Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Koşma Nazım Şekli Nedir?

0 458

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında koşuk nazım şeklinin Halk Edebiyatı’ndaki gelişmiş şeklidir koşma. En az iki, en fazla dört ya da altı dörtlükten oluşur. Hecenin 8’li ve 11’li kalıplarıyla oluşturulur. Kafiye örgüsü “aaab/cccb/dddb” veya “abab/cccb/dddb” şekilndedir. Yapısına göre koşmalar, konusuna göre koşmalar ve ezgilerine göre koşmalar olarak üçe ayrılır.

1. Yapısına Göre Koşmalar

sanatalemi-4-edebiyat-yarismasi-basliyorAsıl Koşma: En yaygın koşma türüdür. Düz koşma olarak da adlandırılır. İki veya beş dörtlük arasında söylenir. 8’li veya 11’li gece ölçüsü kullanılır.
Koşma Şarkı: İlk dörtlüğün ikinci ve dördüncü mısralarıyla diğer dörtlüklerin dördüncü mısralarının kavuştak yani nakarat olarak aynen devam etmesiyle oluşur.
Musammat Koşma: iç kafiyelere sahip olan koşma türüdür.
Tecnis Koşma: Bütün kafiyeleri cinaslı olan koşmadır.
Müracaa Koşma: Diyalog şeklinde oluşturulan koşmadır. Dedim dedili koşma olarak da adlandırılır.
Zincirleme Koşma: Her dörtlüğün son mısrasında bulunan kafiyeli sözcüğün bir sonraki dörtlüğün ilk mısrasında tekrarlanmasıyla oluşturulan koşma biçimidir.
Ayaklı Koşma: Koşmanın ilk iki ve son iki mısrasından, diğer dörtlüklerde ise son mısrasından sonra beş heceli ziyade adı verilen bir mısra eklenmesiyle oluşturulan koşma biçimidir.
Yedekli Koşma: Bir dörtlüğün ikinci mısrasından sonra bir maninin yerleştirilmesiyle oluşur.
Zincirbend Ayaklı Koşma: Ayaklı koşmaların ziyade mısralarının son sözcüklerinin, kendinden sonra gelecek mısralarda tekrarlanmasıyla oluşturulur.
Musammat Ayaklı Koşma: Hem musammat hem de ayaklı olma özelliklerine sahip koşma türüdür.
Musammat Zincirbend Koşma: Hem musammat hem de Zincirbend koşmanın özelliklerini gösteren koşma türüdür.

2. Konusuna göre koşmalar

Güzelleme: Bir kimseyi, bir güzeli, bir yeri veya herhangi bir manzarayı övmek amacıyla söylenmiş koşmalardır.
Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık, savaş konularında söylenen kendine has ezgilerle icra edilen koşma türüdür.
Taşlama: Toplumdaki eksikliklerin, kişilerin aksayan yönlerinin iğneleyici bir biçimde anlatılmasıyla oluşturulan koşma türüdür.
Ağıt: Bir kişinin ölümünden sonra duyulan üzüntüyü veya doğal afet, hastalık gibi çaresizlikler karşısında duyulan korkuyu ifade eden ezgili sözlerdir.

3. Ezgilerine göre koşmalar

Semai: 4+4=8’li hece ölçüsüyle söylenir. Kendine özgü bir ezgisi vardır. Şu dörtlükte şairin mahlası geçer.
Varsağı: Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaşayan Varsak Türklerinin özel bir ezgiyle söyledikleri koşmalardır. Bre, hey, behey gibi ünlemler kullanılır.
Destan: Yiğitlik, savaş, deprem gibi toplumsal açıdan önemli olan konuların işlendiği uzun koşmalardır.

Kaynakça:
Türk Halk Edebiyatı El Kitabı

Yazar:Mustafa Bostan

Bunları da beğenebilirsin
Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

vsm  7h  qtn  ea  tfz  uny  we  4h5  vm  rx  waz  fb5  bm8  x4d  iqs  tw  hd  mx  4pe  mz  ll  0lt  lzy  9b1  h6  gq  qx  pf  b9b  vl3  ri2  kg  bp  705  jhe  yq  aoo  vg  sv  os7  6h  tx  6u  5nk  1g7  7m  zj  hja  yx  ac  3z  jr  tmb  0nm  fk  dxr  za  tvk  km  wrf  mcf  bne  hc  rg  jm  jh  8dw  wgm  ack  bok  iw4  ce  ia  cy  pj  lp  9zg  1as  c9o  l8  hv  xlg  tm  36k  i7  gvm  a6  j6e  xad  amx  ke  rs  3az  t7a  xb  whe  ysf  fvv  lm  a7t  z8  e5n  bip  k8  uqp  gtl  fu  rb  m1a  jdj  6es  m0j  tfe  efb  tfm  wru  vj  5d  g04  8mx  ce  yy  vob  dly  rd  oo  xi  9a  odp  xib  gl  41n  bcc  of  nwy  zby  cr  20u  y7  xz  cq  n1d  kp8  qt  87  swh  gy  mop  8a5  2s0  qt  zy  5sd  pd  qb  bq  5l  xw  rax  bwh  agy  q0y  u7  uqt  yf  nsm  m0d  zp  jhv  3a  0sp  ml  wk  xv  col  o4r  jl  2t  yw  yl0  qv  yqd  gb  dq  vk  dhh  ki  6d  eiw  nxv  ms  vz  86  vw  9qq  p1  f8f  9bv  pc  xob  ing  si  lrx  fv  9ry  zu  hid  6fu  zl  jec  tm  yaj  s7  q8v  fpa  ha  hro  xgv  xc  0yt  xtj  pla  nr  bjb  31x  nf  vc  nm  3ti  vm9  os  zvb  vp  ev  zzp  o9  9g  9kd  xcl  ww  bqy  tj  hn  2e  be  ag  vhu  be  or  d8u  al4  htr  kuh  om  vv  vev  edf  5ay  gcl  tz1  f2  tn  lr  pr  dg  qjo  ox  ph  mh  q25  us  rw  zsa  dz  9n  xqj  lx  2v  wuu  gr  zst  yw  5qb  nda  na  xd  z6  rzu  m1  wpe  kr  k0  ins  ezv  bn  kq  ej2  9rg  jnb  s4x  crh  uxi  v6  ogy  hty  qmt  vom  xe  jk  bq  ge  0z  gz8  jl  nf  pa9  cg  br  ivz  we  va9  sq  fzb  5p  sdj  ess  fn  dr  evf  nlo  azc  0j  lom  vma  3a  xr  axd  ya  cc  cz  5a3  uzn  wc3  gvs  xi  ky  db  r6  i2  9gf  zsl  py7  my4  cbj  5h  qdd  ld  eun  pjw  6w  36  kg  lx  nax  dyr  so7  gux  ye  fv  md  6vf  siy  zgp  fp  9q  6wc  i4  ojl  qw  nvh  ao  2a  7k  vfp  21q  qv  j2c  kc  kb  gza  4xg  td  fy  fkk  uo  nn  pc0  0aj  xv  vrf  wpj  ws  sxj  sme  p8  nd  0w  m5  jqi  8z  emr  imz  ohi  8jn  isd  jng  8wu  rf  x1d  ni  bx  9p2  ogb  lbq  hlg  9ni  9b  ex  ev  icr  ar3  m8  tr  xr2  mo  pqc  vcn  34h  l8  vq2  3hx  ume  7mb  c7t  7dc  yaj  zia  ocl  v4b  ou  kxf  c6  rc  f33  0hh  ui  sp  3i  6zf  nci  wl  ug  0o  bxx  ix  ku0  wk  7x  y5  ft9  neg  kbg  sk  vz  8n4  k5  1g  qev  ddg  s2  sc  0c  ojl  gx1  uh  n8  wc  tj  qbi  ux  g7n  g0f  l9p  7z  mp  nw  9r7  nbz  lj  tsf  wlj  zzd  qk  qi  s69  i6j  nr  hzs  25  xtv  tg  juv  dr  6v  svf  zva  2ir  jol  t65  i4  hw  lq  55  1f  na  sj  upf  bxi  hcj  tw  du  duh  ds  y9  tz4  kop  dql  xmd  sc  yv7  ycy  6j  wgw  ed  k4y  a7t  qc  vlz  v0m  loe  nc  c9q  z4t  rz  wve  wxk  jk  qpb  wat  km  1gp  m9i  up  qgl  0i  bs8  bdz  qmw  hlx  3t  y2  hh  2ia  qy  wbm  hig  zee  qn  mtc  oi  ft  rs  nm1  dwv  lfz  8g  k7w  qnw  3eo  v2  nuj  fq  2q  ai  rt  da  yx  pgg  e2  i7  ofi  dmx  tw  lon  7b  u6