Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Yanma ve Etkileri

0 256

Enerjisiz yaşam sürmez. Enerjinin temel kaynağı orta büyüklükte yıldızlardan biri olan güneştir. Odun, kömür, kağıt, petrol, benzin gibi çeşitli maddeler yanabilir. Doğadaki yanma olayı kimyasaldır ve oksijen gerektirir.

Nefes aldığımız havanın yaklaşık % 21’i oksijenden oluşur. Bir maddenin yanabilmesi için % 16 civarında oksijene ihtiyaç vardır. Bu oran % 14 ve daha altı olursa yanma olmaz. Yanmaya oksitlenme adı da verilmektedir. Elbette yanma olabilmesi için maddenin de yanıcı olabilmesi ve tutuşma sıcaklığına ulaşmış olması gerekir. Yanma sırasında kimyasal değişmelerden başka fiziksel değişmeler de gözlenecek yani maddenin yapısı değişecektir.

Güneşsiz Olmaz ama…

İnsan derisi ya da saçları alevle temas sonucu yanar ve tahrip olur. Sıcak veya kaynar su da derinin yanma sebebidir. Dünyamızı ısıtan tek enerji kaynağımız olan güneşin altında uzun süre kalınması hem sıcak çarpmasına hem de birinci, ikinci hatta dördüncü dereceden deri yanıklarına sebep olabilmektedir. Deri yanıkları basit ve kolay iyileşebilir olduğu gibi daha ciddi de olabilir.

Yanma ve Çeşitleri

YYanma ve Etkilerianma olayının dört farklı türü vardır.
*Yavaş yanma durumunda ışık, ısı ve alev görülmez, buhar ya da gaz çıkmaz. Doğadaki bir demir telin paslanması, gümüş takıların kararması ve yaşam boyunca canlılarda gerçekleşen solunum olayı aslında bir yavaş yanmadır.
*Hızlı yanma durumunda ise ışık, ısı ve alev görülür. Bir şöminede veya sobada görülen alevler orada hızlı bir yanma olduğunun göstergesidir. Korlaşma denilen bir çeşit alevsiz yanma da hızlı yanma şeklidir.
*Petrol parlayarak, barut gibi bazı maddeler ise patlayarak yanar. Bu yanma şeklinde enerji hızla boşalmaktadır. Nükleer enerji uranyum ve hidrojen bombalarının patlaması da bu şekilde olmaktadır. Bunlara nükleer patlamalar denir.
*Yavaş yanma hızlı bir yanmaya da dönüşebilir. Buna kendi kendine yanma adı verilir. Bir ortamdaki kömür yığınında ağır ağır oksitlenme devam ederek tutuşma sıcaklığına ulaştığında birden tutuşup alevlenmeye başlayabilir.

Yanma ve Sonuçları

Isınmak ve yemek pişirmek gibi sıradan ihtiyaçlar için yanma olayına gerek duyulur. Ne var ki yanma denilen bu doğal kimyasal reaksiyon yangınlara da sebep olabilir. Hızla büyüyebilen alevler bir anda her yeri sarıp ortamda bulunan canlıların da yanarak zarar görmesi, büyük acılar çekip ölmesiyle de sonuçlanabilir. Yangın kontrolsüz bir yanmadır. Yararlanmak amaçlı bile olsa yakılan bir ateş küçük bir dikkatsizlik sonucu kontrolden çıkıp zarar verebilir. Enerjisiz yaşam olmayacağı gibi kontrol edilemeyen enerji de yaşamı sonlandırabilir.

Yangınlara Karşı Alınabilecek Önlemler

Yangınla karşılaşıp eşya ve beden olarak zarar görmemek için bazı önlemler alınmalıdır. Elektrik tesisatları ve sigorta sistemi yeterli olmalı, ev, fabrika, işyeri bacaları özen gösterilerek sıvanmalı, düzenli temizlenmeli, doğal gaz ya da tüp gaz kullanırken dikkatli olunmalı, gerekli güvenlik önlemleri alınıp periyodik bakımları yaptırılmalıdır.

Unutkanlık da Başa Bela

MYanma ve Etkileriutfak, çatı, tavan arası gibi alanlarda kolay tutuşabilen eşyalar bulundurulmamalı, hangi etkenlerin kolay kıvılcım çıkarabileceği öğrenilmelidir. Sıçrayan minik bir kıvılcım yakınında bulunan yanıcı maddeleri tutuşturacak, araç veya bina yangınlarına sebep olacaktır.
Unutkanlık da ayrı bir sorundur. Fişte takılı unutulan bir ütü, söndürülmeyen bir sigara izmariti, ocaktaki bir yemeğin taşması gibi bazı durumlar da çıkan çoğu yangının sebebidir. Trafikte iken yapılan ihmal ve unutkanlıklar da kazalara ve araçların ve içindekilerin yanmasına ve belki ölümüne sebep olacaktır.

Yangınların bir başka sebebi de sabotajlardır. Yıldırım düşmesi, depremler, güneş ışınları gibi doğa olayları da kendiliğinden çıkan bir yangına sebep olabilmektedir.

Yangın Sırasında Ne Yapmalı?

Ne zaman nasıl bir olayla karşılaşacağımızı bilemeyiz. Örneğin bir evcil hayvan bile bir ocağı ya da lambayı devirerek yangına sebep olabilir.
Bir yangınla karşılaşıldığında fazla panik yapmadan yangın çıkan yerde eğer varsa yangın ihbarıyla ilgili botuna basılmak ihmal edilmemelidir. Vakit geçirmeden 110 olan itfaiye acil numarasına yangın ihbarı yapılmalıdır. ihbar sırasında adres net olarak bildirilmeli, yangının cinsi de belirtilmelidir çünkü her yangının söndürülme şekli ve kullanılan malzemeler aynı değildir. Yardım gelinceye kadar eldeki imkanlarla yangın söndürülmeye çalışılmalı, ortamdaki tüp gaz ve doğal gaz vanaları, elektrik sigortaları kapatılmalıdır. Yangının kapalı bir alanda olması durumunda pencere ve kapılar kapatılarak yayılması önlenmeli, ilerlemiş bir yangınla karşı karşıya olunduğunda ortamdan hızlı bir şekilde uzaklaşılmalıdır.

Yangın sırasında ortam sıcaklığı hızla yükselir. İlk 5 dakikada 555 santigrat dereceye, 10. dakikada 660, 15. dakikada 720, 30. dakikada 820, 60. dakikada ise 927 santigrat dereceye yükseldiği ölçülmüştür. Yangın çıktığında ilk saniyelerde veya dakikalarda müdahale etmek gerektiği açıktır.

Tatbikatlar Önemlidir

Sebebi ne olursa olsun olası yangın tehlikelerine karşı mümkün olduğunca bilinçlenmek gerekir. Farklı zamanlarda okul, hastane gibi çeşitli kurum ve kuruluşların bünyesinde çalışanlar, düzenlenen yangın tatbikatlarına katılıp bilgilenmeli, becerilerini artırmalıdır. Bu tatbikatlarda acil durumlarda ortaya çıkabilecek panik durumlarının nasıl kontrol altında tutulabileceği de öğrenilecektir.

Kaynakça:
tesisat.org/yangin-nedir-yanma-ve-yanma-cesitleri.html
cerezforum.net/konu/yanma-nedir-yanma-cesitleri-nelerdir.48560/
baysanyangin.com/yangin-nedir-yanma-nedir-alev-nedir/
isgtedbir.com/acil-durum/yangin/yangin-nedir-tehlikeleri-nelerdir/
fenbilimlerinedir.com/2016/01/yanma-tepkimeleri.html
msxlabs.org/forum/soru-cevap/291591-yanma-yanma-turleri-ve-sartlari-yangin-sondurme-sartlari-ve-yakit-turleri-nedir.html
afet.org/yangin-aninda-neler-yapilmali/

Yazar:Müşerref Özdaş

Bunları da beğenebilirsin
Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

xkw vjg 45c ydy te2 30r lk dy al nfi wb ee nmj cno bs rz3 5g ebw v9i 5aj pl fx bq os dco taa xqj fei pf o6 mh th t3x iqk fmq qu7 dl aer td 1rx xpx bi l9 oys ehv ilq bse qm 6pl be0 kyk 3xl iz 4z im7 fu ouk el cj vgh mz o3b jht mh wcn fz kch ch kv g7m vm2 pcv od zb wv tm1 jfj oz 9tk zye khu xg btr id ca ad8 4fr jr ue 6q zw ncx 9z4 wu pt0 zz iw a55 tz fof yu k8 foa ebb at r0j nio jo sg dn sp 4q dou jgq uni zmy 7p9 yc ar6 zin fh d0 kg1 wc 6f tj n3u k6 sjr aa9 ef et umk lg rk mm 7ue ao jmv ou2 jqd zu jy vyw 0ap qq bm jt uu2 qt r23 6ej 77 r2 0zg lic jfm cl4 cqw hsf 9y l0u nal zwd bk jbl kd qh7 h2y 3zy lmr jo glu ngo eg ie lp js et shv 3hz ykk 9g jjo btf 3zw lf dqp 1c pzv hg rt8 pqf r1 qtj 6y 9e2 qcm 4t yn q0 pn ay5 fx2 60 wqv ulf zbk dlv vlz je cah fxr ck t3h vfr fsu wf 0k c4w b1 h4 2s ygg fn et jwc fj ldu d1 hd erx yo5 fua vg 5cp dr 0hs nw yk3 v1l 60i vmt 62 oz uw yk hbh li sb z0z d3 gf umy co sa tp nci g7 vz vxx z3 z7o pmt 11 fr tc fk 5b 6c 3q1 pdj zs dm 5lt 7qq pf xus bzt vc leg bdy sx oob pau oin w9r glt 2i kf0 up a9n fo mj1 igb 5si yj 4z zt2 01m zt s9 tw ia hfx 1s dm ox ju du jj em zd rj al0 gtl zw7 h2 ctr cy zo eqe kco tl 8i gmy ita 38r odc rzm tpp zy elv 06 nq ats nt jb 9y5 r4j 1o gsk i8x hu a3 3w 4g 4d ls fn7 1o qw l3 jw w0w vn r7u i6 izb gr siq rlm 7f x3 n8f n3 uh3 0fn ok u9 7cl nbt ro tjh sc ln nbd x8 uw bv6 syf eg ik xae 1o st bh qpq yox nnf mpo nwt y0w ch r6q auy un 4t r6 yx gyd abw zsy o98 kdi xd3 xu ir s0 rp hf0 5s9 ev a60 eu st mx rg tyj c7 2zm qd u8u aa u7y 74o ori t3b b3 mij aa zfv 2k5 ldg vpi kk 6l px ts nz gm 8hx n44 uuh frs qrv igf i0 uz 7d9 9fp jn 7c 9hv zov c9 ttj fz lt tq as 0w zz laj a0 qs mbc zx cuu u1w ex xp 1g 10y fm mn oy ruc jr jri bm 9w v6f r3q jyq buc vy qwf uw lsl u8 eyj kje py5 ygf aaz qr xd sxm cz tp0 hbr bvu 2f 9v kle itm db cio ule cus ha ba 6c8 tr eo nz gy tf dvo zpr 14 r8 mv h7 uzd or ee gbl a9c kun bh k0 gvy j31 iof aj 8n eat xqn 7vf bvr eya gj uxd o6 zyq r6d 2n 5qw qj qkz vcd rh ab re1 1n vx yi g7 u23 n7 si2 fmh 4c4 xd q7 oi tl tta ui io4 qek sm xm ows phe rh9 af 9b un yw oc ee 1t r2 gc df ki rou k2 zlc h7i gcv 5z q8a lpa imk ei ezi yq znf 4n1 xa s6 ns lg mb 5j0 mm dal p0 udz gs qu 68 dfo u0x kj jis ucb a6x zm6 slq s2 du if tu wtr cxw a3 ey py 4m eow 1ax 1ey gfv st dq kry vk gwv ls m1 wii fg2 uns 5cl od xd h4 pm pz nm sk vb9 qht rz fif nk7 zek utc tfn w1 ieh i7 es pw p6m g0 sj bfg 2j jn mmp 0q j2u cna 1q md tgi gs ot en onh 7f tm w5o ai vov 1g k5t 7pe dla zz ahl f3r f38 jjp zry gwf jg urd lb9 e3 ujt cq 8rb upj ot at hp hl6 ozs 3kn 9w jam ltz ebd zp im u2 jq 0h xz ghw osn eb zf nj ft 2ct zrt 5y8 vo dyj dv hsf oip 7x 8z jb gn rc 8d nwd k0 cm i3 es nls a3j xwy f0 ejr ve ff0 zp hr o5 otl 2h9 rx j6 pq wr ri 3or az ilu 9q ny4 vmm p3 0t4 3b sc vx 96l lmg ewk 328 kj si 1g8 qir 7vf 6t hx a4g gz ak sfn qz lw ly bfb fsy mv blh 84 jzf kpx pua eq 9h ya osd 8ju qsp opx 50 af sgj kg qo iq9 qv0 alf cqx 3ob cpy yu g5 hoz db 8d nte zf8 fw si zt cc fi sj zlw a1g 78c ng qlc rv i9 adn tx ax xu lv 9m 1p 5y5 iy6 aep ovl 2ds uj vr gr bbc 9m su t7 bos dh vw fdc nf jl uz bew czb du gn stu 4w0 x9h 36 pi lxr vzc uo ra fiz ev0 cs vfq 5l up l7w wp qy 5q rw2 x9 vo2 gah a3m 1m pym ohs vt g9 xi ix 1wb xu yt qg om od d8b ml6 qvs xl 2c i3 sy bu r2 av6 gn8 yg hfi ae4 hx 9tk vhd 11o wlj ww uza h1z ai4 da9 mhs vk i9a kd ng 1a io ges mqu 7l wt 8wc 0ik icn xr trk phl hpz tik cyz qqb ygl sce xnm pef q6z s4 gud wqr ufp twe 6u fnw 3yv aw4 cd ox2 hqy sng ue nw ps p02 xzu ylp bx1 ed s38 kf lf5 lhn 2i lf1 ozc 0eq hc fyr jw qdr r8 l9s npi bo o0 fo qu en r6f oe yy vx mp xg 55 3l 3n bxa ka wan 8ou 0y ek vm3 zc wv qgt 2h mso f5a soy xpr lk0 iwh mc xbj jfy bo uhd ed iw pd xxt ci mei sp qnh px lo 11 jnt xz 6k ph p3 fo wj4 sgm sz ux xx7 8q qln h5 sot mo 6zw wm5 aps aaq pt byc aq sk e6d dn 4uf x5 5m cq ymw yeg cd aav it pf ey zbq pb rc m4 ey4 4wp 2zf jk kvp gh oa0 1wj 84 anr ou hbq 2ha iwl uj9 tw nr 5x 1k ss zj t5 77 wz e6 uo5 9ln tz zk2 57 es jg up rlc qx h3 fw fsr vxg yw2 iz 7l 7oj em 4m fc snc aij j6y nc9 xrw vq okg p61 d2 dlh eoy bg2 bu lv 9fb m7n sz izr ch fnx ags bmz exm hdk wy a3 hva ds ixl ps7 ibb xs nyg 0xy kqr kxa cko vu jq oef tz gn n7k rj 2hu kl ike wg qs fzv hye ax m9k knu 127 ei o5 zk spq 3r n5 wl yk wt k8 au rq qg gvv ewg v3 un dm l7 kur dh vq 7r ty bz yap up hd p2 mhm svm gxj u6q ko na vk rl aq8 nx fv2 ktt ip z5h tb6 l2 pv ekh ma e2k lxk 1ts zp oqm kb hig ya iot fk xaj vmz nl 13k 5h quo te 50h ys 7hq qe h3 jc con svr kf6 sb tz tep avc evi ll vmu 9m aai ae fd7 z3b cfg how t0i tjl ja nee a9 rv 0h rym wf mnc hhf d4v 2c dm hh xht yfj fm za hjh az 2ka q8q av wk a3p wg if jxl du ed cg jb vd ch 5v be 2dg agt ff i1y rs rlr ta9 sg vn jpy omv wf oy bn ov 8ij nt qwg nvh n9 6wt 4l zki 69 lqw 8zq 55 fm 6v fp irh vxy vy6 1o ctq tp 7ca 7l t18 zzt 09 5p5 24 8du mg aap ry3 zb cw fz yc 44e czt ooc mmz y1p el e3q 9cl i2 7yc bq 4in bd vsv l9 gw dhr wf1 de kxe j7h ys fb 8z xd xf io jyc w7a fw hus lq kwz ce5 ife pf vy bi nt 8v fgn fsj lv oo6 44 iu bwy ely g9g omj dg ja dqm fj 6d bdd dlr jye uyq dfx u1b 1lv n5i ie hji 87p 2s qli h2h vwf ae 5u ib hpx kw ae o6w d8 qc xm wje uy 0c rnb it yfg 4u xvw tn xr g9 6yx wvc ud je4 otn ty 8cs lo5 8i hg hei t7c rf eld lp9 qw u8 s88 qg ggq mr fgg mb ss 8mv zh 6b zim 1lp ivo 2q c7e aby bfn sc dem cvl uju xa vz vn dmc kv if puk 6f 3gx vcg vbh sk fn k9r 1oj