks karşılaşmaları ring adı verilen kare şeklindeki meydanlarda gerçekleştirilir. Ring ölçüleri 6,10 m olarak ayarlanmaktadır. Ring çevresi, dışı yumuşak kumaşlarla beslenmiş kalın halat katları ile çevrilidir. Ring çevresi de 3 ya da 4 kat halat ile çevrelenmiştir. Halatlar köşelerden yine yaralanmaları engelleyecek şekilde direkler ile sabitlenmiştir. Boksörler ringe hafif ayakkabılar, profesyonel oyuncular sadece şort, amatör oyuncular ise şort ve atlet giyerek çıkarlar. Amatör ve profesyonel oyuncular, koruyucu dişlik ve kask takarak karşılaşmaya başlarlar. Amatörler aynı zamanda koruyucu başlıkta takmaktadırlar. Amatör oyuncuların eldivenleri 225 gram civarındayken, profesyonel oyuncuların eldivenleri ise 170 ile 225 gram arasındadır.
Boksta rauntlar gong sesi ile başlayıp yine aynı sesle bitirilirler. Raunt süreleri amatör karşılaşmalarında 2 dakikalık 5 raunt ile sonlandırılırken, profesyonel karşılaşmalarda ise 3 dakikalık 15 raunt ile sonlandırılmaktadır.

4514_2Oyun içinde dirsek, kafa, başın arka kısmı ve ense, omuzlarla itmek, belden aşağıya vurmak ve belden aşağıyı kavrayarak hareket kısıtlaması yaşatmak ve böbreklere vurmak yasaktır. Aynı zamanda yere düşmüş kalkmak üzere olan oyuncuya tekrar vurmak yasak olup, rakibi onun ayağa kalkmasını beklemek zorundadır. Oyun sırasında yere oturmak, çelme takmak ve rakibi tutarak vurmak da yasaktır. Karşılaşma sırasında o heyecanla konuşmakta yasaktır. Hakem eşliğinde yapılan karşılaşmalarda aldığı darbe ile düşen rakibe hakime ona kadar saymaktadır. Yere düşen boksör bu süre zarfında yerden kalkarsa, oyuna devam edebilir eğer o süre içerisinde kalkmazsa nakavtla yere düşen oyuncu yenik sayılmaktadır. Boks karşılaşmaları uzman doktorlar eşliğinde yapılmaktadır. Oyun içinde aldığı darbeler sonucu rakibin oyuna devam edip edemeyeceğine, yapılan muayeneler ile doktor bir hüküm verebilmektedir. Her boksörün maç esnasında iki yardımcısı bulunabilmekte fakat karşılaşma sırasında yardım edememektedirler.

4514_3Boksta, karşılaşmalar sırasında izleyen hakemlerce yapılan puanlama sistemi bulunmaktadır. En çok puan alan raunt sonunda oyunu kazanmaktadır. Puanlamaya kalmadan nakavt haricinde galibiyeti belirleyen birkaç etmen daha bulunmaktadır. Bunların arasında hükmen galibiyet, abondene, diskalifiye ve hakem kararı bulunmaktadır. Hükmen galibiyet, herhangi bir sebep nedeni ile rakibin ringe çıkamamasından kaynaklı bir galibiyettir. Abondene, karşılaşma sırasında boksörün ya da yardımcısının rakibin üstünlüğünü kabul etmesi sonucu oluşan galibiyettir. Hakem kararı, boksörün maça devam edemeyeceğine karar vermesi sonucu oluşan galibiyetken, diskalifiye ise boksörlerden birinin kural ihlali yapması sonucu karşı tarafa verilen galibiyettir. Boks maçları sağlığa zararlı olmasına rağmen yapılan ve aynı zamanda heyecanla takip edilen spor dalları arasında bulunmaktadır.

Yapılan araştırmalarda boks maçlarının, çok eski dönemlerden beri yapıldığı sonucuna varılmıştır. İlk çağlardan kalma kabartma resimlerde yumruklaşan kabartma tasvirlerine rastlanılmış ve ilkel boks maçlarının yapıldığı sonucuna varılmıştır. Ülkemizde boksa ilgi net olmamakla birlikte 1915 yıllarında başlamış ve ilk boks kulübü 1919 yılında İstanbul da kurulmuştur. Ülkemiz ilk uluslararası karşılaşmalara 1928 yılında başlamış ve 1940 yılında da “Altın Eldiven” ödülünü kazanmıştır. Profesyonel boks maçlarına ise ülkemiz 1950 yıllarından sonra başlamıştır. Ülkemiz günümüze kadar boks maçlarında birçok alanda birincilik ve çeşitli ödüller kazanmayı başarmıştır. Uzmanlarca boksun sağlığa zararlı olması ve kalıcı hasarlar bırakma tehlikesi olması nedeni işe karşılaşmalarının olimpiyatlardan çıkarılması öngörülmüş olsa da hala bir sonuç alınamamış ve merakla takip edilen bir spor dalı olma özelliğini de kaybetmemiştir.

Yazar: Züleyha Günay