Bilgiustam
Türkiye'nin Bilgi Sitesi

Yaşlıların Çocuklarıyla Yaşamasının Kronik Hastalıklardaki Etkileri

0 36

Yaşlı bakımı, bugün her toplumda en önemli konudur. Ana babalarla birlikte yaşamak Hindistan dahil pek çok kültürde, toplum kültürünün vazgeçilmez bir parçasıdır. Ve yaşam düzeni ve bakım da bunun bir parçasıdır. Yaşlılar başta olmak üzere, partnerle yaşamak ve yalnız yaşamak giderek artıyor. Bu makale, aileleriyle birlikte yaşayan yaşlıların onlara haysiyet vererek güçlenip güçlenmediğini analiz etmektedir. Bunun için Kerala’da yaşayan yaşlıların özel bakıma ihtiyaçları olan yaşam düzenini analiz eder. Aynı zamanda ADL, depresyon ve kronik hastalıkları ile de analiz edilmektedir.
Sonuç, çocuklarla yaşayan yaşlıların, eşi ile birlikte yaşayan yaşlılara göre özel bakıma ihtiyacı olduğunu ve ikiden fazla kronik hastalığı olduğunu göstermektedir. Yalnız yaşayan veya diğer akraba olmayanlarla yaşayan yaşlılar arasında depresyon ölçeği eşi veya çocukları ile yaşayan yaşlılara göre daha yüksek bir değer göstermektedir. Bu nedenle, yaşlılar özel bakıma ihtiyaç duysalar veya kronik hastalıklardan muzdarip olsalar da, özellikle çocuklarının veya eşlerinin ilgisiyle ailelerinin ilgisiyle yaşıyorlar.

Yaşlılar Nasıl Onurlandırılır?

Güçlendirme kelimesi, duruma göre birçok şekilde ifade edilmiştir. Yaşlıların güçlendirilmesinden bahsettiğimizde, kadınların güçlendirilmesi, gençlerin güçlendirilmesi, mali güçlendirme gibi diğer güçlendirme türlerinden farklıdır. Yaşlıları güçlendirmenin yolları, biraz benzer olsalar da, diğer güçlendirme yöntemlerinden farklıdır. Asıl mesele, yaşlılara, otomatik olarak güçlenmelerini sağlayacak saygınlık vermektir. Hindistan’daki ortak aile sistemi, karar verici olarak ailedeki yaşlı kişilere dikkate değer bir statü kazandırdı. Ancak, aile sisteminin eklemden çekirdeğe yeniden yapılandırılması, yaşlıların durumunu riske attı. Yaşlıların Çocuklarıyla Yaşamasının Kronik Hastalıklardaki Etkileri
Ailenin odağı çocuklara kaydı ve bir zamanlar aileyi yöneten yaşlıların statüsü bozuldu. Böylece, aileye karşı bir sorumluluk haline geldi ve yaşlılara bakmak hem aile hem de toplum için bir zorluk haline geldi. Çocuklar iş ya da daha iyi bir geçim için aileyi terk ettikçe yalnız yaşayan ya da sadece eşiyle yaşayan yaşlılar arasında artış görülmektedir. Artık yaşlıların hastaneye gitmeleri gerektiğinde refakat etmeleri kimsenin umurunda değildir. Ekonomik istikrar yerine ailevi bağlardan bahsetmenin zamanı geldi. Bu nedenle, yaşlı bakımı bugün herhangi bir toplumdaki en zorlu konulardan biridir.
Eğer yaşlılarla birisi doğru zamanda ilgilenmişse, bu onlara saygınlık vermeyi temsil eder. Yaşlanan nüfus, yapısı ne olursa olsun, haysiyetle yaşamın temel ihtiyaçlarından biri olduğu için bakıma ve barınağa ihtiyaç duyar. Çocuklar iş ya da daha iyi bir geçim için aileyi terk ettikçe yalnız yaşayan ya da sadece eşiyle yaşayan yaşlılar arasında artış görülmektedir. Artık yaşlıların hastaneye gitmeleri gerektiğinde refakat etmeleri kimsenin umurunda değildir. Ekonomik istikrar yerine ailevi bağlardan bahsetmenin zamanı geldi. Bu nedenle, yaşlı bakımı bugün herhangi bir toplumdaki en zorlu konulardan biridir.
Saygınlığın iki niteliği olduğu vardır Bunlar; bireyin öz-değer duygusu olan öz-haysiyeti ve başkaları tarafından yaşlılara verilen ve gördükleri saygı ile ortaya çıkan kişilerarası haysiyetidir. Küresel yaşlanmanın zorlu bir fenomen olmasına rağmen, önemli sayıda yaşlı insanın bakım standardına ilişkin endişeler çoktur. Bu endişelerden biri, yaşlıların günlerini onurlu bir şekilde geçirebilmelerinin nasıl sağlanacağıyla ilgilidir. Haysiyet, insan olmanın doğal bir özelliğidir, öznel olarak benliğin bir niteliği olarak hissedilebilir ve kendine ve başkalarına saygı gösteren davranışla açık hale getirilir.
Yaşlıların Çocuklarıyla Yaşamasının Kronik Hastalıklardaki EtkileriHaysiyet öğrenilmelidir ve bir bireyin onuru, başkalarından alınan muameleden etkilenir. Sağlık hizmetlerinde haysiyet ihlali, kabalık, kayıtsızlık, küçümseme, işten çıkarma, dikkate almama, bağımlılık, izinsiz giriş, nesneleştirme, kısıtlama, etiketleme, aşağılama, ayrımcılık, tiksinti, yoksun bırakma, saldırı ve reddedilme süreçleri yoluyla gerçekleşir. Bu süreçleri teşvik eden koşullar, ilgili aktörlerin konumlarında bulunur; aktörler arasındaki asimetrik ilişkilerde; ihtiyaçlar ve kaynaklar, kriz ve rutin, deneyim ve uzmanlık, retorik ve gerçeklik arasındakiler de dahil olmak üzere çoklu gerilimlerle karakterize edilen sağlık hizmeti ortamında ve sağlık hizmetinin daha geniş bir sosyal eşitsizlik düzenine gömülü olmasıdır.
Onur, temel insanlıkla ilgili bir kavram olarak tanımlanabilir. Haysiyet, tüm insanlar için ortak olan ve aynı zamanda sosyal ve kültürel yönlerle ilgili olarak her kişi için benzersiz olan içsel ve dışsal boyutlardan oluşur. Saygınlığı korumanın nitelikleri kişiselleştirilmiş bakım, yeniden kontrol sağlama, saygı, savunuculuk ve duyarlı dinlemedir. Onuru Modelinde yer alan tüm temalarla ilgili olarak sonradan ortaya çıkan endişeler dışında çeşitli bakım eylemleri tanımlanmıştır. Örnekler şunları içerir: Semptomların kontrol edilmesi; yaşlı hastayı dinlemek ve ciddiye almak; günlük olarak nasıl başa çıkılacağına ilişkin tavsiyelerde bulunmak; onlara eşit ve saygılı muamele etmek ve aile üyelerinin varlığını teşvik etmek gibi.
Haysiyet, insanların bakış açılarına ve bölgelere göre kültürel farklılıklara göre farklılık gösteren karmaşık bir olgudur. Ayrıca yaşlıların, sadece maddi destek değil, aynı zamanda onurlu bir yaşam sürmelerine yardımcı olmak için duygusal ve fiziksel yardım da talep eden bir yaş grubuna ait oldukları da bilinmektedir. Engelsiz yaşam beklentisi oranı yaşla birlikte azalır ve engelli bir durumda geçirilen yaşam beklentisi oranı yaşla birlikte artar. Yaşlılar için yaşam düzenlemelerinin en önemli yönü, akrabaların yaşlılara gelir, kişisel bakım ve duygusal destek sağladığı geniş ailelerde veya çok kuşaklı hanelerde yetişkin çocuklarla birlikte ikamet etmektir.
Yaşlıların onlara gösterilen ilgi ve sevgi olarak saygınlığı artırılmaktadır. Hindistan Nüfus Sayımı 2011’e göre Kerala’da 4,2 milyon yaşlı var ve bu da Hindistan’ın toplam yaşlı sayısının yüzde 4’ünü oluşturuyor. Ekonomik ilerleme ve insani gelişme, yaşam kalitesini artırdı ve böylece insanların uzun ömürlülüğünü artırdı. Yaşlılar bu ek yılların tadını çıkarabilmelidir. Bununla birlikte, Hindistan’da, birçok araştırmanın işaret ettiği gibi, yaşlıların çoğunlukla akrabaları ve bakıcıları, yaşlıların bildiği ve güvendiği kişiler tarafından istismar ve ihmal edilmesi, yaşam kalitelerini etkilemenin yanı sıra bir haysiyet ve saygı dolu bir yaşam ciddi bir endişe olarak ortaya çıkmaktadır. Araştırma sorusu, aileleriyle birlikte yaşayan yaşlıların, özellikle de özel bakıma ihtiyaç duymaları halinde onlara haysiyet vererek güçlendirilip güçlendirilmeyeceğidir.

Veriler ve Metodoloji

Kerala Gelişim Araştırmaları Merkezi, Kerala’daki yaşlıların içinde bulunduğu kötü durumu vurgulamak için Kerala’nın 14 ilçesini kapsayan “Kerala Yaşlanma Araştırması (KAS), 2013” başlıklı bir anket gerçekleştirilmiştir. Kerala’daki yaşlı nüfusa ilişkin 2011 Nüfus Sayımı verileri örnekleme amacıyla kullanılmıştır. KAS 2013 örnekleri, Kerala Göç Araştırması (KMS), 2011’den alınmıştır. 60 yaş üstü ve sonraki 2 yıl içinde 60 yaşını dolduracak olan haneler KMS 2011’den alınmıştır. KAS, 2013. Kerala Göç Anketi 2011’de 5713 hanede yaşlı olmak üzere 15.000 hane bulunmaktadır ve araştırma KAS 2013 7768 yaşlıyı kapsamıştır. 7768 örnek olmasına rağmen, özel bakıma ihtiyacı olan 2301 yaşlı, bazı engelleri veya kısıtlamaları olduğu için analiz için seçilmiş ve bu yaşlılar, yaşam düzenleri açısından analiz edilmiştir. Analiz için seçilen değişkenler yaş, eğitim, mali durum, yaşam standardı, sağlık algısı, biliş düzeyi, depresyon düzeyi ve genel yaşam doyumudur. Her bağımsız değişkenin yaşam düzenine göre bağımlı değişken üzerindeki etkisini belirlemek için çok terimli lojistik regresyon yapılmıştır.

Analiz

Özel bakıma ihtiyaç duyan yaşlıların çoğu çocuklarıyla birlikte yaşıyor. Eğitimli yaşlılar partnerleriyle kalmayı veya yalnız yaşamayı tercih edebilirler. Okuma yazma bilmiyorlarsa veya ilkokuldan daha az eğitime sahiplerse genelde çocuklarının yanında kalırlar. Sağlık kontrolü dahil olmak üzere rutinlerini yönetmek için yardıma ihtiyaçları var. İkiden fazla kronik hastalığı olan yaşlılar çocukları ile birlikte yaşamaktadır. Öte yandan hastalığı olmayanlar tek başlarına veya başka akrabaları ile birlikte yaşarlar. Bu, önemseme algısı üzerinde bir etkiye sahiptir.
Çocuklarla birlikte yaşayan yaşlılar ikiden fazla kronik hastalığa karşı savunmasızdır, bu da bu yaşlıların sevdiklerinden daha fazla ilgi ve bakıma ihtiyacı olduğu anlamına gelir. Ancak yalnız veya başkalarıyla yaşayanlar kendi sağlıklarına dikkat etmelidir; aksi takdirde yoğun bir bakım dengesizliği durumuyla karşı karşıya kalırlar. Kentsel alanlarda yaşlıların çoğu eşleriyle birlikte yaşarken, kırsal alanlarda çoğu çocuklarıyla birlikte yaşamaktadır.Yaşlıların Çocuklarıyla Yaşamasının Kronik Hastalıklardaki Etkileri
Maddi fayda elde ederse birisinin yaşlılara bakacağı aşikardır. Burada tamamen bağımsız olan yaşlılar, çocuklarla yaşamaktansa başkalarıyla ya da yalnız yaşarlar. Ancak, başkalarıyla yaşayan veya yalnız yaşayan yaşlılar için hanelerin yaşam standardı düşüktür. Başkalarıyla veya tek başına yaşayan yaşlılar, eşi veya çocukları ile yaşayan yaşlılara kıyasla ciddi kognisyon bozukluğuna sahiptir. Bilişsel bozukluğu olmayanların çoğu eşleriyle birlikte yaşamaktadırlar. Yaşadıklarından bağımsız olarak yaşlıların çoğunda bir tür depresyon vardır. Ancak başkalarıyla veya yalnız yaşayan yaşlılarda yüksek depresyon daha fazla görülebilir.
İlerleyen yaşlarda yalnız kaldıklarında veya kan akrabalarıyla yaşamadıklarında depresyona girmeleri oldukça doğaldır. Genel olarak, başkalarıyla ya da yalnız yaşarken yaşam doyumu çok düşüktür. Çocuklarla yaşayan yaşlıların % 75’inin yüksek veya orta yaşam doyumu vardır.

Çok Terimli Lojistik Regresyon Analizi

Analiz için seçilen bağımlı değişken, özel bakıma ihtiyaç duyan yaşlıların, çocuklarla, partnerle ve başkalarıyla veya tek başına olduğu gibi üç yaşam düzeni kategorisinin seçildiği yaşam düzenidir. Regresyon, çocuklarla yaşayan yaşlılar referans kategori alınarak uygulanmıştır. Çocuklarla ya da partnerle ya da başkalarıyla yaşayan ya da yalnız yaşayan yaşlılarda yaşam doyumu daha mı fazladır? Burada analiz, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin derecesini tahmin etmektedir.
Burada ele alınan referans grubu, her bir değişkenin en yüksek kodlanmış kategorileridir. Parametre tahminleri, bağımlı değişken tarafından belirlenen grup arasında farklılaşmada her bağımsız değişkenin rolüne odaklanır . Olabilirlik oranı testi, istatistiksel anlamlılığa dayalı olarak bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki genel ilişkiyi açıklar. Yani yaş, eğitim, mali durum, yaşam standardı, yaşam doyumu, depresyon ve biliş gibi bağımsız değişkenler istatistiksel olarak anlamlıdır.
Başkalarıyla ya da tek başına yaşayan ve özel bakıma ihtiyaç duyan yaşlılar, ortaöğretim ya da üstü seviyeye göre orta öğretimden daha düşük bir eğitim seviyesine sahip olma şansları daha düşüktür. Ayrıca, bu yaşlıların düşük yaşam standardına sahip olma şansı daha yüksektir, ancak başkalarına bağımlı olma şansı daha düşüktür. Ayrıca, depresyona girme olasılıkları daha düşüktür, ancak düşük veya orta düzeyde yaşam doyumuna sahip olma olasılıkları daha yüksektir. Çocuklarıyla birlikte yaşayan yaşlılara göre bir noktada dul olacağından ileri yaştaki yaşlıların eşleriyle yaşama olasılığı daha düşüktür.
Eşleriyle birlikte yaşayan yaşlıların, ortaöğretimden daha düşük veya daha yüksek bir eğitim seviyesine sahip olma şansı daha düşüktür. Bu nedenle, analizden, ileri yaşlarındaki yaşlıların çocuklarıyla birlikte kalma şansının daha yüksek olduğu ve aynı zamanda hiçbir bilişsel bozulma, yüksek yaşam doyumu ve eşleriyle veya başkalarıyla yaşamaktan veya yalnız yaşamaktan daha iyi yaşam standardına sahip oldukları sonucuna varabilir. Böylelikle çocuklarıyla birlikte yaşayan yaşlılar, hayatları boyunca elde ettikleri bir haysiyet ve özenle güçlendirilmiş olurlar. Başkalarıyla yaşayan veya yalnız yaşayan yaşlıların haysiyet ve aile bakımı alma olasılığı daha düşüktür.
Sonuç olarak; yaşlıların yaşam düzeni, haysiyet vererek yaşlıların güçlenmesinde hayati bir rol oynar. Yaşlıların hanede kilit karar vericiler olduğu eski geleneksel aile sisteminden farklı olarak, bugünün aile sistemi her bireyin rolünün değişmesiyle değişti; sanki yaşlıların rolü önemsizleşti gibi gösterildi. Ancak dolaylı olarak, yaşam doyumu yaşayan yaşlıların aileleriyle birlikte yaşarken onurlu oldukları anlaşılmaktadır. Doğru bakım ve sevgiyi alırlarsa, insan hayatının sonraki aşamalarında hayatından zevk alabilir.

Kaynakça:
https://www.researchgate.net/publication/324033350_Older_people_living_with_chronic_illness
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3791092/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167494319300147

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku