Charles Augustin Coulomb Kimdir?

Coulomb 1736 yılında Fransa, Angouleme’de doğdu. Paris’te matematik ve fizik ile ilgili eğitimler gördü ve bir teknik eleman olarak Fransa ordusunda görev aldı. Martinique adalarında, orduya ait bir garnizonda 9 yıllık süre zarfında istihkâm subayı olarak görev aldı. Sağlığının bozulması sonrasında Fransa’ya dönme kararı alan Coulomb geleceğe yön veren bilimsel çalışmalarına bu senelerde başladı.
18. yüzyılda elektrik alanında çok az ilerleme kaydedilmişti. Bilim adamları sürtünmeye dayalı olan elektrik makinaları ile ya da leyden şişeleri ile deneyler yapıyorlardı. Alessandro Volta, Charles Augustin bataryalar üzerine deneylerini sürdürüyorlardı. Bununla beraber hiç kimse elektriksel yük miktarını, itme ve çekme kuvvetlerini ölçmenin yolunu bulamamıştı. Dolayısıyla elektrik yasaları formüle edilemiyordu. Elektrik nicelikleri ölçme çalışmaları İngiltere’de Henry Cavendish tarafından başlamış ama aletler pek hassas olmadığı için ölçümlerinde çok başarılı sonuçlar elde edememiştir.

Coulomb’un Çalışmaları

Uzun yol gemilerinde kulanılacak üstün bir pusula yapma amacı ile Coulomb 1977’de burulmalı tartı (torsion balance) ismini verdiği hassas bir terazi geliştirdi. Coulomb geliştirdiği bu tartı nedeni ile 1871’de Fransız Bilimler Akademisi’ne kabul edildi. Coulomb’un geliştirmiş olduğu bu farklı burulmalı tartı; Cavendish’in elektroskop tarzında bir ipe asılı olan metal küresinin, salınımlara dayanmayıp ince bir ipe asılı metal plakanın uçlarına bağlı kürelerin asılı olduğu ipin ekseni etrafında dönmesi temel prensibine dayanmaktaydı. Küre salınımı ipin ağırlığı, havadaki nem gibi dış etkenlere bağlı olduğu için salınım miktarı elektriksel yüklerin gerçek değerini göstermiyordu. Coulomb’un geliştirmiş olduğu burulmalı terazide metal plakanın ya da kürenin dönme hızı dış etkenler ile çok az etkiliydi. İpe asılı olan küreyi çok az etkileyen zayıf bir yük metal plakada büyük bir sapma olmasına yetiyordu.
Coulomb elektrik ile yüklü olan iki metal kürenin arasında meydana gelen çekme veya itme kuvvetinin aralarında bulunan uzaklık ile nasıl değiştiğini keşfetti. Aradaki mesafe yarıya inince sapma miktarı 4 katına çıkıyor, üçte bire indiğindeyse 9 kat kadar artıyordu. Kuvvetlerin, kürelerin arasındaki uzaklığın karesi ile ters orantıda olduğunu keşfetti.

Coulomb’un en önemli çalışmalarından biri de değişik biçimlerde olan cisimler üzerinde elektrik yükü dağılımını araştırmasıdır. Yaptığı deney ve ölçümler sonucunda elektrik yükünün küre üzerindeki alanlarda eşit biçimde dağıldığını bulmuştur. Bu araştırmalara devam niteliğinde elektrik ile yüklü olan bir iletken cismin sadece yüzeyinde olan noktalardaki elektrik yükünün mevcudiyetini kanıtladı.
Coulomb, elektriğin gelişmesinde büyük katkı sağladığı için, elektrik yük miktarı birimi olarak onun adının kullanılması ile bilim camiası tarafından onurlandırılmıştır. Yaklaşık 6×101 8 miktarında elektron yükü ya da 1 saniye sürede 1 Amper’lik akımın oluşturduğu yük miktarına 1 Coulomb denilmiştir.

Coulomb elektrik ve magnetizma çalışmaları dışında hidrolik, statik, sürtünme kuvveti konularında da araştırmalarda bulunmuştur. Bu konulardaki çalışmaları 18. yüzyıl bilimsel çalışmalarında büyük katkı sağlamıştır. Coulomb yasası, elektriğin bir bilim dalı oluşturması üzerine katkısı 18. yüzyılın en büyük buluşu olarak nitelendirmemizi sağlamıştır.

Kaynakça:
Dampier. W., “A History of Science”, McMillan, 1935.
Shepherd, W., “Great Pioneers of Science”, 1964

Yazar: Taner Tunç

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :