Tasavvuf Müziği Nedir?

Sayfayı Yazdır

İslam dininde, müziğin eğlendirmek amacı ile değil, kulluğu hatırlamak için kullanılan müzik türüne Tasavvuf müziği adı verilir. Tasavvuf felsefesinin müziğe yansıması olarak görülebilir.

Tasavvuf müziği, genel hatları ile sanat müziğinin dini biçimde yansıması olarak görülen, Tekkelerde yapılan Mevlevi müziği ve Halk müziğinin kalıplarının kullanıldığı Alevi Bektaşi müziği olarak iki başlık altında değerlendirilmektedir. Bu açıdan bakıldığında tasavvuf müziğini; tasavvufi sanat müziği ve tasavvufi halk müziği olarak incelemek daha uygun olacaktır.

Tasavvufi Sanat Müziği: Bu müzik biçiminde, geleneksel sanat müziğimizin temel makam seyir ve perde dizgesi kullanılır. Kentsel bir müzik yapısıdır, törenseldir ve bu törenlerin temel öğesi danstır. Önemli çalgıları, ney ve kudümdür.

Müziklerinde kullanılan formlar bakımından uzun soluklu eserlerdir. Sözlerin okunma biçimi sanat müziği biçimindedir ancak sözler ağırbaşlı ve oldukça ciddidir. Tasavvufi sanat müziğinde; Sema, Gülbang, Ayini Şerif gibi çeşitli formlar bulunmaktadır.

Tasavvufi Halk Müziği: Melodik ve ritmik açıdan halk müziğimizin temelleri üzerine kurulmuştur ve halk müziğindeki perde dizgesi kullanılmaktadır. Bu müzik türünde de sözler ve çalgılar önemlidir. Şiirler genel olarak hece vezni ile yazılır ve halk edebiyatında bulunan tasavvuf düşüncesinin işlenmiş olduğu şiirlerden seçilir. Bağlama ailesinden kısa sap bağlama olarak bilinen çöğür en önemli çalgısıdır. Müziklerinde, süslemeler çok az kullanılmıştır. Tasavvufi halk müziğinin de temel öğeleri arasında dans bulunmaktadır. Nefes, Samah, Savt, Deyiş, Duvaz-ı İmam gibi çeşitli formları bulunmaktadır.

Bunların dışında cami müziği de Tasavvuf müziğinin içerisinde değerlendirilebilir ancak tasavvuf müziğinde, enstrümanlar eşliğinde ibadet yapılırken, cami müziğinde sadece insan sesi yani acapella olarak ibadet yapılmaktadır.

Yazar: Ömer HOŞNUT