Aslan balığı, Lionfish ya da bilimsel adı Pterois, çok güzel bir görünüme sahiptir. Koyu kahverengi, beyaz ve kahverengi çizgili renklerle olan yüzgeçlerini hafifçe salınarak yüzer. Aslan balığı, Güney Pasifik ve Hint okyanusları ve Avustralya’dan Japonya ve Güney Kore’ye kadar uzanan alanlarda yaşar. On iki farklı aslan balığı türü vardır. Atlantik’te doğal avcıları bulunmayan Aslan balığı, resifleri temizleyen ve sağlıklı tutan balıkları avlayarak resif sistemlerini tehdit etmektedir. Karides ve küçük balıklarla beslenen bu balık türleri avlarını resiflere ve kayalara sıkıştırırlar, daha sonra avını yutmak için aniden saldırırlar. Smithsonian dergisine göre titiz bir tür olan aslan balığının mideleri, avlandıkları balığa bol miktarda yer bırakarak yemekten sonra normal boyutlarının 30 katına kadar genişleyebilirler. Yüzen dokunaçları yüzlerini çerçeveler, bu da yumuşak ve zarif görünmesini sağlar. Fakat bu balık türü dikkat edilmesi gereken bir türdür. Çünkü bu gizemli güzel görünen balık, zehirli dikenlerle donanmıştır ve dünyadaki tropik suları istila etmektedir.
Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’ne (NOAA) göre, yıl boyunca üreyen olgun bir dişi yılda yaklaşık 2 milyon yumurta bırakabilmektedir.

Yavruların ölçüleri, 2,5 santimetreden daha kısadır ve yetişkinleri ise yaklaşık 33 ile 40 cm arasında büyürler. Alışılmadık derecede büyük olan aslan balıkları, kıyıya yakın 50 metreye kadar derin olan yerlerde yüzerler ve bu mega örnekler ürkek bir yapıya sahiptirler ve mübadillerinden daha fazla yerler. National Geographic’e göre, aslan balığı vahşi yaşam alanında 15 yıla kadar hayatta kalabilmektedir. Büyüklüğü ne olursa olsun, tüm aslan balığı türlerinin leğen kemiği ve alt tarafı koruması için sırt boyunca dikenleri vardır İstilacı ve yırtıcı bir hayvan olan aslan balığı popüler bir akvaryum balığıdır, aynı zamanda yumuşak, dalgalı yüzgeçler ve zehirli dikenlerle doludur.

Aslan Balığı Sokması

İnsanlarda aslan balığı sokmaları, şiddetli ağrıya ve terlemeye, aşırı durumlarda ise solunum sıkıntısına ve felce neden olur. Bu etkilerin yoğunluğu ve süresi, bireyin toksine karşı duyarlılığına ve kaç tane dikenin onları yaraladığına bağlıdır. Bilinen tek çare, dikenleri çıkarmak ve yarayı sıcak suya tutmaktır. Medscape’e göre toksini parçalamaya yardımcı olan su sıcaklığı 114 derece Fahrenheit’ta (45,6 santigrat derece) kadar olan sıcaklıktır. Ağrı genellikle bir veya iki gün sonra azalırken bazı durumlarda haftalarca sürebilir. Aslan balığı sokmalarını bu kadar acı verici yapan nedeni bulmak için çok az sayıda araştırma vardır. Bazı toksinler spesifik değildir ve gözenekleri ayrım gözetmeden hücre zarlarından geçirir. Bununla birlikte, 2018 yılında Pain dergisinde yayınlanan bir çalışmada, aslan balığı zehrinin, vücuttaki özellikle ağrı sinyallerini ileten sinir hücrelerini hedef aldığı bildirilmiştir.

Aslan Balığı İstilası

Aslan balığı zehirleri ve renkli yüzgeçleri ile bilinmesine rağmen, ayrıca saldırgan bir istilacı tür olarak ün kazanmıştır. Hint-Pasifik bölgesinden uzak, aslan balığı şu anda Karayip Denizi, Meksika Körfezi ve Doğu ABD’nin Atlantik kıyılarında, Florida’dan Kuzey Carolina’da bol miktarda bulunmaktadır. Çoğunlukla bu balık türleri akvaryum için alınıp sonrasında serbest bırakılmıştır. 1985 yılında Güney Florida kıyılarında görülen bu istilacı balık türü 2000’li yılların başında, Doğu deniz kenarında çoğalmıştır. Araştırmalara göre çoğalmaları sadece o bölge ile kısıtlı kalmamış, istilasının Akdeniz’i etkilediği bildirilmiştir. Aslan balığı Hint-Pasifik ötesinde hiçbir doğal avcıya sahip olmadığı için istilacı popülasyonları doğa tarafından kontrol edilmeden çoğalırlar. Hatta köpekbalıkları bile bu istilacı balıkları avlamazlar.
Bu arada, aslan balığı endişe verici oranlarda yerli balık türlerini tüketmektedir. Aslan balığı Bahamalarda 30 yıl içinde endemik küçük resif balıklarını yaklaşık olarak 65 ila 95 oranında soylarını kırmıştır. 2009 yılında yapılan bir araştırma raporuna göre, verimli beslenmeleri ve üremeleri sayesinde aslan balığı, bazı resiflerde hektar başına 350 binden fazla balık yoğunluğunda olduğu ortaya çıkmaktadır. İstilacı aslan balığı yırtıcı hayvanlardan yoksun olduğundan, yayılmalarını engellemek için insanlar devreye girmiştir. Bilim adamları yerli balık türlerinin toparlanabilmesi için aslan balığı popülasyonlarını tüketmek istemektedirler. Yapılan araştırmalar, bu istilacı balık türlerinin insanlar tarafından keşfedilmeden önce nadir olarak balık yediklerini bildirmişlerdir. Bu balıklar ekolojik olarak önemli balıkları avlamanın yanı sıra kendileri de ticari balıkçılar tarafından avlanmaktadırlar.

İstilacı ile Mücadele

Örgütler, bir alandaki birçok aslan balığını hızla temizlemek için derbies adı verilen balıkçılık yarışmaları düzenlenmektedir. Bu yarışmalarda, katılımcılar belirlenen sürede en büyük, küçük veya en küçük aslan balıklarını yakaladıkları için ödül kazanırlar. Dalgıçlar sadece bir günde binlerce aslan balığı yakalamaktadır ve araştırmalara göre bu çabaların karşılığını aldığını göstermektedir. Aslan balığı popülasyonlarını tutarlı bir şekilde belirli yerlerden incelemek yerli balık popülasyonlarını artırmak için yeterlidir. Ancak birçok aslan balığı, mızrak balıkçılarının ulaşamayacağı yerlerde yaşarlar. 2017 yılında Royal Society Open Science dergisinde yayınlanan bir araştırmada, aslan balığının geleneksel dalış sınırlarının altında derinlerde geliştiğini, sığ bölgelerde yaşayan balıklardan daha büyük oranda ürediğini ve çoğaldığını bildirmişlerdir. Bu derin su balıkları görünüşte insanlardan kaçarlar ve bu aslan balıklarının hayatlarının bir bölümünü daha sığ derinliklerde geçirdiğini ve yakalanmayı önlemeyi öğrendiklerini gösterir.
Bu derin sularda yaşayan aslan balığına ulaşmak için, iRobot şirketi ölümcül şokla dolu bir dalış robotu tasarlamıştır. Florida’daki WFSU News’e göre, diğer bilim adamları derin deniz uçağı, modifiye ıstakoz tuzakları ve aslan balığını cazip seslerle çeken tuzaklar geliştirmektedirler. Aslan balığı istilası devam ettikçe, bu balıkları avlamak için daha fazla icatlar bulunması gerekecektir. Ayrıca Batı Atlantik ve Karayipler’de istilacı bir tür olan aslan balığı, zehirli dikenleri alındıktan sonra yemeklere dönüştürülebilmektedirler.

Onları Yenemezsen, Ye!

Aslan balığı aslında zehirli değildir, çünkü toksinlerini dikenleri yoluyla iletirler. Dikenleri olmadan aslan balığı zehri enjekte edemez. Bu özellik, insanların rahatsız edici dikenlerden uzak durdukça aslan balıklarını güvenli bir şekilde yakalayabilecekleri, pişirebilecekleri ve tüketebilecekleri anlamına gelir. Aslan balığı popülasyonunu yemek yiyerek engellemeye yardımcı olmak için deniz ürünleri severleri teşvik etme ümidiyle NOAA “Eat Lionfish” kampanyasını başlatmıştır ve bir lionfish yemek kitabı yayınlamıştır.
Koruma grupları, aslan balığı için geçici bir pazar yaratmayı ummaktadır, yani bu işgalci balığı uzun vadeli talep oluşturmadan ortadan kaldıracak bir pazar oluşturmak demektir. Uzmanlara göre bazı istilacı türler, geçmişte diğer türlere karşı kullanılmış ve başarısız olunmuştur. Bununla birlikte, bir dizi restoran aslan balığı trendini yakalamıştır.

Kaynakça:
myfwc.com
cabi.org
reef.org

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here