Salyut 1 Uzay İstasyonu, 19 Nisan 1971 yılında Sovyetler Birliği tarafından dünyanın yörüngesine fırlatılmış olan uzay istasyonudur. Salyut 1, insanlık tarihindeki ilk uzay istasyonu olma özelliğine sahiptir. Uzay istasyonları, içinde astronotların yaşamlarını sürdürebilecekleri ve çeşitli deneyler yapabilecekleri şekilde tasarlanmış olan uzay araçlarıdır. Uzay istasyonlarının yapımındaki temel amaç, insan vücudunun uzun süre uzayda kalması durumunda ne gibi etkiler oluştuğunu gözlemlemek ve ileride uzayda yapılabilecek uzun süreli seyahatler için bilgi toplamaktır.
Salyut 1 uzay istasyonu, içinde astronotların yaşamını sürdürebilmesi için tasarlanmış basınçlı üç bölme ile istasyonun motor ve kontrol sistemlerini içeren basınçsız bir bölme olmak üzere toplam dört bölmeden oluşmaktadır. Salyut 1 uzay istasyonu 20 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde olup silindir şeklinde tasarlanmıştır. İstasyona enerji sağlamak amacıyla iki adet kanat şeklinde güneş paneli de takılmıştır.

Uzay istasyonu içinde insan olmadan uzaya fırlatılmış ve dünyanın yörüngesine yerleştirilmiştir.
Salyut 1 uzay istasyonunda çalışmalar yapmak amacıyla görevli ilk astronotları taşıyan Soyuz 10 uzay mekiği 22 Nisan 1971 yılında uzaya fırlatılmıştır. Soyuz 10’un taşıdığı üç astronotun Salyut 1 uzay istasyonunda 30 gün geçirmesi planlanmış olmasına rağmen, astronotlar Salyut 1 uzay istasyonuna yaşanan bir problem sebebiyle girmeyi başaramamış ve dünyaya geri dönmek zorunda kalmışlardır. 6 Haziran 1971 yılında ise, gene üç adet astronotu taşıyan Soyuz 11 uzay mekiği Salyut 1 uzay istasyonuna kilitlenmek amacıyla fırlatılmıştır. Astronotlar Salyut 1 uzay istasyonuna ulaşmışlar ve toplam üç hafta boyunca uzay istasyonunda kalmayı başarmışlardır. Ancak 29 Haziran 1971 tarihinde astronotlar dünyaya geri dönmek için Soyuz 11 uzay mekiğine binerken basıncı dengeleyen vanalardaki bir arıza sebebiyle aşırı basınca maruz kalmış ve üç astronotta hayatını kaybetmiştir. Bu kazada, o yıllarda astronot giysilerinin basınçtan koruyucu şekilde yapılamıyor olmasının da etkisi mevcuttur. Bu kazada hayatını kaybeden üç astronot uzayda hayatını kaybetmiş olan ilk insanlar olma özelliğini taşımaktadır. Bu talihsiz kazanın ardından Salyut 1 uzay istasyonuna bir daha astronot gönderilmemiş ve istasyon kontrollü bir şekilde dünyaya daha yakın yörüngelere çekilerek Pasifik okyanusuna düşürülmüştür.

Salyut 1 uzay istasyonu 175 gün boyunca dünya yörüngesinde kalmıştır. Soyuz 11 mürettebatı olan astronotlar Salyut 1 uzay istasyonunda toplam 24 gün geçirmişlerdir. Bu, o tarihe kadar en uzun süre uzayda kalma rekorudur. İstasyon uzayda kaldığı süre boyunca dünyanın yörüngesinde dönmüş ve toplamda 118.600.000 km’lik yol kat etmiştir. Salyut 1 projesini, aya insan gönderme yarışında yarışı ABD’ye kaybeden Sovyetler Birliği’nin cevabı olarak düşünmek mümkündür.

Salyut 1 uzay istasyonu projesi, yaşanan talihsizliklerden ötürü her ne kadar başlangıçta planlanan amaçların tümünü başaramamış olsa da, insanlığın uzay macerasında oldukça önemli bir adımı temsil etmektedir. Uzayda uzun süre kalınabileceği fikrinin gerçekleştirilmesini sağlamıştır. Salyut 1’deki görevlerini tamamladıktan sonra dönüş esnasında hayatını kaybeden üç astronot olan Volkov, Patsaev ve Dobrovolskiy’in adları aydaki üç adet kratere verilmiştir. Salyut 1 uzay istasyonunda yaşanan talihsiz kaza neticesinde astronotlar için basınçtan korumalı elbiseler geliştirilmesi gerekliliği iyice anlaşılmıştır.

Kaynakça:
https://www.space.com/16773-first-space-station-salyut-1.html
https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1971-032A
https://en.wikipedia.org/wiki/Salyut_1

Yazar: Mehmet Umut Pişken

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here