Müzikte Modülasyon Nedir?

Okuma Süresi: 2 Dakika  | Yazdır

Müzikte ton değiştirmek için kullanılan modülasyon, eser içerisinde var olan tondan, bir süreliğine başka bir tona geçiş yapmaktır. Modülasyon, müzik eserinin tekdüzelikten kurtulmasını sağlamak için basit ve küçük eserlerin dışında, hemen hemen bütün eselerde kullanılan müzikal yapıdır.

Müzik sanatı, resim, mimari, heykel, gibi diğer sanat türlerinden çok fazla etkilenmiştir. Örneğin; Resim sanatında renkler çok önemlidir. Renklerdeki kontrast yani zıtlık, müzikte farklı enstrümanların karşılıklı olarak kullanılması ile sağlanmıştır. Renklerin farklılığı, resmi nasıl monotonluktan kurtarırsa, müzikte de bu renkler tonalite ile karşılanarak eserin durağanlığı giderilir. Eser içerisinde farklı tonalitelere geçerek renk sayısı arttırılarak monotonluktan kurtulmuş olunur.

Modülasyon kısa süreli ya da uzun süreli olabilmektedir. Sonat gibi bazı eserlerde aynı ezgiyi diğer bölümlerde farklı bir tonda duyabiliriz. Ton değiştirmek için farklı yöntemler kullanılabilmektedir. Ortak akor kullanılarak yapılan modülasyona diyatonik modülasyon denilmektedir. Bu modülasyon biçimi oldukça kolay yapılabilen modülasyonlardır.

Örneğin: Do majör tonunda bulunan V. Derece, sol-si-re akoru, Sol majörde I. dereceye denk gelmektedir ve do majör ile sol majörün ortak akorudur. Do majör tonunda V. Derece akoruna geldikten sonra sol majör tonuna modülasyon yapılabilir. Modülasyonun yapıldığını belirtmek için sol majör tonun sansible sesi duyurularak sol majör duyurulabilir. Diğer bir modülasyon türü olan kromatik modülasyonda ise, ortak akora ihtiyaç olmadan sadece ortak sesler aracılığı ile ton değişimine gidilmektedir. Örneğin; kromatik çıkıcı ya da inici biçimde mi majör tonunda iken mi bemol majör sesine geldiğinde mi bemol majörün akoru ile esere devam ederek modülasyon yapılabilmektedir. Brahms ve Chopin’ in eserlerinde bu tür modülasyon tipine oldukça sık rastlayabilirsiniz.

Son olarak anarmonik modülasyon biçiminde, bulunduğunuz tonun eksik 7’ li akoru ile ton değişikliğine gidebilirsiniz. Eksik 7’ li akorundaki her ses ile farklı bir tona gidebilmek mümkündür.

Eser içerisinde yapılacak modülasyonlar yakın tonlarda yapılabileceği gibi uzak tonlara da yapılabilir. Tabi ton değişikliği yapabilmek için armoni kurallarını ve akor dizilimlerini oldukça iyi bilmek gerekliliği kaçınılmazdır.

Yazar: Ömer HOŞNUT