2004 Sumatra Depremi

Okuma Süresi: 3 Dakika  | Yazdır

Sumatra depremi ya da başka bir ifadeyle Sumatra tsunamisi; 26 Aralık 2004 tarihinde Hint Okyanusu tabanında gerçekleşen bir deprem sonucu meydana gelmiş en ölümcül afetlerden biri olarak kabul edilir. Tarihin kayıtlara aldığı en ölümcül on depremden biri olan Sumatra depremi, adını da aldığı Endonezya’nın Sumatra adasının açıklarında gerçekleşmiş ve bu deprem sonucu oluşan devasa dalgalar Hint Okyanusu’na kıyısı olan ülkeleri vurmuştur. Yer kabuğun 30km derinliğinde gerçekleşmiş olan bu 9.1 büyüklüğündeki depremin şiddeti ise 9,3 olarak kayıtlara geçmiştir. Burada şiddet büyüklükten ağır basmıştır. Bunun nedeni, ortaya çıkan 9,1’lik depremin ürettiği enerjinin ulaştığı yıkım gücünün büyüklüğünden fazla olmasıdır. Bölgede yer alan kıta levhasının çökmesi sonucu ürettiği enerjiyle bölgeyi, 9,1 büyüklüğünde bir depremle sarsması beraberinde yüksekliği onlarca metreyi bulan devasa dalgaları oluşturdu.

26 Aralık 2004 tarihinin sabahında, Endonezya’ya bağlı olan Sumatra açıklarında gerçekleşen bu 9,1 Richter ölçekli ölümcül deprem öncelikle gerçekleştiği Sumatra’yı vurmuştur. Okyanus suyunun yaklaşık olarak 10dk gibi uzun bir süre çalkalanması, beraberinde doğal olarak tsunami adı verilen devasa dalgaları oluşturmasına sebebiyet verdi. Depremin merkez üssü olan Sumatra depremin hemen ardından Okyanus suları ile dövülmüş ve ada neredeyse tamamen sular altında kalmıştır. Depremin oluşmasının ardından oldukça kısa bir süre içinde oluşan dev dalgalar doğal olarak öncelikle en yakın kara parçası olan Endonezya’ya ulaşmıştır. Boyu 30m’yi aşan bu devasa tsunami dalgaları Endonezya’yı vurduğunda henüz sabah saatleriydi ve insanların birçoğu dalgalara ya yatak odalarında ya da plajlarda yakalandılar. Endonezya ilk darbeyi alan ülke oldu ve burada kayıp resmi olarak 130 bin kişi olarak tespit edilse de kayıplarla rakam 167 bini bulmuştur.

Endonezya’ya ulaşan ilk dalgaların dışında deprem sonucu sırasıyla, Sri Lanka, Hindistan, Tayland gibi önde gelen Asya ülkelerine doğru hareket etmeye başlayan ve saatteki hızı 1000km’ye varan dalgalar 1-2 saat gibi kısa bir sürede bu ülkelerin sahil şeritlerine ulaşmış ve binlerce insanın yaşamına mal olmuştur. Hiçbir ülke Endonezya’nın verdiği kayıp kadar ölü vermese de Endonezya dışında tsunamiden en çok etkilenen ülke Sri Lanka olmuştur. Burada Sri Lanka’nın Hindistan için dalgakıran görevi gördüğünü de belirtmemiz gerekir. Tam olarak Hindistan’ın Hint Okyanusu’na açılan burnunun önünde dalgakıran pozisyonunda yer alan Sri Lanka, yaşadığı 35,322 kayıp ile, Endonezya’dan sonra en çok kayıp veren ülke olmuştur. Endonezya ve Sri Lanka’nın dışında Hindistan, 18 bin Taylanda ise 8 bin kişilik kayıplarıyla tsunamiden ciddi anlamda etkilenen ülkeler arasında girmiştir. Sumatra depremi o kadar büyük bir enerji açığa çıkarmıştır ki, dünyada yer alan kıta plakalarının yaklaşık olarak 1cm yer değiştirdiği tespit edilmiştir.

Endonezya, Sri Lanka, Hindistan ve Tayland bu depremin ürettiği enerjiden beslenen tsunami sonrasında en zarar gören ülkeler olsa da bunların dışında, tsunaminin Afrika kıtasına kadar ulaştığını söylememiz gerekir. Böylece, oluşan tsunami sonrasında Somali, Myanmar, Maldivler, Malezya, Tanzanya, Şeyseller, Bangladeş, Güney Afrika, Yemen ve Kenya’da kurban veren ülkeler arasına katılmıştır. Yapılan son araştırmalar göstermektedir ki, yaklaşık 10dk süren bu deprem, yaklaşık olarak 230 bin kişinin yaşamına mal olmuştur. Bu afet sırasında birçok ülke yıkıma uğrayan bu ülkelere maddi yardımda bulunmuştur. Ayrıca 14 milyar dolar tutarında da yardım fonu oluşturulmuştur.

Kaynakça:
2004 Sumatra Desaster

Yazar: Emir Karasu