Bağırsak Hastalıkları Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Bağırsak hastalıkları ince ve kalın bağırsakları yani sindirim sistemindeki organları etkilemektedir. Bu koşullar vücudun besinleri besinlerden uygun şekilde sindirmesini ve emmesini engellemektedir. Bu ishal ve kabızlık gibi semptomlara neden olmaktadır. Kişi bağırsakları için tedavi istemezse, bağırsak bozuklukları eklem iltihabı, yetersiz beslenme ve anemi gibi diğer sağlık komplikasyonlarına neden olabilirler. Bu makalede farklı bağırsak hastalıkları, belirtileri ve nasıl tedavi edileceği hakkında bilgiler yer almaktadır.

Bağırsak Hastalıkların Genel Belirtileri

Bağırsak bozukluğu olan kişi karın ağrısı ve kramp yaşamaktadır. Bağırsak bozuklukları, ince ve kalın bağırsaklar gibi alt gastrointestinal (GI) kanaldaki organları etkilemektedir. Bağırsaklar yiyecekleri sindirir ve hayati besinleri kan dolaşımına çeker. Bu organları etkileyen durumlar sindirimi etkileyen birçok belirtiye neden olmaktadır. Bağırsak bozukluklarının bazı yaygın semptomları vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Aşırı gaz ve şişkinlik
• Karın ağrısı ve krampları
• İshal
• Kabızlık
• İdrar tutamama
Bağırsak Bozukluğu Türleri
Çeşitli bağırsak hastalıkları vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:

İrritabl Bağırsak Sendromu

İrritabl bağırsak sendromu (IBS), sindirim sistemini etkileyen bir dizi semptomu ifade etmektedir. Bu semptomlar aşağıdaki gibidir:
• Aralıklı karın rahatsızlığı veya ağrı
• İshal
• Kabızlık
Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü’ne (NIDDK) göre IBS, bağırsak kaslarının uyaranlara nasıl tepki gösterdiği duyarlılık ve gastrointestinal bozukluğu arttırmaktadır. Bağırsak kasılmalarındaki değişiklikler ishal veya kabızlığa neden olabilirken, artan bağırsak hassasiyeti mide ağrısına ve şişkinliğe neden olmaktadır.

Enflamatuar Bağırsak Hastalığı

İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD), sindirim sisteminde enflamasyona neden olabilecek birkaç durumu tanımlayan bir terimdir. Sindirim sistemindeki iltihap ciddi karın ağrısı, kramp ve ishalle neden olmaktadır. Aynı zamanda vücudun besinleri emme yeteneğini de bozmaktadır. Kişi bunun için tedavi istemezse zamanla, IBD yetersiz beslenme ve anemi gibi başka komplikasyonlara yol açmaktadır. iki tür IBD olan Crohn hastalığı ve ülseratif kolittir. Crohn hastalığı, GI kanalının herhangi bir bölümünü etkilemektedir, ancak genellikle ince bağırsakları içermektedir. Ülseratif kolit ise kalın bağırsak ve rektumu etkilemektedir.

Çölyak Hastalığı

Çölyak hastalığı, ince bağırsaklara zarar veren otoimmün bir durumdur. Otoimmün koşullar, bağışıklık sisteminin vücuda saldırmasına neden olmaktadır. Çölyak hastalığında vücut, insan buğday, çavdar ve arpada bulunan bir protein olan glüteni yediğinde bu saldırıyı başlatmaktadır. Gluten alımı, ince bağırsaktaki villusa saldıran bir bağışıklık tepkisini tetiklemektedir. Villi, besin maddelerinin gıdalardan kan dolaşımına taşınmasına yardımcı olur. Damarın sürekli hasar görmesi, yetersiz beslenmeye, çeşitli sindirim semptomlarına, deri döküntülerine, sinirlilik ve kemik kaybı da dahil olmak üzere diğer birçok sindirim dışı semptomlara neden olmaktadır. Zamanla çölyak hastalığı üreme ve sinir sistemleri gibi GI sisteminin dışındaki organ sistemlerini bile etkilemeye başlamaktadır. Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) göre, çölyak hastalığının neden olduğu iltihaplanma ince bağırsak ya da yemek borusu kanser riskini artırmaktadır.

Divertikülozis

Divertiküloz kolonda iltihaplanmaya ve bu da kolonun duvarlarında küçük keselerin oluşmasına neden olmaktadır. Divertiküloz diğer barsak rahatsızlıklarına benzer semptomlara neden olsa da, divertikülozlu kişilerin çoğu semptom yaşamamaktadır. Bununla birlikte, keselerden birinin iltihaplanması ve şişmesi durumunda dışkıda kan görünebilmektedir. Ayrıca bunlardan biri patlarsa, şiddetli ağrıya neden ve sepsise neden olmaktadır. Divertikülozu olan kişiler bir veya daha fazla kesede enfeksiyon veya iltihap geliştirebilmektedir, bu da divertikülit denilen bir duruma neden olmaktadır.

Bağırsak Tıkanıklığı

Bağırsak tıkanıklıkları bağırsaklarda tıkanma meydana geldiğinde oluşmaktadır, bu da normal dışkı geçişini önlemektedir.

Bağırsak Bozukluklarının Nedenleri

Bağırsak hastalığının kesin nedeni, hastalığın durumuna bağlıdır. Bağırsak bozukluklarının gelişmesine çeşitli faktörler katkıda bulunmaktadır. Bu faktörler aşağıdaki gibidir:
• Genetik ve aile geçmişi
• Bağırsak mikrobiyomunda ki değişiklikler, örneğin zararlı mikropların büyümesi gibi
• Sigara içme, diyet ve egzersiz seviyeleri gibi yaşam tarzı faktörleri
• Nonsteroidal antienflamatuar ilaçlar gibi bazı ilaçlar

Bağırsakla İlişkili Semptomların Diğer Olası Nedenleri

Özel bir barsak bozukluğu olmadan sindirim semptomları yaşamak mümkündür. Bazı bölümlerde bağırsakla ilişkili semptomların diğer iki olası nedeni vardır. Bu olası iki neden aşağıdaki gibidir.
Fıtık: Karın duvarında zayıflık olduğunda fıtık geliştirmektedir. Bağırsakların bölümleri ve karın duvarı içindeki karın yağları, dışkı yaparken ya da ağır bir şeyi kaldırırken zorlandıkları zaman bu şikayetlere yol açabilir. Bağırsak halkaları bazen sıkışıp kalarak ağrıya neden olmaktadır. Bu, kan akışını keserse, başka daha ciddi sonuçlara yol açmaktadır.

Cerrahi Müdahale

Alt GI kanalını içeren bir cerrahi prosedür uygulanarak, bağırsak tıkanmasına da neden olabilen skar dokusu gelişimine yol açmaktadır. Herhangi bir cerrahi işlemden iyileşen kişiler, ilaçlarıyla ilgili kabızlık ya da fiziksel egzersiz eksikliği yaşayabilmektedirler. Ameliyat vücudun üzerinde çok büyük bir etki yaratır ve kişiler dışkılamada zorlanırlarsa bir insizyonu yeniden açma riskini alabilirler. Ameliyat sonrası kabızlığı güvenli bir şekilde yönetmenin bazı yolları vardır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Mümkünse hafif egzersizler yapmak
• Susuz kalmamak
• Lif bakımından zengin yiyecekler yemek
• İşlenmiş yiyecekler ve süt ürünleri gibi kabızlığa neden olabilecek yiyeceklerden kaçınmak
Kişiler dışkıyı yumuşatmak ve bağırsak hareketlerini teşvik etmek için müshil de almaktadırlar. Bununla birlikte, tüm müshiller ameliyatta iyileşen kişiler için uygun değildir. Kişi ameliyat sonrası müshil kullanımı hakkında doktoruyla görüşmelidir.

Teşhis

Sağlık hizmeti sağlayıcıları, bağırsak bozukluklarını teşhis etmek için fiziksel testler ve laboratuvar testlerinin bir kombinasyonunu kullanmaktadırlar. Bağırsak bozukluğu semptomlarını düzenli olarak yaşayan kişiler, bir sağlık hizmeti sağlayıcısı ile görüşmelidirler. Kontrolde, kişinin yaşadığı semptomların türü ve süresi hakkında sorular sorulmaktadır. Nadiren, bir sağlık kuruluşu Roma IV ölçütleri IBS gibi fonksiyonel GI bozukluklarını teşhis etmek veya dışlamadaki problemleri görebilmek için kullanılır. NIDDK’ye göre, eğer bir kişi yaşarsa IBS’yi teşhis edebilir:
• Bağırsak hareketlerinden sonra kötüleşen ya da iyileşen ağrı
• Bağırsak hareket sıklığında gözle görülür değişiklikler
• Dışkı görünümünde gözle görülür değişiklikler
İhtisas testleri ve taramalar IBD tanısında ve barsak tıkanıklıklarında yardımcı olmaktadır. Bu testler aşağıdaki gibidir:
• Kan ve dışkı testleri
• BT taramaları
• MR taramaları
• Üst endoskopi, üst sindirim sisteminin içini incelemek için kullanılmaktadır
• Kolonoskopi, kolonun içini incelemek için

Tedavi

Tedavi planları, kişinin hangi bağırsak bozukluğuna bağlı olarak değişmektedir. Bir sağlık kuruluşu, ilaç almanın ve diğer tıbbi tedavileri denemenin yanı sıra yaşam tarzı ve diyet değişiklikleri yapmayı önermektedir ve bu nadir olsa da ameliyatı içermektedir.
Yaşam tarzı ve diyet değişiklikleri
Durumuna bağlı olarak, kişi bazı yaşam tarzını ve diyet değişikliklerini yaparak semptomlarını yönetebilir ve nüksetme riskini azaltabilmektedir. Bu yaşam tarzı ve diyet değişiklikleri aşağıdaki gibidir:
• Glütenden kaçınmak
• Et, mandıra ve fasulye dâhil, sindirimi zor olan yiyeceklerden kaçınmak
• Düzenli egzersiz
• Stresi azaltmak

İlaç

Bir sağlık kuruluşu, IBS ve IBD’yi tedavi etmek için ilaç da önerebilmektedir. Ayrıca, ishal ve kabızlık gibi bu rahatsızlıkların spesifik semptomlarını tedavi etmek için ilaçlar önerilmektedir. Bağırsak hastalıklarını tedavi etmek için sağlık hizmeti sağlayıcısının önerebileceği bazı ilaç aşağıdaki gibidir:
• Immunosuppressant
• Kortikosteroidler
• Antibiyotikler
• Biyolojik
• Antidiarreal ilaç tedavisi
• Dışkı yumuşatıcılar veya müshil
Bağırsak bozuklukları, kişinin hangi türüne bağlı olarak birçok belirtiye neden olmaktadır. Genel olarak, gaz, şişkinlik, kabızlık ve ishale neden olmaktadır. Bazı kişiler belirli ilaçları alarak ve yaşam tarzı değişiklikleri yaparak semptomlarını kontrol etmektedirler. Belirtilerini kontrol edebilenler sadece alevlenme riskini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda ek sağlık komplikasyonları geliştirme riskini de düşürmektedirler. Kişi bağırsak bozukluğu olduğundan şüpheleniyorlarsa veya spesifik teşhisi için uzun vadeli görünüm ve tedavi seçenekleri hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorlarsa, bir sağlık uzmanlarıyla görüşmelidirler.

Kaynakça:
nih.gov
celiac.org
cdc.gov

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :