Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Speleoloji Nedir?

0 67

Speleoloji Nedir?Speleoloji, mağaraların yapısı, oluşumu, biyolojisi ve fiziksel özelliklerinin ve karst özelliklerinin bilimsel çalışmasıdır. Speleoloji, mağara oluşumunu ve diğer mağara süreçlerini anlamak için gerekli olan kimya, fizik, haritacılık, jeoloji ve biyoloji gibi diğer disiplinlerden bilgi alır. Speleolojide, bilim adamları hem teknik hem de yönlendirme amacıyla örnekler toplar, fotoğraf çeker ve mağaraların haritalarını çizer. Speleologlar, özellikle yeni ve daha önce keşfedilmemiş mağaralarda, aydınlatma ve fiziksel engeller gibi çeşitli zorluklarla karşı karşıyadırlar. Mağaralar, kaya yatakları üzerinde yıllarca süren fiziksel ve kimyasal süreçlerin oluşturduğu önemli coğrafi özelliklerdir. Dünya çapında birçok mağara, kireçtaşı kayalarının olduğu bölgelerde oluşur.

Speleoloji Tarihi

Mağaralar ve karst özellikleri uzun süredir varlığını sürdürmektedir. Mağaraların keşfi muhtemelen insan uygarlığı kadar eski olsa da mağaracılık 19. yüzyılın sonlarında bilimsel bir disiplin olarak gelişmiştir. Önceki mağara çalışmaları biyoloji, paleoklimatoloji, coğrafya, arkeoloji ve jeoloji gibi mevcut diğer disiplinlere katkı olarak yapılmıştır. Mağaraya özgü ayrıntılı bir çalışmanın ilk kaydı, ayrıntılı mağara keşiflerinin yayınlanmasından sonra 1859’da Édouard-Alfred Martel tarafından yapılmıştır. Martel, Fransa‘daki ilk mağaracılık organizasyonu olan Société de Spéléologie’yi kurdu. Martel bu nedenle mağara biliminin bilimsel bir disiplin olarak babası ve kurucusu olarak kabul edilir. Modern zamanlarda, mağaracılık eğlence etkinlikleri arttıkça bir disiplin olarak mağaracılık da büyümeye devam ediyor.

Neden Mağaraları İncelemelisiniz?

Başlangıçta, mağara çalışmaları büyük ölçüde bir bölgenin jeolojisini ve coğrafyasını anlamaya odaklandı. Bunun arkasındaki motivasyonlardan biri, mağaraları barınak ve gömmek için kullanan tarih öncesi insanın evrimini ve yaşamını belirlemek ve bir mağara ekosistemindeki çeşitli bitki ve hayvan yaşamını incelemekti. Bu işlevlerine ek olarak mağaracılık, paleoklimatoloji bilgisini de dahil ederek bir bölgenin iklim koşullarını belirlemede önemlidir. Mağara ekosistemleri, mağaraların çeşitli bölümlerinde hayatta kalan benzersiz bir bitki ve hayvan biyolojik çeşitliliğini içerir. Mağaralarda bulunan en yaygın hayvanlar yarasalardır. Bu türleri anlamak mağara biyologları için önemlidir. Speleoloji, drenaj, mineral birikimi ve ayrışma gibi diğer coğrafi fenomenlerin daha derin bir şekilde anlaşılmasını sağlar.

Speleolojinin DallarıSpeleoloji Nedir?

Birçok bilimsel disiplin gibi, mağara biliminin de Uluslararası Mağara Bilimi Birliği tarafından tanımlanan üç ana alt bölümü vardır. Bunlar fiziksel speleoloji , biyospeleoloji ve speleo-antropolojiyi içerir. Fiziksel speleoloji veya jeospeleoloji, hidroloji, jeoloji ve topografya dahil olmak üzere mağaranın fiziksel yapısını ve özelliklerini araştırır. Biyospeleoloji, mağara ekosistemini ve mağaralardaki organizmaları, bunların özelliklerini ve adaptasyonlarını araştırır. Antropospeloloji veya speleo-antropoloji, mağaraların tarihinin, insanlığın evrim tarihi içindeki rolü açısından incelenmesiyle ilgilidir.

Ünlü Mağaralar

Mağaraların keşfi turizm sektöründe popülerlik kazanmıştır. Bazen bir mağarayı ziyaret etmek, Malezya‘nın Batu Mağaraları gibi dini bir hac yolculuğunun bile bir parçasıdır. Bazı mağaralar turistler için aydınlatma armatürleri ve diğer yardımlarla geliştirilmiştir. Avusturya‘daki Hochkogel Dağları’ndaki Eisriesenwelt Mağarası, dünyanın en büyüğüdür. Diğer ünlü mağaralar arasında güney Çin’deki Reed Flüt Mağarası, kuzey Meksika‘daki Kristaller Mağarası, Filipinler’deki Puerto Princesa yeraltı nehri ve Yeni Zelanda’daki Waitomo mağaraları sayılabilir.

Speleoloji ve karst jeomorfolojisi, daha rafine tarihleme teknikleri, daha özel gelişmiş araçlar, mağaralar ve karstik araziler üzerinde yoğun çalışmalar sayesinde, manzaraların evrimine önemli katkılarda bulunuyor. Bu bölüm, mağara ve karst çalışmalarının, mağara çökellerini tarihlendirerek peyzaj evriminin yeniden yapılandırılmasında yeni adımlar attığı veya yapmakta olduğu sekiz vaka sunmaktadır. Bu çalışma alanlarından bazıları New Mexico’daki Guadalupe Dağları’ndaki Carlsbad Mağarası ve Lechuguilla Mağarası, Güney Dakota’nın Kara Tepeleri’ndeki Mücevher ve Rüzgâr mağaraları ve Kentucky’deki Mamut Mağarası gibi dünyaca ünlü mağaraları içerir.

Speleolojinin tipik kültürel özelliği, iş birliği yoluyla yürütülen grup projelerinden biridir. Mağaracılık yaparken veya yer üstünde mağara işi yaparken mağaracıların birlikte çalışmasının önemi, çoğu zaman insanların “proje mağaracıları” olmasına yol açar. Uzun vadeli bir mağara projesi üstlenildiğinden, “proje mağaracısı” terimi uygun bir tanımlayıcı olabilir. Bu uzun süreli mağara işi çoğunlukla ücretsiz ve gönüllüdür ve genellikle önemli bir mağaranın araştırılmasını içerir; ancak bir mağara organizasyonunun ve mülkünün yönetilmesi, akademik bir çalışma yapılması veya jeoloji veya arkeoloji alanında saha çalışması yapılması gibi birçok farklı mağara faaliyetini de gerektirebilir.

Mağaracılar belirli bir coğrafi mağara alanına odaklandıklarında, arazinin önemi resmi olmayan bir fikir birliği sürecinde değerlendirilir. Böylece kampların kurulmasına, kiralık bir kulübeye, bir mağara erişim kiralamasına veya diğer uzun vadeli katılımlara yol açabilecek taahhüt ilerlemesi başlar. Bir alan, yalnızca mağara keşfi olasılığıyla değil, aynı zamanda jeolojik, biyolojik, estetik ve kültürel kaynaklarla da speleolojik önem gösteriyorsa, ilk hareket eden bir mağaracı tarafından mülk satın alınması gerçekleşir. Alan, önemli bir mağara alanı olarak onaylanıp kurulduğunda, diğer mağaracılar onu takip eder. Daha fazla mağaracı veya bir koruma, bölgede mülk satın alır ve bu da daha fazla arazi ve mağara arazisi edinimine yol açar. Bu evrimsel süreç, bölgenin mağaracı köy olarak sınıflandırılması için yeterli sayıda mağaracının yerleşmesine yol açabilir.

Kaynakça:

BBC

Yazar: Tuncay Bayraktar

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.