Elektrolit Dengesizliklerinin Nedenleri, Belirtileri ve Diyet İpuçları

Elektrolit dengesizliğinden herkes zarar görebilir. Tıpkı besin seviyesindeki dengesizliğin sağlık sorunlarına neden olabileceği gibi elektrolit dengesizliği durumu ölümcül dahi olabilmektedir. Aşırı fiziksel aktivitelere katılan kişiler genellikle dehidrasyon yaşar ve elektrolit bozuklukları geliştirme riski daha yüksektir. Elektrolitler, vücutta bulunan ve çeşitli önemli fizyolojik fonksiyonlar için çok önemli olan doğal olarak oluşan bileşiklerdir. Vücutta beş önemli elektrolit bulunmaktadır ve bunlar aşağıdaki gibidir:
• Sodyum
• Potasyum
• Klorür
• Magnezyum
• Kalsiyum
Fosfat ve bikarbonat, vücutta bulunan diğer iki elektrolittir. Bütün bu elektrolitler kanda, idrarda ve diğer vücut sıvılarında bulunmaktadır, ayrıca yiyecek ve içecekler yoluyla da alınabilmektedir. Bu elektrolitler vücudun en iyi şekilde çalışması için dengeli bir şekilde dengelenmelidir. Bu olmadığında, belli semptomlar ortaya çıkmaktadır.

Belirtileri

Hafif elektrolit dengesizlikleri herhangi bir belirti göstermemektedir ve çoğunlukla tespit edilememektedir. Bununla birlikte, eğer dengesizlik çoğalırsa, bazı belirtilerle sonuçlanabilmektedir ve bu belirtiler aşağıdaki gibidir:
• Düzensiz kalp atışı
• Hızlı kalp atışı
• Uyuşukluk ve yorgunluk
• Nöbet
• Mide bulantısı ve kusma
• İshal veya kabızlık
• Karın ve kas krampları
• Kas Güçsüzlüğü
• Baş ağrısı
• Zihin bulanıklığı ve sinirlilik
• Vücutta uyuşma ve karıncalanma

Sebepleri ve Risk Faktörleri

Elektrolit dengesizliğinin birincil nedeni, kusma, ishal ve aşırı terleme gibi sağlık sorunları nedeniyle vücut sıvılarının kaybıdır. Dengesizlik yanıklardan ve diüretikler gibi bazı ilaçlardan da kaynaklanabilmektedir. Elektrolit bozuklukları riskini artırabilecek başka faktörler de bulunmaktadır ve bu faktörler aşağıdaki gibidir:
• Aşırı alkol tüketimi
• Siroz
• Konjestif kalp yetmezliği veya diğer kalp hastalıkları
• Böbrek hastalıkları
• Anoreksi ve bulimia gibi yeme bozuklukları
• Kırık kemiklerden travma
• Ağır yanıklar
• Tiroit hastalıkları
• Adrenal bezinin bozuklukları
Ayrıca kişi bu semptomlardan herhangi birini yaşarsa, elektrolit dengesizliği yaşama riski daha yüksek olabilmektedir.

Teşhisi

Elektrolit dengesizliği, böbrek sağlığını da analiz eden basit bir kan testi yardımı ile teşhis edilebilmektedir. Teşhise bağlı olarak doktor ayrıca fizik muayene de yapabilir. Kalp atışlarındaki, kalp ritmindeki ve benzeri diğer konulardaki düzensizlikleri kontrol etmek için bir elektrokardiyogram (EKG) testi isteyebilir. Elektrolit dengesizliği açısından pozitif testler yapıldıysa, diyette ve yaşam tarzında hemen değişiklik yapmaya başlamak en iyisidir.

Diyet İpuçları

Elektrolit bozukluğunu tedavi etmek için organ kalp, karaciğer, böbrek vb. gibi bozukluğu veya aşırı yanıklar varsa doktordan konsültasyon istenmesi gerekmektedir. Bazı gıdalarda elektrolitler yüksektir ve bu gıdalara aşağıdaki gibidir:
• Ananas, kivi, kuru üzüm, patates, ıspanak, lahana, roka gibi meyve ve sebzeler
• Çorba, turşu, tam tahıllı ekmek, konserve ton balığı ve konserve somon gibi tuzlu yiyecekler
• Peynir, süt ve yoğurt gibi süt ürünleri
• Soya peyniri
• Soya sütü
• Hububat
Kaybolan elektrolitlerin geri kazanılmasına yardımcı olan sıvılar veya içecekler bulunmaktadır. Bu sıvılar ve içeceklerden bazıları aşağıdaki gibidir:
• Hindistan cevizi suyu
• Portakal suyu
• Spor içecekleri
Ayrıca evde elektrolit içeceği hazırlanabilir ve bu içeceğin hazırlanışı 500 ml soğuk su, 3 yemek kaşığı akçaağaç şurubu veya 6 çay kaşığı şeker, 1 çay kaşığı tuz ve tat için limon suyu dâhil olmak üzere tüm malzemeler bir karıştırıcıda karıştırılıp, içmeye hazır hal getirilmelidir. Ev yapımı bir elektrolit içeceği, piyasadakilere göre daha iyidir, çünkü ticari markalarda bulunan renklendiriciler, şeker gibi suni maddeler bulunmamaktadır ve daha ekonomiktir. Karışımda kullanılan şeker ya da akçaağaç şurubu ve tuz, vücutta ki kaybolan elektrolitlerin yerini almasında alternetif bir seçenektir. Ayrıca elektrolit dengesizliğinin tekrar etmesini önleyebilecek bazı yollar vardır ve bu yollar aşağıdaki gibidir:
• Yoğun antrenmanlara girmeden ya da spor dallarına katılmadan önce, elektrolit bakımından zengin sıvılar tüketilmeli
• Kişi susadığında su içmeli ve kendini nemli tutmalı, ancak, gereğinden fazla su tüketmemelidir
• Yoğun bir antrenman veya yarışta her 20 dakikada bir sıvı alımı 4-6 ons ile sınırlandırmalı
• Vücut ağırlığının % 2’sinden fazlası kaybedilirse veya kazanılırsa, derhal tıbbi yardım alınmalı
Elektrolitler kişinin sağlığı ve iyiliği için önemlidir, bu nedenle, seviyelerindeki herhangi bir dengesizlik hafife alınmamalıdır. Kişi bu diyet ve önleme ipuçlarını düzenli olarak izledikten sonra, elektrolit seviyelerini kronik bir hastalığı olmadığı sürece hiçbir zaman normale dönmediğini görecektir.

Kaynakça:
chemocare.com
ncbi.nlm.nih.gov
medlineplus.gov
registerednursing.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This div height required for enabling the sticky sidebar
Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views : Ad Clicks : Ad Views :